Chuyện chưa kể sau trang báo - Kỳ cuối: Phát hành báo - những chuyện chưa khép lại

Tôi đã từng nghĩ như thế khi chưa trực tiếp tham gia vào công tác phát hành. Thực tế, xử lý hoạt động phát hành rất phức tạp và đôi lúc cũng không kém phần "ly kỳ".

Những người sống về đêm

Do tính chất công việc, các anh chị phân phối báo thường làm việc vào ban đêm, thời gian bắt đầu một ngày làm việc mới là 20h. Đầu buổi tối là các khâu kiểm tra số liệu đăng ký báo của các đại lý, số lượng báo dài hạn giao tận nhà, phân chia khu vực ưu tiên phát báo trước, phát báo sau, rồi kiểm đếm số lượng trang quảng cáo phát kèm trang nội dung.

Cao điểm của công tác phát hành báo tập trung từ 1h30 - 4h30. Các trang nội dung được phát ưu tiên cho các đại lý báo đi tỉnh, vùng ven, và đội ngũ những anh chị đi giao báo tận nhà bạn đọc.

Riêng với những anh chị giao báo tận nhà cho bạn đọc dài hạn phải đảm bảo báo phát đến sớm nhất (có bạn đọc 3h30 đã dậy để tìm báo đọc) và kéo dài đến 7h30 phải hoàn tất, mặc cho thời tiết bất lợi như mưa phùn (thường ở miền Trung), rét đậm (khu vực miền Bắc) hay những cơn mưa sáng bất chợt tại TP.HCM.

Nghe điện thoại lúc nửa đêm

Reng, reng... reng. Tôi bật dậy: "A lô Dũng xin nghe!". "Hôm nay, một máy in của nhà in Q bị sự cố khó đảm bảo số lượng cho phát hành, mình xử lý sao đây anh Dũng?", một đồng nghiệp trực in thông tin cho tôi biết sự cố.

Suy nghĩ trong vài giây, tôi đề nghị: "Vậy thì anh chuyển một nửa số lượng đang in tại nhà in Q sang nhà in X để in, rồi thông báo một số đại lý phát hành đang nhận báo từ nhà in Q sang nhà in X để nhận báo. Anh nhớ xin lỗi các anh chị đại lý về sự cố này nhé".

Kết thúc cuộc gọi, tôi nhìn vào đồng hồ lúc đó là 0h38.

Trong một đêm khác, cuộc gọi không phải của đồng nghiệp mà là của một anh kỹ thuật viên nhà in X thông báo có lỗi morasse trong bản in, nhưng các anh kỹ thuật trình bày đã về nghỉ, nên đề nghị tôi xử lý. Tôi quyết định ngay lập tức là phải sửa lại lỗi morasse cho chính xác và không quên chuyển lời cảm ơn đến anh kỹ thuật viên của nhà in X. Ngay lúc đó, số điện thoại của đồng nghiệp trực in tại 9 nhà in khác trên cả nước được kích hoạt và xử lý khắc phục sự cố.

Những cuộc điện thoại lúc nửa đêm cứ liên tục gọi đến, có khi 6 đêm/tuần ngoài chuyện xử lý các sự cố in ấn. Đôi khi là chuyện khiếu nại của các đại lý về việc ra báo trễ (thường do tòa soạn chờ tin bài thời sự nóng nên truyền file trễ), người này được phát báo sớm, người khác bị phát báo muôn hơn... Theo thời gian, tôi như một cái máy và luôn ở trạng thái bất cứ lúc nào cũng có thể xử lý công việc.

Thi thoảng, sau những cuộc gọi lúc nửa đêm, tôi đi vào nhà in để quan sát công việc phục vụ đại lý của những đồng nghiệp. Bên cạnh đó, tôi cũng gặp các anh chị đại lý để nắm bắt thêm tình hình phát hành báo Tuổi Trẻ và các ấn phẩm báo bạn, để kịp thời có những đề xuất cho ban biên tập điều chỉnh chính sách phát hành hợp lý.

Sau những câu chuyện chung về phát hành báo, và công việc của các anh chị đại lý phát hành cũng tạm xong, để có thêm những đánh giá về sự tác động của một chính sách phát hành đang áp dụng trên thị trường, tôi thường "rủ rê" các anh đại lý uống cà phê "ban mai" lúc... 3h30 sáng.

Học bổng "Đồng hành cùng người bán báo"

Anh em phát hành chúng tôi luôn trăn trở câu hỏi: "Tuổi Trẻ làm gì để có thể hỗ trợ những người bán báo dạo - cánh tay nối dài đưa tờ báo đến với bạn đọc?".

Trong một lần lân la thị trường tiếp cận những chị bán báo dạo ở khu vực Trần Văn Đang (ga Sài Gòn), với tâm trạng kiếm tiền đóng học phí cho con vào năm học mới, các chị dự định nghỉ bán báo khoảng 20 ngày để về quê gặt lúa.

Tôi nhẩm tính, nếu 50 chị bán báo dạo cùng nghỉ bán thì một ngày số lượng phát hành của Tuổi Trẻ sẽ giảm đi ít nhất 1.000 tờ. Và thế là, trong đầu tôi hình thành ngay ý tưởng tổ chức chương trình học bổng dành cho con người bán báo dạo.

Ý tưởng này được trình bày với ban biên tập báo Tuổi Trẻ và được các anh ủng hộ. Chương trình học bổng "Đồng hành cùng người bán báo" chính thức được khởi động năm 2012. Sau năm đầu tiên thí điểm tổ chức cho khu vực TP.HCM, hiệu ứng của xã hội về chương trình cho kết quả rất tích cực. Năm thứ hai, chương trình này được ban biên tập chấp thuận cho thực hiện trên phạm vi cả nước.

Qua chương trình này, sự gắn kết giữa báo Tuổi Trẻ với các anh chị đại lý và đặc biệt là người bán báo dạo trở nên thắt chặt hơn.

Hỗ trợ bảo hiểm tai nạn cho nhân viên chở báo

Trở lại những buổi "đi đêm" vào các nhà in, khi quan sát các anh chị chở báo cho các đại lý phát hành, tôi nhận ra sự nguy hiểm đang rình rập, tai nạn nghề nghiệp (tai nạn giao thông là chủ yếu) có thể đến với các anh chị bất cứ lúc nào.

Thật vậy, trong khoảng hai tiếng đồng hồ các anh chị phải vận chuyển báo từ rất nhiều tòa soạn như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Sài Gòn Giải Phóng, Pháp Luật, Người Lao Động, Bóng Đá, Công An... với số lượng lớn, về đến nơi phát hành cho người bán báo. Để giải quyết công việc, có lúc các anh phải chất báo phía sau xe cao qua khỏi đầu, còn phía trước thì cao ngang cằm và điều khiển xe theo quán tính và thói quen.

Sự đóng góp của những anh chị chở báo vào công việc phát hành cũng rất quan trọng, nếu có tai nạn đến với họ thì họ tự lo, và thường các đại lý gửi đơn đến các tòa soạn xin hỗ trợ. Có trường hợp phải bán đi phương tiện làm ăn duy nhất (chiếc xe máy chở báo) để có đủ chi phí thuốc men.

Trong dịp cà phê với người bạn đang làm đại lý bảo hiểm nhân thọ, tôi chia sẻ về những rủi ro của các anh chị chở báo và lắng nghe ý kiến tham vấn của bạn. Sau đó, tôi được tư vấn là nên mua tặng bảo hiểm tai nạn hằng năm cho các anh chị chở báo. Đến nay, báo Tuổi Trẻ đã tặng thẻ bảo hiểm tai nạn cho hơn 500 người chở báo, với giá trị được bồi thường 30 triệu đồng/ca tai nạn.

Có lẽ, đến nay chỉ duy nhất Tuổi Trẻ có những cách chăm sóc rất riêng và có chiều sâu dành cho những người hợp tác phát hành báo như thế.

Đó cũng là những cách để mỗi sớm mai báo sớm đến tay bạn đọc thương quý của Tuổi Trẻ. Khi bạn đọc xem đến đây thì chỉ còn một ngày nữa báo giấy sẽ dừng xuất bản để chuyển sang hành trình mới của báo Tuổi Trẻ Online. Tin rằng những kỷ niệm đẹp của 51 năm qua không khép lại, chúng tôi sẽ tiếp tục đến với bạn đọc mỗi ngày, mỗi giờ và mỗi phút trên trang báo điện tử.