Khói bốc lên tại Kiev (Ukraine) sau cuộc không kích của Nga ngày 30-7 - Ảnh: REUTERS
Theo Hãng tin Reuters, rạng sáng 5-8 (giờ địa phương), Nga đã dùng 115 máy bay không người lái (drone) và 28 tên lửa tốc độ cao - trong đó có 24 tên lửa đạn đạo Iskander-M - tấn công các khu vực quanh thủ đô Kiev của Ukraine.
Đáng chú ý, phòng không Ukraine không đánh chặn được quả nào trong đợt tấn công này. Vì sao tên lửa đạn đạo Nga ngày càng dễ dàng xuyên thủng lưới phòng không Ukraine?
Tên lửa Nga lao xuống với tốc độ cực nhanh
Theo AP, khác với tên lửa hành trình (hoạt động như máy bay không người lái), tên lửa đạn đạo được phóng lên cao như tên lửa vũ trụ, rồi bổ nhào xuống mục tiêu với tốc độ gấp nhiều lần vận tốc âm thanh.
Phòng không Ukraine chỉ có vài phút, thậm chí vài giây, để phát hiện và đánh chặn. Điều này khiến Kiev và nhiều thành phố khác ngày càng dễ tổn thương trước các đợt tập kích dữ dội.
Ông Thomas Withington - chuyên gia chiến tranh điện tử tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) - ví von: "Nếu quả bóng bay quá nhanh, việc bắt trúng nó sẽ khó hơn rất nhiều".
Iskander-M phóng từ mặt đất là dòng tên lửa đạn đạo chủ lực của Điện Kremlin, bên cạnh Kinzhal phóng từ trên không. Nga còn dùng tên lửa phòng không S-300 và S-400 để tập kích mục tiêu mặt đất.
Zircon tuy về kỹ thuật là tên lửa hành trình chống hạm siêu vượt âm, nhưng tốc độ cực cao khiến việc đánh chặn nó cũng không kém phần khó khăn.
Ukraine khẳng định chỉ Patriot mới đủ sức đánh chặn các loại tên lửa lao xuống với tốc độ cao và gần như thẳng đứng này.
Thiếu hụt hệ thống phòng không Patriot
Một khu chợ bị hư hại trong cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga vào Ukraine - Ảnh: REUTERS
Theo người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat, Patriot hiện là hệ thống duy nhất trong biên chế Ukraine đủ khả năng đánh chặn Iskander-M, S-400 và Zircon của Nga.
Khi một lá chắn Patriot vắng mặt, đặt sai vị trí hoặc cạn đạn, các hệ thống khác của Ukraine hầu như không thể thay thế.
Ukraine không đủ tổ hợp Patriot để bảo vệ mọi thành phố. Trong khi đó, Nga kết hợp tên lửa đạn đạo với tên lửa hành trình, drone và mồi bẫy, buộc Ukraine phải dàn trải lực lượng theo dõi nhiều mục tiêu và chắt chiu từng quả đạn hiếm hoi.
Tình trạng thiếu đạn đánh chặn càng thêm nghiêm trọng khi xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran tiêu tốn lượng lớn đạn Patriot và THAAD.
Hãng tin AP ước tính kho đạn Patriot của Mỹ đã giảm ít nhất 65% so với trước xung đột, dù Bộ Quốc phòng Mỹ khẳng định vẫn duy trì mức dự trữ chiến lược an toàn.
Năng lực sản xuất hiện chưa thể lấp ngay khoảng trống này. Hãng Lockheed Martin đã cung cấp hơn 600 tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE - phiên bản tiên tiến nhất của Patriot - trong năm 2025, và đang nỗ lực nâng công suất lên 2.000 quả/năm vào cuối năm 2030.
Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Washington sẽ cấp phép sản xuất Patriot cho Ukraine.
Nhưng khoảng ba tuần sau, ông lại nói vẫn chưa có quyết định cuối cùng. Giới chuyên gia và quan chức cho rằng dù có giấy phép, việc xây dựng dây chuyền sản xuất tại Ukraine vẫn mất nhiều năm.
Giải pháp của Ukraine
Thay vì chật vật đánh chặn, Ukraine đang tìm cách tiêu diệt bệ phóng và hạ tầng quân sự của Nga trước khi tên lửa kịp rời bệ - chiến thuật nhắm vào "người bắn cung" thay vì "mũi tên" đang bay.
Các nguồn tin am hiểu vấn đề tiết lộ với AP rằng Tổng thống Zelensky đã đề nghị ông Trump giúp thuyết phục tỉ phú Elon Musk cấp phép cho Ukraine dùng Starlink định vị mục tiêu sâu trong lãnh thổ Nga. Điều này sẽ giúp drone truy tìm bệ phóng, giảm áp lực cho các tổ hợp Patriot. Tuy nhiên, yêu cầu này chưa được Nhà Trắng, Đại sứ quán Ukraine hay SpaceX xác nhận.
Bên cạnh đó, Kiev đang phát triển dự án Freya - hệ thống chống tên lửa đạn đạo giá rẻ do nước này tự nghiên cứu, nhằm giảm phụ thuộc vào Patriot.
