Điều gì khiến Thủ tướng Anh Keir Starmer phải từ chức?

• • Tác giả, Becky Morton
  và
  • Tác giả, Brian Wheeler
  • Vai trò, Phóng viên chính trị

• Được đăng 31 phút trước

• Thời gian đọc: 11 phút

Ông Keir Starmer đã tuyên bố từ chức lãnh đạo Đảng Lao động hôm 22/6, đánh dấu sự kết thúc nhiệm kỳ của ông trên cương vị thủ tướng Anh. Trong bài phát biểu bên ngoài Văn phòng Thủ tướng tại Phố Downing, ông cho biết sẽ tiếp tục tại vị cho đến khi người kế nhiệm nhậm chức.

Ông Starmer đã đánh mất vị thế của mình một cách đầy kịch tính - chưa đầy hai năm trước, ông còn ăn mừng chiến thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử và dường như được định sẵn sẽ chi phối chính trường Anh trong nhiều năm tới.

Giờ đây, thay vì mở ra một "thập niên đổi mới quốc gia", như đã hứa, ông đã bị chính đảng của mình loại bỏ quyền lực.

Trong bài phát biểu từ chức đầy xúc động, ông Starmer nói rằng đảng của mình đã đặt câu hỏi về việc liệu ông có còn là người phù hợp nhất để dẫn dắt họ bước vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo hay không.

"Tôi đã nghe câu trả lời của nhóm nghị sĩ trong đảng đối với câu hỏi đó, và tôi chấp nhận câu trả lời ấy một cách thiện chí."

Chiến thắng bầu cử của ông Starmer vào năm 2024 được hậu thuẫn bởi sự phẫn nộ của công chúng đối với chính phủ Đảng Bảo thủ tiền nhiệm. Sự phẫn nộ được thúc đẩy bởi các bữa tiệc tại Phố Downing trong thời kỳ đại dịch Covid và những biến động kinh tế do kế hoạch "ngân sách mini" của Thủ tướng Đảng Bảo thủ Liz Truss gây ra.

Chiến lược của ông Starmer khi trình bày ưu tiên của Đảng Lao động là ổn định kinh tế đã phát huy hiệu quả vào thời điểm đó.

Ông tham gia chiến dịch tranh cử năm 2024 với khẩu hiệu chỉ gồm một từ: thay đổi. Và ông đặt chính hình ảnh chính trị của mình - điềm đạm, có năng lực và đại diện cho những tiêu chuẩn đạo đức cao nhất - vào vị trí trung tâm.

Nhưng chiến thắng của ông đạt được với tỷ lệ phiếu bầu toàn quốc thấp kỷ lục trong lịch sử, và mức độ tín nhiệm của ông trong mắt cử tri đã lao dốc chỉ trong vài tuần sau đó, sau hàng loạt sai lầm và các lần đảo ngược chính sách.

Ông đã tự định vị mình là một nhà lãnh đạo khôn ngoan, thực dụng, luôn hành động vì lợi ích quốc gia - một người đàn ông nghiêm túc cho những thời điểm nghiêm túc.

Nhưng đến cuối cùng, ngày càng nhiều nghị sĩ thuộc chính đảng của ông cảm thấy rằng ông thiếu một hệ tư tưởng rõ ràng và đơn giản là không giỏi về chính trị. Lời phàn nàn thường xuyên nhất là ông thiếu một mục đích đủ mạnh mẽ, rằng ông không biết mình muốn đạt được điều gì khi nắm quyền.

Ông Starmer bước vào chính trường khá muộn, chỉ trở thành nghị sĩ khi đã ngoài 50 tuổi sau khi thành danh trong nghề luật sư. Các đối thủ cho rằng ông thiếu kỹ năng giao tiếp để truyền tải thông điệp của Đảng Lao động. Trong thời đại mà tính chân thực và cảm xúc chi phối chính trị, ông có thể tạo cảm giác cứng nhắc và khô khan.

Ông và Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves đã dành những ngày đầu tiên ở Phố Downing để cảnh báo rằng quy mô của các vấn đề kinh tế mà họ thừa hưởng từ Đảng Bảo thủ còn tồi tệ hơn nhiều so với dự kiến. Thuế sẽ phải tăng.

Sau này, ông thừa nhận đó là một sai lầm và họ lẽ ra nên mang lại cho cử tri nhiều hy vọng hơn.

Nhưng chính quyết định của chính phủ vào tháng 7/2024 về việc cắt bỏ khoản trợ cấp nhiên liệu mùa đông cho 10 triệu người nghỉ hưu mới là điều mà các nhà thăm dò dư luận sau này xác định là thời điểm các chỉ số tín nhiệm cá nhân vị thủ tướng bắt đầu giảm mạnh.

Ông đã đảo ngược chính sách này vào năm 2025, nhưng đến lúc đó ông đã hình thành một mô hình quen thuộc là rút lại các chính sách không được lòng công chúng cũng như các nghị sĩ ngày càng bất mãn của chính đảng mình.

Chỉ ba tháng sau khi nhậm chức, ông đã hoàn trả hơn 6.000 bảng Anh (8.000 USD) tiền quà tặng và đãi ngộ mà ông đã nhận được kể từ khi trở thành thủ tướng, kể cả vé xem siêu sao nhạc pop Taylor Swift biểu diễn.

Mặc dù không vi phạm quy định, các báo cáo về việc các bộ trưởng nhận hàng ngàn bảng Anh giá trị quà tặng miễn phí từ những nhà tài trợ giàu có đã không được công chúng đón nhận tích cực.

Tình bạn không ngờ với ông Trump

Dù gặp khó khăn trong nước, ông Starmer đã được khen ngợi về cách điều hướng trên trường quốc tế.

Ông đã xây dựng một tình bạn bất ngờ với Tổng thống Mỹ Donald Trump, cũng như đóng vai trò dẫn dắt trong số các nhà lãnh đạo châu Âu tham gia các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine.

Tuy nhiên, việc tập trung vào đối ngoại và tần suất các chuyến công du nước ngoài cũng khiến những người chỉ trích gọi ông là "Keir chẳng bao giờ ở đây".

Mối quan hệ đặc biệt giữa Anh và Mỹ ngày càng trở nên căng thẳng sau khi ông từ chối tham gia vào cuộc chiến với Iran - mặc dù các cuộc thăm dò cho thấy cách tiếp cận của vị thủ tướng Anh nhận được sự ủng hộ của cử tri.

Ở trong nước, nhà lãnh đạo này phải đối mặt với các cuộc đình công của giới bác sĩ, trong khi số lượng người di cư đến Anh bằng thuyền nhỏ tiếp tục tăng.

Dù đã đặt tăng trưởng kinh tế làm ưu tiên hàng đầu, nền kinh tế Anh vẫn tăng trưởng chậm chạp và tác động của các cuộc chiến ở Ukraine và Iran càng làm gia tăng áp lực chi phí sinh hoạt mà đất nước này đang phải đối mặt.

Bối cảnh đầy thách thức này, cùng với những sai lầm của chính phủ, đã được Đảng Cải cách Anh (Reform UK) cánh hữu khai thác, đảng này đã vượt qua Đảng Lao động trong các cuộc thăm dò vào mùa xuân năm 2025 và duy trì vị trí dẫn đầu kể từ đó.

Vào tháng 5/2025, Đảng Cải cách Anh đã giành được thắng lợi trong cuộc bầu cử, đánh bại Đảng Lao động, giành quyền kiểm soát các hội đồng địa phương và chức thị trưởng đầu tiên, cũng như giành được một ghế trong quốc hội tại cuộc bầu cử bổ sung ở khu vực Runcorn & Helsby.

Vụ bê bối Mandelson

Những lời bàn tán về khả năng lãnh đạo của ông Starmer tiếp tục gia tăng khi tỷ lệ ủng hộ cá nhân của ông xuống mức thấp kỷ lục.

Vào mùa thu năm ngoái, chính phủ của ông bị chấn động bởi việc Đại sứ Anh tại Mỹ Peter Mandelson bị cách chức do các mối liên hệ của ông với tội phạm tình dục đã bị kết án Jeffrey Epstein, cũng như việc Phó Thủ tướng Angela Rayner từ chức vì không đóng đủ thuế khi mua một căn hộ.

Vụ tranh cãi về việc bổ nhiệm ông Mandelson lại bùng lên sau khi đợt tài liệu mới nhất được Mỹ công bố trong khuôn khổ Hồ sơ Epstein hé lộ thêm bằng chứng mới về mức độ sâu sắc trong mối quan hệ giữa hai người.

Sự phẫn nộ gia tăng khi xuất hiện thông tin rằng ông Mandelson đã được cấp quyền tiếp cận thông tin an ninh trong vai trò đại sứ, bất chấp việc các quan chức thẩm tra đã nêu lên những lo ngại.

Mặc dù ông Starmer không được thông báo về việc này cho đến tháng 4/2026, điều đó đã dẫn đến các cáo buộc rằng ông đã đánh lừa Quốc hội khi tuyên bố rằng "toàn bộ quy trình thẩm định cần thiết" đã được tuân thủ trong quá trình bổ nhiệm.

Vụ việc này cũng làm dấy lên thêm nhiều câu hỏi về khả năng kiểm soát hoạt động tại Phố Downing của ông Starmer và về sự phán đoán của ông khi bổ nhiệm ông Mandelson ngay từ đầu.

Mặc dù vẫn tại vị được thêm vài tuần nữa, quyền lực của vị thủ tướng đã dần suy giảm. Một số cuộc thăm dò cho thấy ông là vị thủ tướng không được lòng dân nhất trong lịch sử gần đây.

Ông Starmer và nhóm cố vấn thân cận của mình không hiểu rõ tại sao ông lại bị cử tri ghét bỏ đến như vậy.

Jonathan Hinder, nghị sĩ Đảng Lao động đại diện cho khu vực bầu cử Pendle và Clitheroe, nói với tờ Times: "Cảm nhận mà bạn có được từ các cuộc trò chuyện với cử tri là ông Starmer vừa không đại diện cho bất kỳ điều gì, lại vừa vô cùng đạo đức giả; phong cách của ông thể hiện sự cứng nhắc trong quản lý nhân sự mà mọi người không thể chịu đựng được ở nơi làm việc."

Kết quả bầu cử vào tháng 5/2026 - mà Đảng Lao động bị mất quyền lực ở xứ Wales, chịu kết quả tồi tệ nhất từ trước đến nay tại Quốc hội Scotland và mất gần 1.500 ủy viên hội đồng ở Anh - là giọt nước tràn ly đối với nhiều nghị sĩ của đảng này.

Hơn 100 người trong số họ đã công khai kêu gọi ông Starmer từ chức, và ông Wes Streeting đã từ chức Bộ trưởng Y tế, chỉ trích sự "lạc lối" và "thiếu tầm nhìn" của chính phủ.

Thủ tướng Starmer vẫn bám trụ, hứa hẹn những hành động mạnh mẽ hơn và lập luận rằng đất nước đang bắt đầu vượt qua giai đoạn khó khăn dưới sự lãnh đạo của ông, với danh sách chờ của Dịch vụ Y tế Quốc gia NHS ngắn hơn cùng với sự sụt giảm của tình trạng di cư hợp pháp và số người vượt biển bằng thuyền nhỏ.

Ông công bố kế hoạch cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội - được xem là nỗ lực nhằm tạo dựng di sản chính trị - và những người ủng hộ ông chỉ ra các sáng kiến như mở rộng các câu lạc bộ bữa sáng miễn phí trong trường học như bằng chứng cho thấy chính phủ đang giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt.

Trên hết, ông cảnh báo không nên đẩy đất nước vào tình trạng hỗn loạn và bất ổn của một chiến dịch tranh cử lãnh đạo.

Nhưng lúc này, ông Streeting đã công khai vận động để thay thế ông. Một đòn giáng mạnh nữa đến khi vị Bộ trưởng Quốc phòng John Healey, một nhân vật được lòng công chúng, từ chức để phản đối kế hoạch chi tiêu quốc phòng.

Tuy nhiên, sự trở lại Westminster của ông Andy Burnham - cựu Thị trưởng vùng Greater Manchester - đã giáng đòn chí mạng đối với chức thủ tướng của ông.

Ông Burnham, người từ lâu đã muốn chức vụ cao nhất, đã tham gia cuộc bầu cử bổ sung tại Makerfield ở tây bắc nước Anh, với mục tiêu trở lại làm nghị sĩ để có thể tranh cử vị trí lãnh đạo Đảng Lao động.

Việc ông này đánh bại đảng Reform UK một cách vang dội tại một khu vực vừa bỏ phiếu cho đảng này trong cuộc bầu cử địa phương được nhiều nghị sĩ Đảng Lao động coi là bằng chứng cho thấy đó mới là người phù hợp để dẫn dắt đảng mình vào cuộc tổng tuyển cử tiếp theo.

Trong bài phát biểu từ chức, ông Starmer không nhắc đến tên ông Burnham và tuyên bố sẽ có một cuộc tranh cử để chọn ra lãnh đạo mới của Đảng Lao động. Hiện vẫn chưa rõ liệu có ứng viên nào khác xuất hiện hay không.

Đứng trước bục phát biểu bên ngoài cửa Văn phòng Thủ tướng và cũng là nơi ở của mình, ông Starmer nói: "Bước đi trên con phố này hai năm trước là khoảnh khắc tự hào nhất trong cuộc đời tôi."

Ông hứa sẽ hết lòng ủng hộ người kế nhiệm và chỉ đến khi kết thúc bài phát biểu, những cảm xúc hiếm khi được thấy trong suốt thời gian ông tại chức mới trào dâng.

"Khi rời khỏi cương vị cao nhất của đất nước, tôi sẽ dành nhiều thời gian hơn cho công việc quan trọng nhất, đó là trở thành một người chồng tốt đối với người vợ tuyệt vời của tôi, Vic, người luôn đồng hành và là chỗ dựa vững chắc cho tôi trong cả những lúc thuận lợi lẫn khó khăn, và trở thành một người cha tốt đối với những đứa con tuyệt vời của tôi, niềm tự hào và niềm vui của tôi."