Một số doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu kêu khó nhập hàng, trong khi doanh nghiệp đầu mối và cơ quan quản lý khẳng định tình trạng này chỉ xảy ra "cục bộ, tại một số thời điểm".
Anh Nguyễn Thái Sơn, tài xế hãng xe dịch vụ, phản ánh tuần trước nhiều cây xăng ở Ninh Bình và Hải Phòng hạn chế bán dầu diesel khi anh đến đổ nhiên liệu. Anh cho hay, một số cửa hàng chỉ bán tối đa một triệu đồng cho xe 29 chỗ và hai triệu đồng với xe 45 chỗ mỗi lượt. "Việc các cửa hàng giới hạn số tiền mỗi lần đổ khiến tài xế phải chạy vòng vòng tìm cây xăng nạp thêm nhiên liệu", anh nói.
Khảo sát tại một số cửa hàng xăng dầu ở Hà Nội, TP HCM cho thấy có tình trạng một số nơi thiếu hàng cục bộ, nhưng chưa đóng cửa hàng loạt hay ngừng bán kéo dài. Song, nhiều cửa hàng tư nhân phản ánh việc nhập hàng khó khăn hơn trước, nhất là dầu diesel.
Tại Hà Nội, đại diện một doanh nghiệp phân phối và bán lẻ xăng dầu cho biết gần đây nhiều cửa hàng trong hệ thống thường xuyên chỉ nhập đủ dầu diesel để bán trong nửa ngày rồi phải ngừng vì hết hàng. Thậm chí, có ngày cửa hàng không còn dầu để bán.
"Việc phải ngừng bán ở một số thời điểm vì chúng tôi không nhập được dầu diesel. Trong khi đó, các xe bồn phải nằm chờ tại kho của thương nhân đầu mối 3-4 ngày mới tới lượt lấy hàng", ông nói.
Tình trạng các cửa hàng bán lẻ xăng dầu khó nhập hàng hơn trước cũng diễn ra tại TP HCM. Theo quản lý một cửa hàng trên đường Nguyễn Oanh (phường Gò Vấp), cửa hàng gặp khó khăn khi nhập hàng và phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung từ các thương nhân phân phối.
Ông cho biết, các thương nhân chỉ phân bổ lượng hàng đủ bán trong ngày thay vì đáp ứng theo nhu cầu đặt hàng. Có thời điểm doanh nghiệp đặt một xe bồn 16.000 lít, nhưng chỉ được giao một nửa (khoảng 8.000 lít),
"Hơn một tháng nay, hàng về chậm hơn trước. Thương nhân chỉ phân bổ theo lượng hàng họ có, rất hiếm khi giao đủ theo đơn đặt hàng, trong khi nhu cầu của người dân vẫn cao", ông nói.
Tương tự, quản lý một cửa hàng trên đường Tô Ký (phường Trung Mỹ Tây) cho biết lượng xăng dầu nhập về đã giảm khoảng 30% so với trước. "Trước đây hàng được giao thường xuyên, thì nay khoảng hai ngày mới được cấp một lần, với sản lượng nhỏ giọt", quản lý này cho biết.
Người dân đổ xăng tại một cửa hàng ở phường Gò Vấp (TP HCM), ngày 27/7. Ảnh: Thi Hà
Dù vậy, doanh nghiệp đầu mối và cơ quan quản lý đều khẳng định thị trường chưa rơi vào tình trạng thiếu nguồn cung diện rộng. Đại diện Petrolimex, đơn vị nắm trên 50% thị phần, cho biết doanh nghiệp "ghi nhận và chia sẻ với bất tiện của khách hàng có nhu cầu mua dầu diesel". Song doanh nghiệp cho biết đây chỉ là hiện tượng cục bộ, mang tính tạm thời, không phải tình trạng thiếu hàng trên toàn hệ thống.
Theo đại diện này, nhu cầu tiêu thụ dầu diesel trong tháng 7 tăng cao, đặc biệt tại khu vực phía Bắc. Sản lượng tiêu thụ bình quân ngày tăng gần 42% so với cùng kỳ năm trước. Riêng kênh bán lẻ ghi nhận lượng bán tăng xấp xỉ 37% và cao hơn 9,4% so với tháng trước.
Xung đột tại Trung Đông leo thang khi Mỹ - Iran chưa ký được thỏa thuận cuối cùng đã ảnh hưởng tới hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, khiến việc tạo nguồn của các doanh nghiệp đầu mối khó khăn. Cùng với nhu cầu tăng nhanh tại một số địa bàn, lượng khách dịch chuyển về hệ thống Petrolimex nhiều hơn, tạo áp lực lên khâu tiếp nhận, vận chuyển và bổ sung hàng hóa.
"Trong trường hợp này, một số đơn vị có thể phải điều tiết lượng bán trong thời gian ngắn nhằm duy trì khả năng cung ứng liên tục", đại diện Petrolimex cho biết.
Nói với VnExpress, bà Nguyễn Thúy Hiền, Cục phó Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho hay Bộ chưa ghi nhận tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu diesel trên phạm vi cả nước.
Theo bà, nguồn cung vẫn được cân đối và không thiếu. Tuy nhiên, tại một số địa bàn có thể xuất hiện tình trạng thương nhân phân phối hoặc cửa hàng bán lẻ không lấy được hàng trong vài ngày. Điều này là do một số thương nhân phân phối ký hợp đồng với nhiều đầu mối khác nhau, thay vì gắn bó với nguồn cung ổn định.
"Nguồn hàng có thời điểm khan cục bộ, việc phân phối có thể phát sinh vướng mắc, nhưng không đồng nghĩa tổng nguồn cung trên thị trường bị thiếu", bà nói, thêm rằng không loại trừ nguyên nhân doanh nghiệp bán cầm chừng chờ tăng giá.
Lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết Bộ đã yêu cầu các Sở Công Thương rà soát, báo cáo từng trường hợp thiếu hàng, xác định rõ doanh nghiệp đầu mối, hợp đồng cung ứng và nguyên nhân phát sinh. Đồng thời, nhà điều hành cũng yêu cầu các địa phương tăng kiểm tra, giám sát nguồn cung, lượng tồn kho và xử lý nghiêm hành vi găm hàng, bán nhỏ giọt hoặc tự ý ngừng bán khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
Cùng quan điểm, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam (VINPA), cho rằng tình trạng khó mua dầu diesel thời gian gần đây không xuất phát từ việc thiếu nguồn cung. Theo ông, vấn đề ở chỗ doanh nghiệp (từ đầu mối tới bán lẻ) bị lỗ kéo dài nên "không bán một cách thoải mái". Do đó, các doanh nghiệp vẫn phân giao nguồn hàng, nhưng họ phải cân đối lượng bán ra để bớt lỗ.
Thực tế, nhiều cửa hàng bán lẻ cho biết chiết khấu từ đầu mối trong 3-4 tháng gần đây nhiều thời điểm xuống 0 đồng hoặc chỉ 20-250 đồng một lít. Trong khi đó, riêng chi phí vận chuyển mỗi lít khoảng 130 đồng, chưa kể tiền lương, bảo hiểm, mặt bằng, hao hụt và các chi phí vận hành khác.
Theo tính toán của doanh nghiệp, mức chiết khấu cần đạt khoảng 800-900 đồng một lít mới hòa vốn và để có lãi phải trên 1.200 đồng. Chiết khấu quá thấp khiến nhiều cửa hàng buộc cắt giảm nhân sự, thu hẹp hoạt động, nhưng vẫn phải duy trì bán hàng theo quy định. Đại diện các doanh nghiệp bán lẻ cho biết, nhiều tháng qua họ đã gửi kiến nghị đến cơ quan quản lý, đề nghị sớm điều chỉnh cơ chế chiết khấu để hệ thống bán lẻ có thể duy trì hoạt động ổn định.
Chủ tịch VINPA Bùi Ngọc Bảo cũng cho rằng hướng xử lý căn cơ là sớm hoàn thiện cơ chế giá mới, thay thế chính sách hiện hành.
Ở khía cạnh này, lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết cơ chế điều hành giá mới đã được bổ sung vào dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu, theo hướng giao quyền tự quyết giá bán cho doanh nghiệp. Bộ Công Thương đang hoàn thiện hồ sơ dự thảo, trình Chính phủ trước ngày 31/7.
Phương Dung - Thi Hà
