Dự thảo Luật Phòng, chống rửa tiền đề xuất 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa, trong đó có việc chia nhỏ giao dịch để né báo cáo, sử dụng công cụ hoặc dịch vụ ẩn danh và giao dịch với sàn chưa được cấp phép.
Ngày 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.
Trình bày tờ trình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết dự thảo Luật Phòng, chống rửa tiền bổ sung "dịch vụ tài sản mã hóa" vào nhóm đối tượng báo cáo, đồng thời quy định các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực này.
Theo dự thảo, có 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ với các giao dịch tài sản mã hóa như chia nhỏ giao dịch để thấp hơn ngưỡng nhận biết khách hàng hoặc ngưỡng báo cáo. Hoặc giao dịch nạp, rút tài sản mã hóa liên tiếp trong thời gian ngắn ngay sau khi mở tài khoản; chuyển tài sản tới các quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro cao về rửa tiền hoặc tài trợ khủng bố mà không có lý do hợp lý.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Các dấu hiệu khác gồm chuyển đổi tài sản mã hóa liên tục hoặc sang tiền pháp định trong điều kiện bất lợi về giá. Nhiều tài khoản hoặc ví cùng chuyển tài sản về một địa chỉ hoặc một tài khoản phân tán tài sản sang nhiều ví khác nhau trong thời gian ngắn. Việc sử dụng tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh hoặc dịch vụ trộn giao dịch nhằm che giấu nguồn gốc tài sản cũng là một dấu hiệu đáng ngờ.
Dự thảo cũng đưa vào diện đáng ngờ các trường hợp giao dịch với ví hoặc nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa từng bị cảnh báo liên quan đến lừa đảo, cờ bạc trực tuyến, tống tiền, tài sản bị đánh cắp. Hoặc các trường hợp truy cập nền tảng qua các công cụ ẩn danh, từ chối hoặc trì hoãn cung cấp thông tin nhận biết khách hàng, không giải trình được nguồn gốc tài sản.
Ngoài ra, diện đáng ngờ còn có các giao dịch với nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa chưa được đăng ký, cấp phép; sử dụng các sàn giao dịch tại quốc gia, vùng lãnh thổ được xác định là điểm nóng về tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia. Hoặc nguồn tài sản hình thành từ các đợt phát hành tài sản mã hóa thiếu minh bạch cũng được xếp vào nhóm dấu hiệu cần báo cáo.
Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi Luật nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền theo các chuẩn mực quốc tế, xử lý những khoảng trống pháp lý và chuẩn bị cho đợt đánh giá của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF).
Thẩm tra dự luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị làm rõ khái niệm "dịch vụ tài sản mã hóa", phạm vi dịch vụ phải báo cáo và tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ để bảo đảm cụ thể, khả thi. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong thanh tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền với lĩnh vực tài sản mã hóa.
Tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Thị trường này được thí điểm tại Việt Nam trong 5 năm, tính từ tháng 9/2025. Việc chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa được thực hiện bằng VND. Trước khi có chính sách thuế riêng, hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa chịu thuế như chứng khoán.
Chính phủ định hướng tối đa 5 doanh nghiệp được thí điểm lập sàn giao dịch trong giai đoạn đầu, nhằm kiểm soát rủi ro và đánh giá tác động trước khi mở rộng. Các doanh nghiệp cần có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, cao gấp ba lần vốn điều lệ tối thiểu của một ngân hàng thương mại và khoảng 33 lần nếu so với công ty vận tải hàng không. Nhà đầu tư nước ngoài được nắm tối đa 49% vốn.
Phương Dung
