'Con có cố gắng mà mẹ'

Những lời như gan ruột ấy của con được chia sẻ tại workshop "Đồng hành cùng con sau các kỳ thi quan trọng" tổ chức tại Trường Nam Úc Scotch AGS (TP.HCM) ngày 20-6. TS giáo dục Nguyễn Thị Thu Huyền đã chia sẻ nhiều câu chuyện thực tế về tâm lý học sinh và cha mẹ sau các kỳ thi.

"Con không muốn điểm thấp mà mẹ"

Một trong những câu chuyện khiến nhiều người suy ngẫm là trường hợp của một học sinh mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm ngoái.

Kết quả môn toán của bạn chỉ đạt 4,75 điểm, còn môn văn 6,5 điểm. Điểm toán thấp khiến cả gia đình thất vọng. Mẹ của bạn liên tục hỏi điều gì đã xảy ra, phải chăng con không cố gắng? Hay con chủ quan với môn học này bởi năng lực toán của con vốn không đến mức như vậy?

Khi nghe những câu hỏi ấy, nam sinh bật khóc. "Con có cố gắng mà mẹ, con không muốn điểm thấp mà mẹ. Điểm của con mà, làm sao con muốn điểm thấp được. Con cũng không hiểu vì sao lúc đó con đã làm hết đề toán rồi"...

Theo TS Nguyễn Thị Thu Huyền, với nhiều học sinh ADHD, khả năng duy trì sự tập trung thường giảm dần khi thời gian làm bài kéo dài. Đề thi toán năm ngoái từng nhận nhiều ý kiến về độ dài vô tình đúng vào điểm yếu của không ít học sinh thuộc nhóm này.

Điều khiến bà day dứt nằm ở cảm giác nỗ lực của đứa trẻ không được cha mẹ nhìn thấy.

Bà Huyền kể thêm: "Hôm qua 19-6, khi điểm thi tuyển sinh lớp 10 vừa được công bố tại TP.HCM và Hà Nội, nhiều phụ huynh đăng tải kết quả của con lên mạng xã hội.

Có những cha mẹ khá bình tĩnh khi nhìn điểm của con mình nhưng khi nhìn thấy điểm số của con người khác cao hơn, thấy bạn bè, anh chị em họ hàng được nhắc tên trên Facebook, sự bình tĩnh ấy dễ dàng bị lung lay".

Theo bà, áp lực học sinh phải đối diện hiện nay không chỉ đến từ gia đình. Áp lực còn đến từ bạn bè đồng trang lứa, từ môi trường học tập và cả mạng xã hội.

"Nhiều em muốn vào cùng trường với nhóm bạn thân, nhiều em muốn theo đuổi đúng ngôi trường mình yêu thích. Chính những áp lực ấy đôi khi khiến người lớn đánh giá chưa đầy đủ về những gì con đã trải qua trong suốt quá trình ôn tập và thi cử", TS Huyền phân tích.

"Cha mẹ bình an, đồng hành cùng con mới bắt đầu"

Một trong những thông điệp được TS Thu Huyền nhắc đi nhắc lại là mỗi kỳ thi chỉ giống như một lần "lấy mẫu". Kết quả thi phản ánh năng lực của học sinh tại một thời điểm nhất định chứ không đại diện cho toàn bộ cuộc đời hay tương lai của các em.

Vì vậy phụ huynh cần tránh những câu nói vô tình tạo thêm áp lực cho con kiểu như: đừng làm bố mẹ thất vọng, gia đình đã hy sinh rất nhiều cho con... hay nhắc lại những khoản đầu tư gia đình dành cho việc học.

Nhiều cha mẹ nghĩ đó chỉ là những lời tâm sự nhưng với một đứa trẻ đang chịu áp lực thi cử, những lời ấy có thể thành gánh nặng phải gánh trên vai.

Một nghiên cứu theo dõi trẻ em từ tuổi thiếu niên đến khi trưởng thành cho thấy khoảng 40% học sinh ghi nhận sức khỏe tinh thần suy giảm trong giai đoạn áp lực thi cử.

Khoảng 1/8 từng xuất hiện ý định tự gây tổn thương bản thân. Những căng thẳng quá mức ở tuổi 15 còn làm gia tăng nguy cơ gặp các vấn đề tâm lý trong tương lai.

Đặc biệt, nhiều phụ huynh cho rằng mình không trực tiếp gây áp lực cho con bằng lời nói nhưng sự căng thẳng có thể xuất hiện qua ánh mắt, nét mặt, giọng nói hoặc những câu hỏi lặp đi lặp lại về kết quả học tập.

"Trước khi trò chuyện với con về thi cử hay kết quả thi, người lớn cần đưa bản thân về trạng thái bình an bởi trẻ không chỉ nghe lời nói mà còn cảm nhận cảm xúc của cha mẹ. Khi cha mẹ bình an, việc đồng hành với con mới thực sự bắt đầu", TS Huyền bày tỏ.