Chính quyền ông Trump có thật sự thống nhất trong cách giải quyết vấn đề Iran?

Theo Hãng tin Reuters ngày 26-6, sự khác biệt trong góc nhìn này không chỉ phản ánh cuộc tranh luận đang tồn tại trong nội bộ chính quyền, mà còn phần nào hé lộ sự cạnh tranh giữa hai xu hướng đối ngoại trong Đảng Cộng hòa trước thềm cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028.

Khác biệt trong cách nhìn về Iran và Israel

Trong tuần qua, cả Phó tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Rubio đều được giao nhiệm vụ thực hiện những chuyến công du nhằm bảo vệ thỏa thuận hòa bình sơ bộ mà Mỹ và Iran ký ngày 17-6. Tuy nhiên thông điệp mà hai người truyền tải lại có nhiều điểm khác biệt.

Trong chuyến đàm phán tại Thụy Sĩ với các quan chức Iran hôm 20-6, ông Vance tỏ ra lạc quan về triển vọng đối thoại giữa hai nước.

Phó tổng thống nhiều lần đề cập khả năng các quốc gia vùng Vịnh sẽ hỗ trợ tài chính cho công cuộc tái thiết Iran sau chiến tranh, đồng thời cho rằng Washington và Tehran có thể từng bước xây dựng một mối quan hệ hợp tác mới.

Đáng chú ý, ông còn tiết lộ Mỹ đã mời một quan chức tình báo Iran làm đầu mối liên lạc với Lầu Năm Góc tại Qatar, nhằm tránh các tính toán sai lầm hoặc va chạm quân sự trong tương lai.

Quan điểm của ông Vance về Israel cũng mềm mỏng hơn so với nhiều nhân vật khác trong chính quyền.

Ông công khai chỉ trích những tiếng nói tại Israel phản đối thỏa thuận sơ bộ với Iran, cho rằng các cuộc không kích của Israel nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự ở Lebanon đang làm suy yếu các nỗ lực hòa bình do Mỹ thúc đẩy.

Trong khi đó Ngoại trưởng Rubio lại mang đến một thông điệp cứng rắn hơn trong chuyến công du UAE, Kuwait và Bahrain từ 23 đến 25-6. Ông nhiều lần khẳng định chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon là phản ứng chính đáng trước các cuộc tấn công của Hezbollah.

Về Iran, ông Rubio nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo đảm tuyệt đối lợi ích của Mỹ và các đồng minh. Ông cũng bác bỏ khả năng Mỹ sớm kêu gọi các nước vùng Vịnh tài trợ cho việc tái thiết Iran, cho rằng vấn đề đó vẫn còn "rất xa".

"Chúng tôi muốn có một thỏa thuận, nhưng không phải là một thỏa thuận bằng mọi giá", ông Rubio nhấn mạnh.

Nhà Trắng phủ nhận bất đồng

Trước những khác biệt trong phát biểu của hai quan chức, Nhà Trắng nhanh chóng bác bỏ mọi suy đoán về sự chia rẽ trong nội bộ.

"Chỉ có phe duy nhất là phe của Tổng thống Trump. Toàn bộ chính quyền đều hoàn toàn ủng hộ nỗ lực của Tổng thống nhằm bảo đảm Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân", người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định.

Bộ Ngoại giao Mỹ cũng gọi các nhận định về bất đồng giữa ông Rubio và ông Vance là "câu chuyện cũ kỹ và sai sự thật", đồng thời nhấn mạnh toàn bộ chính quyền đang hành động theo cùng một định hướng của Tổng thống.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng những khác biệt về cách tiếp cận là điều khó phủ nhận.

Theo ông Michael Rubin - chuyên gia cấp cao tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, ông Rubio và ông Vance đại diện cho hai trường phái đối ngoại khác nhau trong Đảng Cộng hòa.

Trước khi trở thành Phó tổng thống, ông Vance nhiều lần chỉ trích các cuộc chiến ở nước ngoài là sự lãng phí sinh mạng và ngân sách của Mỹ. Ngược lại, ông Rubio xây dựng tên tuổi tại Thượng viện với lập trường đối ngoại cứng rắn, thường xuyên kêu gọi gia tăng sức ép đối với Iran, Nga và Cuba.

Sự khác biệt này cũng phản ánh cuộc cạnh tranh giữa hai xu hướng trong Đảng Cộng hòa: một bên là phe "tân bảo thủ" ủng hộ Mỹ duy trì vai trò can dự mạnh mẽ trên thế giới, bên còn lại là nhóm chủ trương hạn chế các cuộc chiến ở nước ngoài và tập trung nhiều hơn vào lợi ích trong nước.

Dù vậy, cả ông Rubio và ông Vance vẫn thống nhất ủng hộ các quyết định đối ngoại quan trọng của Tổng thống Trump, từ chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2 đến việc chuyển sang theo đuổi hòa bình sau đó. Cả hai cũng đều khẳng định Washington sẽ đánh giá Tehran thông qua hành động, thay vì những cam kết trên bàn đàm phán.

Khi được hỏi liệu quan điểm của mình có khác với ông Vance hay không, Ngoại trưởng Rubio trả lời ngắn gọn: "Ở đây mọi người đều thống nhất phía sau Tổng thống".