Đề xuất kéo dài thời hiệu xử phạt lên 3 năm để chặn né phạt nguội, tăng gấp đôi mức phạt không lập biên bản

Bộ Công an đang lấy ý kiến dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Trong đó, đáng chú ý là quy định tăng gấp đôi mức xử lý vi phạm không cần lập biên bản so với quy định hiện hành.

Dự thảo đang được công khai, lấy ý kiến đến ngày 9-7.

Tăng thời hiệu xử lý vi phạm hành chính

Về thời hiệu xử lý vi phạm hành chính, cơ quan soạn thảo đề xuất quy định áp dụng chung ở mức từ 1 - 3 năm. Thay vì quy định chung ở mức 1 năm và một số lĩnh vực ở mức 2 năm như quy định hiện hành.

(Đối với đề xuất trên, Bộ Công an chỉ ngoại trừ vi phạm hành chính về thuế, kiểm toán độc lập hoặc về lĩnh vực khác mà luật chuyên ngành quy định thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật chuyên ngành đó).

Lý giải về đề xuất này, cơ quan soạn thảo cho biết thời gian qua, nhiều trường hợp vi phạm hành chính nhưng không chấp hành thông báo của cơ quan chức năng về việc giải quyết vi phạm.

Đáng chú ý là trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ, nhiều lái xe ô tô vi phạm hành chính nhưng không chấp hành thông báo giải quyết vi phạm. 

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã quy định tổ chức, cá nhân vi phạm chưa thực hiện xong yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì chưa được giải quyết việc đăng kiểm phương tiện vi phạm.

Tuy nhiên do chu kỳ kiểm định lần đầu của xe ô tô không kinh doanh vận tải là 3 năm, trong khi thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ là 1 năm nên nhiều chủ xe lợi dụng kẽ hở này để không chấp hành yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về giải quyết vụ việc vi phạm hành chính. Nhiều trường hợp đã chờ đến kỳ kiểm định tiếp theo (khi đã hết thời hiệu xử phạt), hạn chế hiệu quả của việc xử lý vi phạm qua hệ thống giám sát "phạt nguội" hiện nay.

Bên cạnh đó, thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm cho thấy cần tăng thời hiệu xử phạt lên 3 năm. Việc này nhằm đảm bảo thời gian phù hợp cho việc xử lý các vụ việc phức tạp cần thời gian xác minh, phân tích kiểm định, giám định để có thể ban hành quyết định đúng, không bỏ lọt vi phạm.

Trong khi đó, đặc thù một số ngành như khoáng sản, khi hành vi vi phạm thường được phát hiện muộn do địa bàn rộng, khó kiểm tra thường xuyên.

Theo Bộ Công an, đề xuất trên cũng nhằm để bảo đảm nguyên tắc mọi vi phạm hành chính phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục. 

Đồng thời hạn chế tình trạng không xử phạt vi phạm hành chính được đối với các vi phạm hành chính đã kết thúc do đã hết thời hiệu xử phạt tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm thì cần thiết phải nâng thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.

Tăng gấp đôi mức phạt tiền không lập biên bản

Theo quy định hiện nay, hình thức xử phạt không lập biên bản chỉ được áp dụng nếu mức phạt tiền đến 500.000 đồng với cá nhân và 1 triệu đồng với tổ chức.

Tại Điều 44 của dự thảo, Bộ Công an đề xuất nâng gấp đôi mức này. Theo đó, không lập biên bản được áp dụng nếu mức phạt tiền đến 1 triệu đồng với cá nhân và 2 triệu đồng với tổ chức.

Đồng thời dự thảo cũng nêu thêm trường hợp không phải lập biên bản là khi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ.

Cơ quan soạn thảo lý giải mức tiền phạt không lập biên bản hiện nay tương đối thấp so với mặt bằng chung của các khung xử phạt trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước. Từ đó dẫn đến phạm vi áp dụng xử phạt không lập biên bản rất hẹp.

Nhiều hành vi vi phạm hành chính phổ biến lại có mức tiền phạt cao hơn, dù tính chất, mức độ vi phạm không nghiêm trọng và có thể xử lý theo thủ tục đơn giản.

"Việc giới hạn mức tiền phạt thấp đã làm cho số vụ việc đủ điều kiện áp dụng hình thức xử phạt không lập biên bản rất ít, không đáp ứng yêu cầu thực tiễn", cơ quan soạn thảo nêu.

Đối với việc bổ sung thêm trường hợp không phải lập biên bản là khi vi phạm hành chính được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ, Bộ Công an cũng cho biết nhiều hành vi vi phạm có tính chất đơn giản, mức xử phạt thấp được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ (như camera giám sát, thiết bị ghi hình, ghi âm…) đã có đầy đủ căn cứ, dữ liệu điện tử để ra quyết định xử phạt.

Việc buộc phải lập biên bản trong tất cả các trường hợp này làm tăng thủ tục không cần thiết, kéo dài thời gian xử lý, phát sinh chi phí và chưa phù hợp với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước.