Dự án chế tạo phi cơ E-130J thay thế dòng E-6B của hải quân Mỹ đang bị chậm tiến độ, đồng thời đặt ra nhiều dấu hỏi.
Trong báo cáo công bố hôm 2/7, Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết những mối lo ngại mà cơ quan này nêu ra năm ngoái về dự án máy bay E-130J Phoenix II "đã trở thành hiện thực". Thời điểm ra quyết định chuyển dự án sang giai đoạn sản xuất ban đầu với số lượng nhỏ cũng bị trì hoãn khoảng một năm.
Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự War Zone, cho rằng thông tin trên đồng nghĩa thời điểm ra quyết định bắt đầu chế tạo số lượng nhỏ (LRIP) máy bay sẽ lùi đến tháng 4/2029.
Hình ảnh mô phỏng của máy bay E-130J. Đồ họa: Northrop Grumman
"Hải quân Mỹ đã trao hợp đồng dù thừa nhận chương trình E-130J phải đối mặt với những rủi ro lớn về kỹ thuật. Đánh giá độc lập hồi tháng 9/2024 chỉ ra mức độ phức tạp của kế hoạch tích hợp trong khuôn khổ chương trình. Giới chức hải quân Mỹ cũng thừa nhận rằng máy bay sẽ phức tạp hơn nhiều khi tích hợp thêm các công nghệ mới", GAO cho biết.
Máy bay E-130J được phát triển để thay thế phi cơ E-6B Mercury của hải quân Mỹ trong vai trò thực hiện nhiệm vụ TACAMO, cung cấp khả năng chỉ huy trên không và phát lệnh khai hỏa đối với hạm đội tàu ngầm chiến lược mang tên lửa hạt nhân.
Các phương tiện đảm nhận nhiệm vụ hỗ trợ hạt nhân như TACAMO thường được gọi là "máy bay ngày tận thế".
GAO từng đặt dấu hỏi về quyết định chọn khung thân vận tải cơ C-130J-30 Hercules làm nền tảng phát triển mẫu E-130J, cho rằng dòng C-130J có thể không đáp ứng được yêu cầu về năng lực hoạt động. Phi cơ E-6B được chế tạo trên cơ sở máy bay chở khách Boeing 707, có kích thước lớn hơn C-130J và sử dụng động cơ tua-bin phản lực, song dây chuyền sản xuất đã đóng cửa từ lâu.
"Các quan chức phụ trách chương trình cho biết nhà thầu đang tập trung chỉnh sửa những hệ thống nhiệm vụ hiện có để giảm khối lượng. Theo đánh giá độc lập, đây là điều cần thiết để có thể lắp đặt chúng trên máy bay C-130J-30", GAO cho biết trong báo cáo công bố hôm 2/7.
Máy bay E-6B Mercury hạ cánh xuống căn cứ không quân Offutt ở Nebraska, Mỹ hồi năm 2024. Ảnh: USAF
Hải quân Mỹ hiện có kế hoạch mua 6 nguyên mẫu E-130J trong năm tài chính 2027 để hỗ trợ quá trình phát triển. Ít nhất một máy bay đang được chế tạo. Một số phi cơ sau đó có thể được đưa vào biên chế.
Trong khi đó, lô LRIP đầu tiên dự kiến gồm 3-6 máy bay. Chưa rõ hải quân Mỹ sẽ đưa vào sử dụng tổng cộng bao nhiêu chiếc E-130J.
Phạm Giang (Theo War Zone)
