Nhà văn triệu bản Dan Brown viết về tiềm năng lẫn mối hiểm nguy của khoa học ý thức đối với tương lai nhân loại trong "Bí mật tối thượng".
Tác phẩm ra mắt năm 2025, là sáng tác thứ sáu cũng như mới nhất của Dan Brown. Ấn phẩm xoay quanh nhân vật Robert Langdon nổi tiếng, từng xuất hiện trong các tiểu thuyết Thiên thần và ác quỷ, Mật mã Da Vinci, Biểu tượng thất truyền, Hỏa ngục và Nguồn cội trước đây.
Bí mật tối thượng lấy bối cảnh thủ đô Praha, Cộng hòa Czech, mọi thứ diễn ra khi nhà biểu tượng học Langdon cùng nhà nghiên cứu ý thức Katherine Solomon đến đây để tham gia một hội nghị khoa học. Ban đầu, mọi thứ tương đối suôn sẻ. Tuy nhiên, câu chuyện nhanh chóng xấu đi khi cả hai nhận ra mình đang bị cuốn vào một âm mưu vô cùng khó đoán, có liên quan đến thế lực huyền bí cũng như chính trị.
Đó là phòng khách sạn riêng bị nghe lén, là những gì trong ác mộng của Katherine trở thành hiện thực, bản thảo cuốn sách hứa hẹn thay đổi cách tư duy về ý thức sắp sửa ra mắt của bà liên tục bị tấn công, trở thành mục tiêu bị nhắm đến kỳ lạ. Càng đi sâu, Langdon dần đối đầu với một thế lực phức tạp, có khả năng thay đổi cả nhân loại.
Dan Brown một lần nữa mang đến dấu ấn quen thuộc với tiểu thuyết phân mảnh, phức tạp, chứa lượng thông tin đồ sộ và tài sắp đặt các tình tiết khéo léo, giật gân đến trang cuối cùng. Tác giả chọn Praha làm bối cảnh chính, bởi đây là nơi có nhiều công trình mang tính biểu tượng về tôn giáo, lịch sử.
Bản Việt dày 950 trang, do dịch giả Lê Đình Chi chuyển ngữ, Nhà xuất bản Dân Trí kết hợp Bách Việt phát hành vào tháng 7. Ảnh: Đơn vị xuất bản cung cấp
Xuyên suốt cuốn sách, nhà văn đưa độc giả vào hành trình khám phá thành phố cổ kính theo một cách khác. Ở đó, những công trình tôn giáo lâu năm là nguồn cơn cho sự xuất hiện của Golem - sinh vật huyền bí nổi tiếng trong Do Thái giáo, còn các di chỉ ngầm đã có từ Thế chiến II lại là một trạm nghiên cứu tiên tiến không ai hay biết. Điều này mang đến cảm giác quen thuộc cho những độc giả đã yêu mến ông vì hệ thống biểu tượng có nhiều ý nghĩa được trở lại.
Khác biệt lớn nhất là yếu tố bí ẩn mang tính cốt lõi của tác phẩm này hướng đến tương lai, thay vì vọng về quá khứ như trong Mật mã Davinci, Biểu tượng thất truyền hay Thiên thần và ác quỷ - những sáng tác khai thác đa dạng chất liệu trong nghệ thuật, tôn giáo. Cụ thể, Bí mật tối thượng xoay quanh hành động ứng dụng điều chưa thể giải đáp thuộc về khoa học tinh thần vào các lĩnh vực mang tính trọng điểm.
Theo đó, đây là lĩnh vực nghiên cứu mang tính đa ngành, kết hợp kỹ thuật khoa học khách quan cùng tri thức nội tâm chủ quan để nghiên cứu bản chất của thực tại. Ở cuộc phỏng vấn với NPR, Dan Brown cho biết đây là ngành nghiên cứu về ý thức, cụ thể hơn là tìm hiểu cách tâm trí con người có thể tác động lên vật chất.
Trong sách, những bí ẩn mang tính ''tâm linh'', có phần khó đoán như khả năng ngoại cảm, tiên thức, viễn cảm, thấu thị, giác quan thứ sáu, rối loạn nhân cách, trải nghiệm thoát xác... được diễn giải theo một cách mới. Sử dụng nhiều nghiên cứu tiên phong, tác giả đặt ra giả thuyết: nếu ý thức không phải do não bộ tạo nên một cách bí ẩn mà có thể được điều chỉnh thì sẽ ra sao?
Cụ thể, tồn tại giả thuyết cho rằng não bộ con người như một thiết bị thu - phát tín hiệu gần như liên tục, nơi những gì ta có thể nhận thức vốn bị giới hạn, phụ thuộc vào một hoặc nhiều hợp chất dẫn truyền thần kinh. Trong điều kiện thường, não bộ sẽ được điều chỉnh để tránh tình trạng quá tải. Ta chỉ nhìn thấy những điều thường được biết đến, do đó tồn tại khả năng mở ra những viễn kiến của chính con người.
Đó chính là điều mà Katherine Solomon theo đuổi cũng như cuốn sách của bà dự định nói về, từ đó đặt bà và bạn đồng hành vào một tình huống khốc liệt. Bởi lẽ khả năng mới này có thể thúc đẩy những thay đổi sống còn như tạo ra phương thức do thám bí mật chính trị của phe đối lập bằng khả năng thoát xác, tích hợp khả năng phối hợp giữa người và máy thông qua nơ-ron nhân tạo.
Câu chuyện trong sách không chỉ giới hạn ở một nghiên cứu mà còn chứa đựng màu sắc phản gián. Những cuộc chạy đua nghẹt thở giữa Langdon, Katherine và phía mong muốn kiểm soát bí ẩn này tạo nên sự hấp dẫn. Không dừng ở đó, Dan Brown cũng cài cắm thêm các thế lực phụ nguy hiểm, giúp tiểu thuyết luôn có điểm neo cảm xúc.
Không chỉ là cuộc đối đầu giữa khoa học và mục tiêu chính trị, tác phẩm cũng đặt câu hỏi về mặt đạo đức của các nghiên cứu, rằng chúng có được cho phép và các ''nạn nhân'' cảm thấy thế nào. Nhà văn dựng nên hình tượng Golem có phần bí ẩn mà đến trang cuối ta mới hiểu rõ là ai. Ngoài ra, việc các đối tượng liên tục đảo phe, câu chuyện chồng chéo giữa Mỹ và Czech cũng khiến độc giả không ngừng lật trang.
Việc hướng đến mảng nghiên cứu tiên phong cho thấy Dan Brown đã nỗ lực mang đến những cốt truyện mới. Tuy nhiên, cách dẫn dắt và xây dựng nhân vật Robert Langdon chưa đột phá và khác biệt so với trước đây. Ngoài ra, bí mật về Golem cũng có thể đoán ngay từ khá sớm, chưa hẳn là sự bất ngờ để lại dấu ấn.
Tờ Los Angeles Times gọi đây là một tiểu thuyết trinh thám ''dày đặc sự chiêm nghiệm về bản chất của ý thức con người'', là ''tham vọng lớn nhất'' đến từ ''bậc thầy của dòng sách trinh thám giật gân với nhiều bước ngoặt bất ngờ''. Bí mật tối thượng tiếp tục là một tác phẩm ''vận động với năng lượng dồn dập, cốt truyện tập trung là những câu đố tinh vi được phủ bằng lớp lớp biểu tượng tôn giáo và mật mã cổ đại''.
Nhà văn Dan Brown. Ảnh: Website nhân vật
Dan Brown, 62 tuổi, có tám tiểu thuyết bán chạy, theo thống kê của The New York Times, trong đó Mật mã Da Vinci là một trong những cuốn sách bán chạy nhất mọi thời. Loạt tiểu thuyết về Robert Langdon của ông đã chinh phục hàng trăm triệu độc giả toàn cầu, khơi gợi những cuộc tranh luận sôi nổi về lịch sử, tôn giáo và khoa học.
Các sáng tác của Dan Brown được dịch ra 56 ngôn ngữ với hơn 250 triệu bản in trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, toàn bộ tiểu thuyết của ông đã được chuyển ngữ và được yêu thích từ rất sớm như Hỏa ngục, Nguồn cội, Pháo đài số, Điểm dối lừa.
Tuấn Anh
