Chủ trì hội thảo khoa học quốc gia "Luật Đất đai năm 2024 và yêu cầu sửa đổi, bổ sung trong bối cảnh mới" - Ảnh: KỲ PHONG
Ngày 17-6, Trường đại học Luật TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học quốc gia "Luật Đất đai năm 2024 và yêu cầu sửa đổi, bổ sung trong bối cảnh mới".
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Trần Việt Dũng - Phó hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM - nhìn nhận Luật Đất đai năm 2024 tạo ra nhiều đổi mới, nhưng trong quá trình tổ chức thực hiện có nhiều vấn đề mới phát sinh về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giá đất...
PGS.TS Trần Việt Dũng - Phó hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM - phát biểu khai mạc hội thảo - Ảnh: KỲ PHONG
Theo PGS.TS Trần Việt Dũng, với 57 đề xuất tham luận tại hội thảo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật đất đai trong thời gian tới.
Trao đổi về vấn đề quy hoạch, ThS Ngô Gia Hoàng (Trường đại học Luật TP.HCM) phân tích theo quy định hiện hành, quy hoạch sử dụng đất được lập theo thời kỳ 10 năm với tầm nhìn từ 20 - 50 năm tùy cấp.
Tuy nhiên sự khác biệt về thời kỳ và tầm nhìn giữa quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn và quy hoạch xây dựng đang tạo ra nguy cơ chồng chéo và thiếu đồng bộ.
Quy hoạch có tầm nhìn quá dài cũng dễ phát sinh mâu thuẫn, nếu quy hoạch chậm triển khai hoặc thiếu nguồn lực thực hiện sẽ dễ dẫn đến tình trạng "quy hoạch treo".
Từ đó ThS Hoàng đề xuất quy hoạch sử dụng đất nên được rà soát định kỳ 5 năm/lần để vừa bảo đảm tính ổn định dài hạn, vừa duy trì được sự linh hoạt trong quản lý đất đai.
PGS.TS Phan Trung Hiền (Trường đại học Cần Thơ) chỉ ra ba nhóm vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện gồm căn cứ thu hồi đất trong bối cảnh không còn kế hoạch sử dụng đất hằng năm cấp huyện, xác định rõ mục đích thu hồi đất nhằm phân biệt giữa các dự án phục vụ lợi ích công cộng với các dự án mang tính thương mại và trình tự, thủ tục thu hồi đất.
PGS.TS Phan Trung Hiền (Trường đại học Cần Thơ) nêu kiến nghị tại hội thảo - Ảnh: KỲ PHONG
Mặc dù quy hoạch tỉnh có thể được điều chỉnh theo trình tự rút gọn, nhưng đối tượng lấy ý kiến lại chủ yếu là các bộ, ngành và UBND cấp tỉnh liền kề, trong khi cộng đồng dân cư, cá nhân, người sử dụng đất hoặc UBND cấp xã nơi có khu vực bị tác động chưa được nêu trực tiếp là đối tượng bắt buộc phải lấy ý kiến.
PGS.TS Hiền kiến nghị bổ sung thêm quy định, xây dựng cơ chế thực thi rõ ràng, dễ hiểu, dễ áp dụng và bảo đảm quyền lợi thực chất của người dân.
Bàn về tái định cư, đại diện Văn phòng công chứng Trương Thị Cẩm Âu cho rằng tái định cư không thể được hiểu đơn thuần là việc Nhà nước giao một thửa đất ở, một căn nhà hoặc một khoản tiền để người dân tự lo nơi ở mới, mà phải được nhìn nhận như một quá trình tái lập điều kiện sống.
Trong đó người dân không chỉ có nơi ở mới về mặt hình thức mà còn phải có điều kiện ổn định đời sống, tiếp cận hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ xã hội thiết yếu và duy trì sinh kế lâu dài sau khi bị di dời.
Từ đó vị này đề xuất hoàn thiện cơ chế công khai, tham vấn và giải trình trong phương án tái định cư, xây dựng tiêu chí xác nhận khu tái định cư đủ điều kiện bàn giao, hoàn thiện tiêu chí lựa chọn hình thức tái định cư phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân, hoàn thiện cơ chế xác định giá đất, giá nhà tái định cư theo hướng minh bạch và phù hợp với khả năng chi trả.
