Những món ăn bình dân ẩn chứa hàm lượng muối và dầu mỡ vượt ngưỡng mà người quen ăn ngoài thường chủ quan bỏ qua, trở thành nguyên nhân chính hủy hoại thận.
Mì bò, cơm thịt quay hay sủi cảo áp chảo tưởng chừng là những món ăn bình dân quen thuộc nhưng bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận với 20 năm kinh nghiệm lâm sàng tại Đài Loan, cảnh báo chúng ẩn chứa nhiều nguy cơ sức khỏe do hàm lượng natri, chất béo, phốt pho và kali cao. Việc tiêu thụ các món ăn này trong thời gian dài có thể làm quá tải và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
Thống kê cho thấy tỷ lệ mắc bệnh thận mạn tính tại Đài Loan lên tới 12%, nghĩa là cứ 8 người thì có 1 người mắc bệnh. Tỷ lệ người phải chạy thận nhân tạo tại đây cũng liên tục nằm trong nhóm cao nhất thế giới, điều này cho thấy thói quen ăn uống là một yếu tố ảnh hưởng mang tính quyết định.
Bác sĩ Hung Yung-hsiang dẫn chứng trường hợp tài xế taxi 55 tuổi bị cao huyết áp, thường xuyên ăn mì bò kèm thịt kho vào bữa trưa với tần suất từ 3 đến 5 lần một tuần. Ngay cả khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo chức năng thận bất thường như mệt mỏi, phù nề và nước tiểu có bọt, bệnh nhân vẫn không đi khám.
Gần đây, sau khi ăn hết một tô mì bò như thường lệ, người này đột ngột bị suy hô hấp cấp và phải nhập viện cấp cứu. Kết quả kiểm tra cho thấy huyết áp của bệnh nhân tăng vọt, phổi bị tích nước dẫn đến phù phổi cấp và tổn thương thận cấp tính.
Bác sĩ nhận định tình trạng này không bắt nguồn từ một bữa ăn đơn lẻ mà là hệ quả tích tụ từ chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo trong suốt nhiều năm, cuối cùng đã vượt quá khả năng chịu đựng của thận.
Trong danh sách những món ăn trưa gây hại cho thận nhất, mì bò kho được mệnh danh là "vua natri". Phần nước dùng đậm đà hòa tan một lượng lớn muối, phốt pho và kali; nếu uống hết cả tô nước dùng, lượng natri nạp vào cơ thể có thể vượt quá 4.000 mg, tương đương với nhu cầu khuyến nghị trong hai ngày.
Việc hấp thụ quá nhiều natri không chỉ dễ dẫn đến cao huyết áp mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim và suy giảm chức năng thận. Do đó, các bác sĩ đặc biệt khuyến cáo người dân chỉ nên ăn mì và hạn chế uống nước dùng.
Xếp thứ hai trong danh sách cảnh báo là cơm hộp thịt quay và cơm đĩa ba món thịt đặc trưng của Quảng Đông. Các loại thịt như xá xíu, thịt lợn quay và gà hấp xì dầu đã được tẩm ướp rất nhiều muối trong quá trình chế biến, trong khi mỡ hành, nước sốt và nước kho rưới lên cơm lại càng chứa nhiều dầu, muối và phốt pho hơn.
Bác sĩ Hung cho hay một số gia vị công nghiệp có chứa phốt pho vô cơ với tỷ lệ hấp thụ cực cao, nếu nạp vào cơ thể lâu dài sẽ dễ dẫn đến vôi hóa mạch máu (vascular calcification), viêm mạn tính và áp lực nặng nề lên thận.
Tiếp theo là các món cơm hộp gà rán và cơm sườn rán. Giới chuyên môn cho biết những năm gần đây, phần ăn chính trong các hộp cơm ngày càng lớn, việc tiêu thụ quá mức protein buộc thận phải liên tục lọc thải dưới áp lực cao.
Bên cạnh đó, các hợp chất AGEs (sản phẩm glycation bền vững) sinh ra do quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch và phản ứng viêm, không chỉ gây tổn hại hệ tim mạch mà còn đẩy nhanh quá trình thoái hóa các vi mạch thận. Về lâu dài, nguy cơ suy giảm chức năng thận sẽ tăng lên đáng kể.
Nhiều người cho rằng sủi cảo áp chảo và sủi cảo hấp là những món ăn thanh đạm nhưng chuyên gia lại xếp chúng vào nhóm nguy cơ tiềm ẩn lớn thứ tư. Để tăng hương vị và độ mọng nước cho phần nhân, người chế biến thường cho thêm nhiều muối, mì chính và thịt mỡ. Chỉ cần ăn 10 chiếc sủi cảo áp chảo hoặc sủi cảo hấp, lượng natri nạp vào đã có thể vượt quá 1.000 mg. Dù mang lại cảm giác thanh nhẹ khi ăn, đây thực chất lại là những thực phẩm hàm lượng natri cao rất dễ bị ngó lơ.
Vị trí thứ năm thuộc về mì ramen Nhật Bản, món ăn yêu thích của nhiều người. Dù là ramen xương heo hay ramen miso, phần nước dùng màu trắng sữa đậm đà của chúng đều chứa nồng độ natri, phốt pho và kali cực cao. Bác sĩ Hung ví việc uống hết tô nước dùng ramen gần như tương đương với việc để thận bị "ngâm trong nước muối đặc cả ngày".
Các nghiên cứu chứng minh chế độ ăn nhiều natri và phốt pho kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ xơ hóa cầu thận, vôi hóa mạch máu và viêm mạn tính, trở thành tác nhân chính dẫn đến bệnh thận mạn tính.
Theo chuyên gia Hung Yung-hsiang, ăn tiệm không hoàn toàn có hại cho thận, điều quan trọng nằm ở cách lựa chọn thực phẩm và phương thức ăn uống. Ông khuyến nghị người dân giảm thiểu việc tiêu thụ nước dùng, nước sốt và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời ưu tiên các thực phẩm tự nhiên và rau củ tươi. Nếu ăn các món đậm vị, việc uống nhiều nước sau đó là cần thiết để hỗ trợ đào thải lượng natri dư thừa.
Vì thận được coi là "cơ quan thầm lặng", những tổn thương giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Thay vì đợi đến khi cơ thể bị phù nề, khó thở hoặc phải chạy thận mới hối hận, mỗi người nên bắt đầu bảo vệ sức khỏe của thận ngay từ việc điều chỉnh thực đơn bữa trưa hàng ngày.
Ảnh minh họa: Curated Kichenware
Bình Minh (Theo Ctwant)
