Chất lượng sống là động lực, mục tiêu tổ chức không gian siêu đô thị TP.HCM

Sáng 3-7, hàng trăm chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các Sở, ngành dự hội thảo "Định hình cấu trúc không gian siêu đô thị TP.HCM trong bối cảnh mới" do Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM phối hợp với Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM tổ chức.

Cấu trúc không gian hợp lý giúp nâng cao chất lượng sống

Về định hướng quy hoạch, thành phố sẽ hình thành năm cực tăng trưởng gồm trung tâm tài chính và dịch vụ quốc tế; cực đổi mới sáng tạo phía Đông; cực công nghiệp và logistics phía Bắc; cực cảng biển, thương mại tự do phía Nam; và cực kinh tế biển, du lịch hướng ra Cần Giờ, Vũng Tàu, Hồ Tràm.

Theo PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM điều quan trọng không chỉ là hình thành các cực phát triển, thành phố cần tạo dựng một cấu trúc không gian đủ năng lực kết nối các cực thành một chỉnh thể thống nhất. 

Trong đó hệ thống metro, mô hình TOD, hạ tầng đa tầng, hạ tầng số, cùng các hành lang sông Sài Gòn, sông Đồng Nai và không gian sinh thái Cần Giờ sẽ là nền tảng để thành phố phát triển theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và có khả năng thích ứng tốt hơn với biển đổi khí hậu.

"Siêu đô thị chỉ được tạo nên bởi những công trình quy mô lớn hay những chỉ tiêu tăng trưởng ấn tượng. Điều quan trọng hơn là xây dựng được một cấu trúc không gian hợp lý, biết phát huy lợi thế của từng khu vực, kết nối hiệu quả các động lực phát triển, gìn giữ bản sắc và không ngừng nâng cao chất lượng sống của người dân. Yêu cầu này đặc biệt quan trọng khi TP.HCM đang xây dựng quy hoạch tổng thể, tầm nhìn 100 năm...", ông Thuật nhấn mạnh.

Gợi mở định hướng cấu trúc không gian cho siêu đô thị TP.HCM, ông Vũ Chí Kiên, Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM cho rằng thành phố cần kế thừa định hướng quy hoạch hiện hành. 

Mô hình cấu trúc không gian mới cần được xây dựng trên nền tảng kế thừa có chọn lọc từ các quy hoạch vùng và các quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đã có, đồng thời tham chiếu có phê phán các mô hình đô thị đã được kiểm chứng trên thế giới, nhằm tránh đứt gãy chính sách và lãng phí nguồn lực đã đầu tư.

Định vị giá trị, động lực phát triển

TS.KTS Phạm Ngọc Tuấn, Trưởng khoa Quy hoạch - Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM cho rằng các hiệp định thương mại tự do và dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu định vị TP.HCM trên trục Delhi - Bangkok - HCM - Singapore là đòn bẩy ngoại sinh khuếch đại toàn bộ 5 động lực nội sinh cho TP.HCM.

Động lực đầu tiên và quan trọng nhất là yếu tố con người. Động lực thứ 2 là kết nối toàn cầu và kinh tế đổi mới sáng tạo, cần khai thác vị thế cửa ngõ biển (Cái Mép), hàng không (sân bay Long Thành) và công nghệ (Thủ Đức). Phát triển FTZ, thu hút FDI công nghệ, xây dựng hạ tầng số cho kinh tế dữ liệu.

Động lực thứ 3 là hạ tầng chiến lược và cấu trúc đa cực, đô thị đi theo hạ tầng, hoàn thiện metro, vành đai 3 - 4 và hành lang ven biển. 

Động lực thứ 4 là khả năng chống chịu sinh thái và đô thị tái tạo. Hướng đến phát thải ròng bằng 0, triển khai đô thị hấp thụ nước, phục hồi rừng ngập mặn Cần Giờ. Cần Giờ và Côn Đảo trở thành "Trung tâm Sinh thái vùng" cung cấp dịch vụ sinh thái cho toàn siêu đô thị.

Động lực thứ 5 là đổi mới thể chế và tài chính không gian, tập trung vào năng lực quản trị đa trung tâm vùng và sandbox quy hoạch. Khai thác giá trị nội địa, mô hình PPP, trái phiếu xanh tài trợ hạ tầng.

Từ phân tích trên, ông Tuấn đề xuất định hướng quy hoạch cấu trúc đô thị của TP.HCM theo 6 + 1 cực chiến lược, bao gồm: Cực 1 lõi Trung tâm, cực 2 đổi mới - sáng tạo (Thủ Đức, Dĩ An), cực 3 công nghiệp - Logistics (Bình Dương, Tân uyên), cực 4 kinh tế biển - cửa ngõ quốc tế (Cái mép - Thị Vải), cực 5 sinh thái (Cần Giờ -Vũng Tàu), cực 6 di sản biển (đặc khu Côn Đảo), cực 7 đô thị sân bay Long Thành.

Đồng thời, 6 hành lang chức năng gồm: Hành lang Đông - Tây, hành lang Bắc - Nam, hành lang Công nghiệp - Logistics đa phương thức, hành lang Tây Nam, hành lang Ven biển, vành đai sinh thái.

"TP.HCM tương lai phải được tổ chức theo mạng lưới giá trị gồm giá trị con người sáng tạo - cộng đồng, giá trị không gian giao thông - môi trường, giá trị thể chế chính sách - toàn cầu. Khi đó, Siêu đô thị TP.HCM sẽ trở thành đô thị đa cực với chất lượng sống hàng đầu khu vực...", ông Tuấn đề xuất.