Đây là chia sẻ của PGS-TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam bộ, với PV Báo Thanh Niên về việc TP.HCM được giao làm cơ quan chủ trì xây dựng luật Đô thị đặc biệt.
Ông đánh giá thế nào về việc Chính phủ giao TP.HCM xây dựng dự thảo luật Đô thị đặc biệt?
PGS-TS Vũ Tuấn Hưng: Đây là dấu mốc quan trọng trong quá trình đổi mới tư duy quản trị quốc gia, thể hiện sự chuyển dịch từ mô hình quản lý tập trung sang tăng cường phân quyền. Đồng thời, phát huy tính chủ động của những địa phương có đủ năng lực và điều kiện vì mục tiêu kiến tạo, huy động mọi nguồn lực để phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
PGS-TS Vũ Tuấn Hưng
Ảnh: Sỹ Đông
Trong hơn 50 năm qua, TP.HCM luôn là địa phương tiên phong thử nghiệm nhiều cơ chế, chính sách mới, từ cải cách kinh tế, thu hút đầu tư, phát triển khu chế xuất, khu công nghệ cao đến các mô hình chính quyền đô thị và cơ chế tài chính đặc thù. Nhiều sáng kiến từ thực tiễn của thành phố đã được tổng kết, thể chế hóa và nhân rộng trên phạm vi cả nước. Vì vậy, việc giao TP.HCM trực tiếp xây dựng luật Đô thị đặc biệt là sự ghi nhận năng lực thực tiễn, đồng thời mở ra cách tiếp cận mới trong xây dựng chính sách công, lấy thực tiễn phát triển làm nền tảng cho quá trình hoàn thiện thể chế.
Quan trọng hơn, nếu được xây dựng với tầm nhìn dài hạn, luật Đô thị đặc biệt không chỉ tạo động lực mới cho TP.HCM phát triển mà còn có thể trở thành "phòng thí nghiệm thể chế" của quốc gia, cung cấp những kinh nghiệm quý báu để tiếp tục hoàn thiện mô hình quản trị các đô thị lớn của VN trong giai đoạn phát triển mới.
TP.HCM mới là nơi hội tụ 3 địa phương năng động bậc nhất khu vực phía nam là TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu. TP.HCM cần tận dụng điều kiện thuận lợi này để thử nghiệm chính sách mới ra sao, thưa ông?
Việc hình thành TP.HCM mới trên cơ sở hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu đã tạo nên một không gian phát triển đặc biệt, hội tụ đầy đủ các động lực của một siêu đô thị hiện đại gồm trung tâm tài chính, công nghiệp công nghệ cao, logistics, cảng biển quốc tế và dịch vụ chất lượng cao. Đây không chỉ là sự mở rộng về địa giới hành chính mà còn là sự tích hợp các lợi thế phát triển bổ trợ cho nhau, tạo tiền đề để thử nghiệm những mô hình thể chế mới ở quy mô lớn.
Trong bối cảnh đó, TP.HCM cần được trao quyền mạnh mẽ hơn để thí điểm các chính sách có tính đột phá. Trước hết là mô hình quản trị đô thị tích hợp theo không gian vùng; cơ chế điều phối thống nhất về quy hoạch, đầu tư và phân bổ nguồn lực; các chính sách tài chính - ngân sách đặc thù và cơ chế huy động vốn cho phát triển hạ tầng chiến lược. Đồng thời, TP.HCM cũng có điều kiện tiên phong thử nghiệm các chính sách phát triển trung tâm tài chính quốc tế, kinh tế số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo, quản trị dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và các mô hình hợp tác công - tư thế hệ mới.
Thực tiễn sinh động của TP.HCM sẽ đóng góp vào việc hoàn thiện thể chế cho các đô thị trong tương lai ra sao?
Để phát triển mạnh mẽ trong không gian mới, TP.HCM cần được xem là "phòng thí nghiệm thể chế" của quốc gia, nơi các chính sách được kiểm nghiệm trong thực tiễn phát triển năng động, từ đó tổng kết, đánh giá và hoàn thiện trước khi nhân rộng. Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng quản trị hiện đại, bảo đảm thể chế luôn xuất phát từ thực tiễn và phục vụ thực tiễn.
Nếu thành công, TP.HCM sẽ không chỉ tạo ra động lực tăng trưởng mới cho vùng Đông Nam bộ mà còn đóng góp những mô hình phát triển có giá trị tham khảo cho quá trình hoàn thiện thể chế phát triển quốc gia trong giai đoạn mới. Nếu thực hiện tốt mô hình này, thành công đó đồng thời là bài học quan trọng cho sự phát triển của Đông Nam Á và thế giới.
Xin cảm ơn ông!
