19 công trình đê kè và cống được đề xuất xây dựng ở các vị trí xung yếu, kết nối dự án ngăn triều 10.000 tỷ đồng, tạo "vành đai" khép kín chống ngập cho nội đô TP HCM.
Nội dung được Sở Nông nghiệp và Môi trường gửi UBND TP HCM ngày 21/7, khi đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát huy hiệu quả dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP HCM (giai đoạn một), trong bối cảnh công trình này dự kiến hoàn thành năm nay.
Cống ngăn triều Phú Định thuộc dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng ở TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Theo đề xuất, 19 công trình có tổng mức đầu tư khoảng 2.673 tỷ đồng. Trong đó, 17 dự án dùng vốn ngân sách thành phố với hơn 2.300 tỷ, triển khai theo diện cấp bách để hoàn thành năm 2027. Hai dự án còn lại do tư nhân đầu tư, tổng kinh phí khoảng 359 tỷ đồng.
Trong số này, nhiều công trình có quy mô lớn, như tuyến kè bờ trái rạch Cầu Kinh (phường Tân Thuận) với tổng vốn 260 tỷ đồng; xây kè và cống kiểm soát triều rạch Tam Đệ (phường Phú Thuận) khoảng 450 tỷ đồng.
Tại xã Hiệp Phước (Nhà Bè cũ), nhiều công trình lớn được triển khai như: cống kiểm soát triều Lấp Dầu (540 tỷ đồng), đê bao và các cống rạch Bà Lào (230 tỷ đồng). Ngoài ra, nhiều công trình kè, cửa van, cống ngăn triều... cũng được xây dựng bổ sung khu vực phía nam TP HCM giúp đồng hệ thống thủy lợi.
Các công trình được Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất là một phần trong lộ trình hoàn thiện Quy hoạch thủy lợi 1547 - một trong hai trụ cột của chiến lược chống ngập tại TP HCM, đã triển khai suốt hai thập kỷ qua. Quy hoạch này đóng vai trò là lớp kiểm soát ngập vòng ngoài cho thành phố cùng vùng phụ cận với tổng diện tích khoảng 968.500 ha.
Để thực hiện quy hoạch trên, TP HCM đã triển khai dự án giải quyết ngập do triều có xét yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn một, theo hình thức BT, tổng mức đầu tư ban đầu gần 10.000 tỷ đồng. Công trình gồm 6 cống ngăn triều lớn, cùng hệ thống đê bao ven sông Sài Gòn dài 7,8 km và các hạng mục phụ trợ.
Sau nhiều năm trễ hẹn, dự án hiện được đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2026, góp phần kiểm soát ngập cho khu vực rộng 570 km2 ven sông Sài Gòn và trung tâm TP HCM, nơi có khoảng 6,5 triệu người sinh sống.
Nước ngập gần ngang người ở khu Thảo Điền, TP HCM, tháng 6/2026. Ảnh: Thanh Tùng
Ngoài công trình trên, trong quá trình triển khai Quy hoạch 1547, TP HCM đã và đang đầu tư nhiều tuyến đê bao, cống ngăn triều kết hợp nạo vét, cải tạo kênh rạch để tăng thoát nước và chỉnh trang đô thị. Tuy nhiên, hệ thống kiểm soát ngập vòng ngoài đến nay vẫn chưa khép kín. Chỉ riêng khu nội đô, hệ thống cửa xả thoát nước cùng nhiều tuyến đê tại một số nơi chưa được lắp cửa van hoặc cống ngăn triều. Nhiều khu vực chưa được đầu tư đồng bộ đê bao và cống, làm giảm hiệu quả chống ngập trong hệ thống.
Do đó, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc đầu tư 19 công trình sẽ kết nối đồng bộ với dự án giải quyết ngập do triều (giai đoạn một), góp phần khép kín hệ thống và tăng hiệu quả chống ngập. Thành phố cũng xây dựng cơ chế phối hợp vận hành giữa các đơn vị, bổ sung hệ thống quan trắc khí tượng, thủy văn để tăng khả năng theo dõi, giám sát.
Cùng với Quy hoạch thủy lợi 1547, Quy hoạch tổng thể hệ thống thoát nước (752) là hai trụ cột trong chiến lược chống ngập của TP HCM. Trong đó, Quy hoạch 1547 đảm nhiệm kiểm soát ngập vòng ngoài, còn Quy hoạch 752 tập trung thoát nước mưa, nước thải và chống ngập khu vực nội thành. Hai quy hoạch tạo thành cấu trúc "phòng thủ nhiều lớp", kết hợp kiểm soát ngập từ bên ngoài, giảm ngập bên trong và chủ động ứng phó khi xảy ra mưa lớn, triều cường hoặc thời tiết cực đoan.
Giang Anh
