Việc Tổng thống Trump nói rằng Thủ tướng Meloni "nài nỉ" được chụp ảnh cùng ông đã làm bùng phát tranh cãi, khoét sâu bất đồng tích tụ lâu nay giữa Mỹ và Italy.
Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ hai hồi tháng 1/2025, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni là lãnh đạo châu Âu duy nhất đến dự sự kiện. Diễn biến được kỳ vọng là khởi đầu cho một giai đoạn hoàng kim trong quan hệ giữa Washington và Rome.
Nhưng chỉ một năm rưỡi sau, mối quan hệ từng được xem là gần gũi giữa hai lãnh đạo cánh hữu đang đối mặt thử thách nghiêm trọng. Tâm điểm căng thẳng xuất hiện sau hội nghị thượng đỉnh G7 tại Pháp ngày 15-17/6.
Kênh truyền hình Italy La7 ngày 19/6 thuật lại đoạn phỏng vấn với Tổng thống Mỹ qua điện thoại thực hiện tối trước đó, trong đó ông Trump nói lãnh đạo Italy "nài nỉ được chụp ảnh cùng". Nữ lãnh đạo Italy lập tức phản pháo, nói Tổng thống Trump "bịa chuyện" và chỉ trích cách ông đối xử với các đồng minh lâu năm của Mỹ.
Ngoại trưởng Antonio Tajani gọi phát biểu của ông Trump là "xúc phạm Italy" và hủy chuyến công du Mỹ tuần tới. Đại sứ quán Italy tại Washington cũng thông báo hủy sự kiện diễn đàn doanh nghiệp giữa hai nước sắp diễn ra.
Kênh La7 thuật lại trao đổi với Tổng thống Trump tại G7. Video: X/DD_Geopolitics
Trong những tháng đầu nhiệm kỳ hai của ông Trump, bà Meloni là một trong số ít lãnh đạo châu Âu duy trì được quan hệ thuận lợi với Nhà Trắng. Khi Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hay Thủ tướng Canada Mark Carney công khai bất đồng với Mỹ, bà Meloni vẫn chọn đối thoại và tránh đối đầu trực diện.
Khi Mỹ áp thuế với Liên minh châu Âu (EU), bà Meloni vẫn kêu gọi các bên giữ đoàn kết. Ông Trump cũng nhiều lần dành cho nữ Thủ tướng những lời khen ngợi, gọi bà là "người bạn", "lãnh đạo xuất sắc" và "nguồn cảm hứng".
Tuy nhiên, cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đã tạo ra những khác biệt khó dung hòa hơn. Xung đột khiến giá năng lượng và triển vọng kinh tế tại châu Âu thêm u ám, đồng thời làm dấy lên làn sóng phản chiến tại Italy. Điều này đặt bà Meloni vào thế khó khi vừa phải duy trì quan hệ với Mỹ, vừa phải tính đến dư luận trong nước.
Bước ngoặt xuất hiện vào tháng 4, khi ông Trump công kích Giáo hoàng Leo XIV, vì người đứng đầu Vatican phản đối cuộc chiến tại Iran. Bà Meloni đã lên tiếng bênh vực Giáo hoàng, gọi những lời công kích nhằm vào ông là "không thể chấp nhận được".
"Tôi bị sốc. Tôi vốn nghĩ bà ấy can đảm, nhưng tôi đã nhầm", ông Trump trả lời phỏng vấn nhật báo Italy Corriere della Sera khi đó.
Bất đồng tiếp tục gia tăng khi Italy từ chối cho Mỹ sử dụng một căn cứ không quân ở Sicily cho hoạt động liên quan chiến dịch nhằm vào Iran. Rome cho biết phía Washington chưa hoàn tất các thủ tục cần thiết.
"Trong mắt ông Trump, đó chính là nguồn cơn mâu thuẫn", Francesco Galietti, chuyên gia tại công ty tư vấn rủi ro chính trị Policy Sonar, Italy, nói với Reuters. Do đó, bình luận "van nài chụp ảnh" không phải nguyên nhân, mà là "giọt nước tràn ly" của những bất đồng đã tích tụ từ trước.
"Có một điều ông ấy nên nhớ. Tôi và Italy không bao giờ cầu xin", bà Meloni cho biết trong video đăng trên X ngày 19/6.
Bà Meloni chỉ trích ông Trump trong video đăng trên mạng xã hội. Video: Guardian
Phản ứng cứng rắn của bà Meloni nhanh chóng nhận được sự ủng hộ từ chính trường Italy, như Tổng thống Sergio Mattarella cùng các bộ trưởng nội các.
"Bất cứ ai công kích bà Meloni cũng đồng nghĩa công kích tất cả chúng tôi", Bộ trưởng Giao thông Matteo Salvini viết trên X. Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto nói ông không tin bà Meloni sẽ nài nỉ ai chụp ảnh cùng, dù có bị đe dọa đi nữa".
"Những câu đùa như vậy không có lợi cho cả Mỹ, Italy lẫn liên minh", theo ông Crosetto.
Phe đối lập cũng lên tiếng bênh vực bà Meloni. Cựu thủ tướng trung tả Matteo Renzi mô tả bình luận của ông Trump "vẫn kinh khủng như mọi khi" và bà Meloni "cuối cùng cũng nhận ra điều đó".
Nhà Trắng chưa bình luận về bản tin của La7. Kênh truyền hình Italy không công bố hình ảnh hay âm thanh gốc phỏng vấn ông Trump, chỉ phát sóng đoạn hội thoại được thuật lại.
Các nhà phân tích cho rằng dư luận Italy sẽ kỳ vọng bà Meloni theo đuổi một cách tiếp cận nhất quán hơn với Mỹ và từ bỏ những nỗ lực trước đây nhằm cải thiện quan hệ với một Tổng thống khó đoán, người thường xuyên phá vỡ các chuẩn mực ngoại giao truyền thống.
"Bà Meloni không thể liên tục thay đổi cách tiếp cận chỉ vì những phát ngôn khó chịu của ông Trump. Bà ấy phải quyết định liệu sẽ áp dụng lập trường mềm mỏng nhưng ít nhượng bộ hơn hay theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn hơn, như một số quốc gia khác", ông Piero Ignazi, nhà phân tích chính trị thuộc Đại học Bologna, nói.
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AP, AFP
Chuyên gia Galietti cho rằng trong ngắn hạn, bà Meloni có thể nhận thêm sự ủng hộ từ trong nước vì thể hiện lập trường cứng rắn với ông Trump, người hiện không được lòng nhiều cử tri Italy theo các cuộc thăm dò dư luận.
Tuy nhiên, điều này cũng có thể khiến Thủ tướng Meloni đánh mất một lợi thế mà bà xây dựng trước cuộc bầu cử năm 2027. Đó là khả năng duy trì quan hệ thuận lợi với Mỹ.
"Đây là đòn giáng vào bà ấy", ông Galietti nói. "Nó làm lung lay chiến lược của Thủ tướng Meloni, vốn dựa trên kỳ vọng cử tri Italy sẽ tiếp tục chọn bà vì bà là nhà lãnh đạo ổn định và đáng tin cậy nhất".
Như Tâm (Theo Reuters, NPR, AFP)
