Công an TP.HCM bắt 51 bị can tại Công ty Metaland - Ảnh: Công an cung cấp
Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Đáng chú ý, tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất nâng mức phạt tiền và mức định lượng là tiền trong cấu thành định tội tại một số tội danh.
Vì sao đề xuất nâng mức phạt tiền?
Theo Bộ Công an, các quy định về mức phạt tiền và mức định lượng là tiền trong cấu thành định tội tại một số tội danh theo quy định Bộ luật Hình sự hiện hành là chưa phù hợp với sự biến động về giá cả, sự phát triển về điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay.
Theo đó, mức lương cơ sở từ ngày 1-7-2013 đến 4-2016 là 1.150.000 đồng, trước 1-7-2026 là 2,34 triệu đồng, từ 1-7-2026 nâng lên 2,53 triệu đồng, tăng gấp hơn 2 lần.
Bên cạnh đó theo số liệu của cơ quan thống kê, GDP bình quân đầu người năm 2015 theo giá hiện hành ước đạt 45,7 triệu đồng/người, trong khi GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 125,5 triệu đồng/người.
Theo kết quả sơ bộ khảo sát mức sống dân cư năm 2025, thu nhập bình quân đầu người theo giá hiện hành năm 2025 đạt khoảng 5,9 triệu đồng/người/tháng, tăng 9,3% so với năm 2024.
Trên cơ sở đó, dự thảo Bộ luật Hình sự nghiên cứu tăng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng là tiền trong cấu thành định tội tại các tội danh để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội và tránh hình sự hóa những hành vi có nguy hiểm không đáng kể cho xã hội.
Tại điều 35 về phạt tiền, Bộ Công an đề xuất sửa đổi, bổ sung mức tiền phạt được quyết định trên cơ sở căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm, đồng thời có xét đến tình hình tài sản của người phạm tội, sự biến động của giá cả, nhưng không được thấp hơn 5 triệu đồng. Mức hiện hành là 1 triệu đồng.
Cùng với đó, bổ sung việc phạt tiền này căn cứ vào một trong các quy định, cụ thể là mức phạt tiền quy định trong điều luật.
Trong trường hợp mức phạt tiền quy định trong điều luật thấp hơn số mức thu lợi bất chính thì có thể căn cứ vào mức thu lợi bất chính để phạt tiền, nhưng số tiền phạt không vượt quá gấp 3 lần so với mức thu lợi bất chính.
Nhiều tội danh được đề xuất tăng mức phạt tiền, định lượng tiền trong cấu thành định tội
Với tội đánh tráo người dưới 1 tuổi, chiếm đoạt người dưới 16 tuổi, dự thảo đề xuất người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 đến 100 triệu đồng (mức hiện hành từ 10 - 50 triệu đồng), cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm.
Với tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người, dự thảo đề xuất người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 - 200 triệu đồng (mức hiện hành 10 - 100 triệu đồng), cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm.
Ở tội làm nhục người khác, vu khống, buộc công chức, viên chức thôi việc hoặc sa thải người lao động trái pháp luật, xâm phạm quyền bình đẳng giới, cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản, cướp giật tài sản, trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản..., dự thảo đề xuất tăng mức phạt tiền định lượng là tiền trong cấu thành định tội.
Trong đó, với tội làm nhục người khác, dự thảo đề xuất người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 20 - 60 triệu đồng (mức hiện hành 10 - 30 triệu đồng) hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm.
Với tội cướp tài sản, cướp giật tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản..., dự thảo đề xuất người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 - 200 triệu đồng (mức hiện hành từ 10 - 100 triệu đồng).
Các loại tội buôn lậu, kinh doanh, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ, sản xuất, buôn bán hàng cấm, tàng trữ, vận chuyển hàng cấm... cũng đề xuất tăng mức phạt tiền và định lượng là tiền trong cấu thành định tội.
Các tội tham ô tài sản, nhận hối lộ, lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản, lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, nhiệm vụ, lạm quyền trong khi thi hành công vụ, nhiệm vụ cũng được đề xuất tăng định lượng là tiền trong cấu thành định tội.
