Day dứt vì người bệnh thiếu máu: Bác sĩ vừa điều trị, vừa bền bỉ hiến máu cứu người

ThS Phan Hữu Quang, Phó trưởng phòng quản lý chất lượng và bác sĩ Vũ Hải Toàn, Phó giám đốc Trung tâm Thalassemia, đều thuộc Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương (Hà Nội), vừa được "Tôn vinh người hiến máu tình nguyện tiêu biểu toàn quốc" năm 2026.

Hàng chục năm hiến máu bền bỉ

Anh Phan Hữu Quang bắt đầu hiến máu từ năm 2000, khi còn là sinh viên năm thứ nhất Trường đại học Y Hà Nội. "Ngày đấy, mới vào đại học, tôi chưa có hiểu biết gì về hiến máu. Tôi tham gia hiến máu ban đầu vì tò mò", anh nhớ lại.

Từ những bài học của thầy cô và trải nghiệm qua nhiều lần hiến máu sau đó, anh dần hiểu rằng máu là nguồn thuốc đặc biệt mà y học hiện đại chưa thể sản xuất thay thế.

Sự tò mò của một sinh viên năm nhất ngày nào dần trở thành một phần cuộc sống. Đến nay, anh đã có 26 năm liên tục tham gia hiến máu, hiến tiểu cầu tình nguyện với tổng cộng 63 lần hiến.

Còn bác sĩ Vũ Hải Toàn có lần hiến máu đầu tiên gắn với ký ức không thể quên. Khi còn là sinh viên năm thứ ba đại học y, trong một ca trực có bệnh nhân mang thai ngoài tử cung cần mổ cấp cứu và thiếu máu, anh đã trực tiếp hiến máu cho bệnh nhân. "Đến giờ tôi đã hiến máu và hiến tiểu cầu trên 50 lần", bác sĩ Toàn chia sẻ.

Sau "cơ duyên" của lần hiến máu đầu tiền, bác sĩ Toàn giờ đây vẫn gắn liền với truyền máu. Là người điều trị cho hàng nghìn bệnh nhân tan máu bẩm sinh, chế phẩm máu trở thành nguồn sống của những bệnh nhân. Chỉ khi người bệnh được truyền một lượng máu nhất định mới có thể duy trì sự sống.

Cũng bởi vậy, bác sĩ Toàn hiểu hơn ai hết cảm giác bất lực khi thiếu máu điều trị. "Máu có thể chờ bệnh nhân, chứ không thể để bệnh nhân chờ máu", anh nhấn mạnh.

Day dứt khi chứng kiến người bệnh thiếu máu

Trong hơn 20 năm công tác, anh Quang đã nhiều lần chứng kiến tình trạng thiếu máu vào dịp hè, Tết Nguyên đán hay những giai đoạn đặc biệt như đại dịch COVID-19.

Những thời điểm ấy khiến anh càng hiểu hơn rằng nguồn máu dự trữ ổn định không tự nhiên mà có, mà phụ thuộc hoàn toàn vào sự tham gia hiến máu thường xuyên của cộng đồng.

Ở Trung tâm Thalassemia, áp lực ấy rõ rệt hơn qua từng bệnh nhân cụ thể. Bác sĩ Toàn kể anh từng gặp rất nhiều trường hợp bệnh nhân thiếu máu nặng nhưng không tìm được đơn vị máu phù hợp, có khi do thiếu nguồn máu, có khi do người bệnh xuất hiện nhiều kháng thể bất thường.

"Không chỉ người bệnh, người nhà mà bác sĩ điều trị như chúng tôi cũng chịu áp lực vô cùng lớn. Bác sĩ nào cũng mong bệnh nhân khỏe lên và được xuất viện, nhưng phải chứng kiến họ yếu dần đi vì không có máu để truyền là điều rất đáng tiếc", anh nói.

Với bệnh nhân thalassemia, việc thiếu máu chỉ vài ngày hay vài tuần cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thể trạng và chất lượng sống. Đó cũng là lý do khiến những người làm nghề như anh càng gắn bó hơn với phong trào hiến máu.

Theo các bác sĩ, một trong những rào cản lớn nhất với phong trào hiến máu hiện nay vẫn là tâm lý lo ngại ảnh hưởng sức khỏe.

Là người quen với việc "kiểm soát rủi ro", anh Quang cho rằng đây là tâm lý rất bình thường, đặc biệt với người chưa từng hiến máu. Tuy nhiên, anh khẳng định hiến máu tình nguyện là hoạt động an toàn nếu được thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện và người hiến đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe.

"Lượng máu hiến nằm trong giới hạn cơ thể có thể phục hồi được. Trước mỗi lần hiến máu, người hiến đều được khám, tư vấn và đánh giá sức khỏe cẩn thận", anh nói.

Với bác sĩ Toàn, từ góc độ của một bác sĩ điều trị, anh cho rằng nhu cầu máu cho người bệnh vẫn rất lớn nhưng lượng máu tiếp nhận chưa đáp ứng đủ. Vì vậy, anh mong những người còn đủ sức khỏe hãy tham gia hiến máu nhiều hơn, đặc biệt là hiến máu nhắc lại thường xuyên.

"Điều tôi mong muốn là ngày càng có nhiều bạn trẻ trở thành người hiến máu nhắc lại, hiến máu thường xuyên và lâu dài, không chỉ tham gia vài lần theo phong trào", bác sĩ Toàn nói.