TP HCMBé gái sinh non ở tuần thai 27, nặng 1 kg, ba lần nguy kịch do tăng áp phổi, xuất huyết phổi, nhiễm trùng huyết, nguy cơ tử vong 90%.
TS.BS Cam Ngọc Phượng, Giám đốc Trung tâm Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết hơn 4 tháng điều trị và nuôi dưỡng bé rất gian nan song êkíp đã nỗ lực cứu sống bé.
Trước đó, người mẹ rỉ ối, sinh non bé gái nặng 1 kg, suy hô hấp. Êkíp Sản Phụ khoa - Sơ sinh phối hợp áp dụng phác đồ "giờ vàng" hồi sức cho bé ngay tại phòng sinh, chuyển về Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU) chăm sóc đặc biệt.
Bác sĩ bơm surfactant giúp phổi tăng cường trao đổi khí, truyền caffeine để giảm cơn ngưng thở, điều trị kháng sinh kết hợp nuôi ăn đường tĩnh mạch. Hai ngày sau sinh, bé đột ngột tím tái, sốc, suy hô hấp nặng. Êkíp đặt nội khí quản cho bé thở máy rung tần số cao (HFO), truyền thuốc vận mạch nhằm nâng huyết áp, bảo vệ cơ quan quan trọng.
BS.CKI Nguyễn Thị Anh Thư, Trung tâm Sơ sinh, cho biết người mẹ rỉ ối không rõ thời gian, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào dịch ối, có khả năng khiến bé nhiễm trùng huyết dẫn đến sốc dù đã điều trị kháng sinh ban đầu. Bệnh nhi còn bị toan chuyển hóa máu nặng (lượng lớn axit tích tụ trong máu), tăng áp phổi, diễn tiến nặng nề.
Do tình trạng cao áp phổi nặng, bé được thở khí NO, kết hợp sử dụng thuốc giãn mạch phổi để làm nở các mạch máu phổi co thắt, giảm kháng lực phổi, hạn chế nguy cơ suy tim cấp. Song song, bé được truyền dịch cân bằng kiềm toan (độ pH) trong máu, đổi phác đồ kháng sinh, theo dõi sát chỉ số sinh tồn. Bé đáp ứng điều trị, được giảm dần thông số máy thở, ngưng NO sau 4 ngày.
Bác sĩ Thư (giữa) cùng êkíp điều trị tích cực cho bé tại Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU). Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Vượt qua "cửa tử" đầu tiên, ba ngày sau, bé bị xuất huyết phổi, hai bên phổi trắng xóa, tiểu ra máu, suy thận cấp. "Đây là tình trạng báo động đỏ, bệnh nhi có thể bị thiếu oxy não, rối loạn nhịp tim, nguy cơ ngừng tim đột ngột", bác sĩ Thư nói.
Bác sĩ bơm surfactant ngăn ngừa xẹp phổi, truyền máu, cân bằng xuất nhập điều chỉnh suy thận (kiểm soát lượng dịch truyền vào khớp với lượng dịch mất ra ngoài), ngưng kháng sinh để tránh tổn thương thận tiến triển nặng hơn. Sau đó, sức khỏe của bé ổn định dần, bắt đầu ăn tối thiểu qua ống thông dạ dày, chuyển sang thở máy thường, tình trạng suy thận dần hồi phục.
Tuy nhiên, một tháng sau sinh, bé lừ đừ, tím tái, phù cứng bì, tăng tiết đờm, nguy kịch. Êkíp cho bé thở lại máy rung tần số cao, dừng ăn đường tiêu hóa, nuôi ăn hoàn toàn bằng dịch truyền tĩnh mạch. Kết quả xét nghiệm và chụp X-quang ghi nhận bệnh nhi viêm phổi nặng, nhiễm trùng huyết, dẫn đến tê liệt toàn bộ hệ thống vi tuần hoàn (các mạch máu nhỏ nuôi da và cơ quan).
"Bé có nguy cơ tử vong hơn 90%", bác sĩ Phượng nói, chỉ định nâng bậc kháng sinh, truyền máu, đồng thời đánh giá liên tiếp nhịp tim, nhịp thở, thân nhiệt, chức năng thận.
Bệnh nhi dần chuyển biến tích cực, được rút ống nội khí quản, chuyển sang thở máy không xâm lấn sau 10 ngày điều trị. Người mẹ vào viện ấp da kề da với bé hàng ngày để ổn định thân nhiệt, nhịp tim, tăng gắn kết giữa mẹ và bé trong suốt quá trình điều trị kéo dài.
Hai tháng sau sinh, bé xuất hiện chấm xuất huyết rải rác ở kết mạc mắt, tay, chân. Êkíp xét nghiệm nước tiểu xác định nhiễm Cytomegalovirus (CMV), điều trị thuốc kháng CMV suốt 6 tuần.
Khi tình trạng hô hấp ổn định, bác sĩ cho bé thở oxy lưu lượng thấp qua gọng mũi, tập bú nhiều lần thất bại do phản xạ bú - nuốt yếu. Êkíp tập vật lý trị liệu cho bé, kết hợp bổ sung dinh dưỡng tăng cường sữa mẹ để đáp ứng nhu cầu phát triển.
Hơn 4 tháng sau sinh, bé tự thở, tự bú hoàn toàn, sức khỏe ổn định, cân nặng tăng lên 3,8 kg, tiêm phòng đầy đủ và xuất viện.
Điều dưỡng hướng dẫn phụ huynh cách chăm sóc bé. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Trẻ sinh cực non (trước 28 tuần thai) tiềm ẩn nhiều nguy cơ như ngạt, suy hô hấp, xuất huyết não và phổi, hoại tử ruột, nhiễm khuẩn, rối loạn chuyển hóa, tan máu vàng da... có thể gây tử vong. Theo bác sĩ Phượng, phác đồ "giờ vàng" được triển khai từ giây phút đầu tiên em bé chào đời nhằm tăng khả năng sống sót, hạn chế di chứng giúp trẻ phát triển khỏe mạnh về sau.
Bác sĩ khuyến nghị thai phụ có nguy cơ sinh non cần lựa chọn các cơ sở y tế có sự phối hợp đa chuyên khoa để được theo dõi thai kỳ chặt chẽ, chăm sóc toàn diện ngay từ những phút đầu sau sinh.
Ngọc Châu
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp
