Bạn có đang vi phạm bản quyền khi dùng máy tính mua ở cửa hàng?

Theo báo cáo từ Liên minh Phần mềm Doanh nghiệp (BSA), mặc dù đã có nhiều chuyển biến tích cực trong những năm gần đây, tỉ lệ vi phạm bản quyền phần mềm máy tính tại Việt Nam vẫn ở mức rất cao (khoảng 74%).

Người bán bị bắt, người dùng bị phạt

Mới đây, Công an tỉnh Phú Thọ đã khởi tố 5 bị can là giám đốc, nhân viên của 3 công ty liên quan đến cài đặt và sử dụng phần mềm Microsoft lậu.

Kết quả điều tra bước đầu xác định các bị can đã sử dụng các công cụ kích hoạt trái phép như crack, active… để cài đặt, sử dụng trái phép phần mềm Microsoft trên hàng trăm máy tính cung cấp cho doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức các tỉnh thành trên cả nước.

Theo cơ quan điều tra, chỉ tính riêng từ năm 2022 đến 2026, các công ty liên quan đã bán ra hàng chục nghìn máy tính với tổng doanh thu lên tới hàng trăm tỉ đồng. Giá trị thiệt hại về bản quyền của Microsoft được ước tính lên tới hàng chục tỉ đồng.

Thực tế hiện nay, tình trạng cài đặt "lậu" vẫn diễn ra phổ biến từ các cửa hàng bán lẻ máy tính nhỏ lẻ cho đến các doanh nghiệp lớn. Trong khi đó, nhiều người dùng, doanh nghiệp vẫn cho rằng "chúng tôi chỉ mua máy cài sẵn, bên bán chịu trách nhiệm".

Tuy nhiên, theo Nghị định 131 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan, hành vi sử dụng phần mềm không được phép của chủ sở hữu có thể bị xử phạt hành chính từ 15 - 30 triệu đồng đối với cá nhân và từ 30 - 60 triệu đồng đối với tổ chức. Đồng thời, doanh nghiệp buộc phải tiêu hủy (gỡ bỏ) toàn bộ phần mềm vi phạm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp sử dụng phần mềm lậu có thể bị hãng phần mềm khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại thực tế lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ đồng, chưa kể đến việc bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu trên thị trường.

Chủ động trang bị phần mềm có bản quyền

Bộ luật Hình sự và các nghị định liên quan đã quy định rất rõ ràng về các khung hình phạt cho hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với phần mềm máy tính. Theo đó, đối với người bán, đơn vị cài đặt dịch vụ, việc cố tình bẻ khóa, cài đặt hệ điều hành hoặc phần mềm văn phòng lậu để kinh doanh, thu lợi bất chính cấu thành tội phạm hình sự rất nặng.

Cá nhân có thể bị phạt tiền từ 50 triệu đến 1 tỉ đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm nếu thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 100 triệu đồng trở lên.

Trong khi đó, doanh nghiệp có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đến 3 tỉ đồng, hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến 2 năm, ảnh hưởng trực tiếp đến sự sống còn của doanh nghiệp.

Không chỉ ở việc bị phạt tiền, theo ông Nguyễn Mạnh Quý - Viện trưởng Viện Bản quyền và Tài sản số, vấn nạn này sẽ tạo ra một thế hệ người dùng có thói quen "thưởng thức miễn phí trên mồ hôi của người khác". “Đây là một lỗ hổng về đạo đức số, khiến hình ảnh quốc gia bị ảnh hưởng trong mắt bạn bè quốc tế, gây khó khăn cho việc hội nhập kinh tế toàn cầu”, ông Quý nhận định.