Có phải người trẻ đang ngày càng ít gắn bó với gia đình?

Người trẻ có xu hướng tự quyết, tự chủ và ngày càng độc lập khiến mối quan hệ với gia đình có phần lỏng lẻo. Có thật sư là người trẻ đang ngày càng ít gắn bó với gia đình và cách nào để cải thiện mối quan hệ này?

- TS NGUYỄN NỮ NGUYỆT ÁNH (Trường ĐH KHXH&NV - ĐH Quốc gia TP.HCM):

Người trẻ "tâm tình" với mạng xã hội nhiều hơn với người thân

Sự "lỏng lẻo" trong quan hệ giữa người trẻ với gia đình không xuất phát từ việc người trẻ bớt yêu thương mà là hệ quả tất yếu của những biến đổi trong cấu trúc xã hội và môi trường lao động.

Xã hội hiện đại với nền kinh tế linh hoạt khiến người trẻ phải dành nhiều thời gian và năng lượng cho cạnh tranh, thăng tiến. Quỹ thời gian dành cho gia đình ít đi.

Bên cạnh đó, người trẻ dễ tìm thấy sự đồng cảm và chia sẻ ở các hội nhóm trực tuyến nhiều hơn với gia đình. Họ thích sự riêng tư, không thích cha mẹ can thiệp sâu vào chuyện cá nhân. Khi không tìm được tiếng nói chung, người trẻ có xu hướng thu mình lại.

Để duy trì sự gắn kết gia đình cần có sự phối hợp từ nhiều phía. Các bạn trẻ cần thiết lập ranh giới rõ ràng giữa công việc, mạng xã hội và đời sống thực, chú trọng vào chất lượng giao tiếp khi ở bên người thân.

Không đơn giản là cất điện thoại mà cần học cách bỏ lại ngoài cửa những áp lực KPI, sự cạnh tranh trong công việc hay những danh xưng trên mạng xã hội trước khi bước vào nhà.

Một bữa cơm tuy ngắn ngủi nhưng nếu gác lại chuyện riêng để lắng nghe nhau sẽ mang sức mạnh hàn gắn và kết nối nhiều hơn so với việc ở chung nhà nhưng mỗi người một cái điện thoại.

Cha mẹ, người lớn trong nhà cần lắng nghe và đối thoại, tôn trọng sự khác biệt và ranh giới cá nhân của con, thấu cảm những biến động của xã hội hiện đại, hiểu hơn áp lực của các con đang đối mặt để đồng hành và chia sẻ.

Người lớn cần nới lỏng những thước đo truyền thống về thu nhập hay địa vị, cho phép người trẻ được mệt mỏi, được yếu đuối và bộc lộ những tổn thương. Người trẻ thấy yên ổn trong chính ngôi nhà của mình thì họ mới thường xuyên muốn trở về để được chăm sóc, quan tâm.

- PGS.TS NGUYỄN THỊ HẰNG PHƯƠNG (giảng viên Trường ĐH Sư phạm - ĐH Đà Nẵng):

Thay đổi cách gắn bó chứ không phải lơ là

Người trẻ hiện nay chỉ thay đổi cách gắn bó với gia đình chứ không phải họ lơ là hay lỏng lẻo. Nhiều người trẻ học tập, làm việc xa nhà, ít tham gia sinh hoạt gia đình truyền thống nên cách giữ quan hệ với gia đình thay đổi cho phù hợp.

Với các thế hệ trước, gia đình thường có vai trò định hướng và quyết định nhiều vấn đề quan trọng của mỗi cá nhân như học tập, nghề nghiệp, hôn nhân hay nơi sinh sống thì nay người trẻ mong gia đình là điểm tựa tinh thần, mang lại cảm giác an toàn, được yêu thương, lắng nghe và chia sẻ.

Mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái cũng chuyển sang đối thoại. Người trẻ vẫn cần lời khuyên của cha mẹ nhưng cũng mong mình được lắng nghe và tôn trọng.

Hiện nay người trẻ nhìn nhận và kỳ vọng về gia đình theo một cách khác. Quá trình hiện đại hóa và đô thị hóa đã làm thay đổi cấu trúc gia đình. Gia đình hạt nhân chiếm tỉ lệ ngày càng lớn, nhiều người trẻ học tập, làm việc xa quê, thậm chí ở nước ngoài. Sự gắn bó được đo bằng chất lượng kết nối và sự quan tâm dành cho nhau.

Bên cạnh đó, sự phát triển của giáo dục, kinh tế thị trường cùng những cơ hội học tập và nghề nghiệp ngày càng đa dạng đã mở ra cho người trẻ nhiều lựa chọn hơn trước. Gia đình không còn là nguồn lực duy nhất quyết định cuộc sống mà trở thành một trong nhiều nguồn hỗ trợ quan trọng.

Vì vậy, giá trị của gia đình đối với cá nhân người trẻ không suy giảm mà họ tái định nghĩa vai trò của gia đình trong bối cảnh xã hội hiện đại. Gia đình vẫn giữ vị trí rất quan trọng nhưng không phải với vai trò quản lý và định hướng mà là không gian kết nối, nuôi dưỡng sự gắn bó và nâng đỡ mỗi cá nhân trên hành trình trưởng thành.

- PGS.TS NGUYỄN THANH HÙNG (Trường ĐH Sư phạm, ĐH Huế):

Cha mẹ và con cái thống nhất cách đối thoại

Với những bậc cha mẹ muốn bảo vệ con, dựa trên kinh nghiệm sống của bản thân để định hướng hoặc quyết định thay con thì điều này sẽ gây mâu thuẫn giữa các thế hệ.

Cha mẹ vẫn thương con, các con vẫn quan tâm cha mẹ nhưng do khác nhau ở cách nhìn nhận cuộc sống và phương thức giao tiếp. Nếu hai bên thiếu sự lắng nghe và thấu hiểu, khoảng cách thế hệ sẽ ngày càng rõ nét.

Để không xảy ra mâu thuẫn thì cha mẹ nên tôn trọng quyền tự chủ của con, lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu nhiều hơn. Các con cũng cần chủ động chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc, nguyện vọng và những khó khăn của mình với gia đình.

Cha mẹ và con cái cần thống nhất cách đối thoại trên cơ sở tin tưởng, chia sẻ và đồng hành.