Dùng AI hồi sinh cải lương kinh điển: Mất 1,5 tháng tô màu một vở diễn

Chiều 23-7, tại Bảo tàng Tôn Đức Thắng (TP.HCM), hội thảo thực hành Chuyển đổi số di sản - Hồi sinh phim cải lương bằng công nghệ thu hút sự quan tâm của đông đảo sinh viên, các bạn trẻ yêu sân khấu.

Trong chương trình, ông Lê Phước Hiếu Trung - Phó giám đốc HTV-TMS và biên tập viên HTVC Thuần Việt Nguyễn Cẩm Linh chia sẻ quá trình phục dựng các vở cải lương kinh điển bằng công nghệ AI.

Mất 1,5 tháng phục dựng một vở cải lương

Bà Nguyễn Cẩm Linh cho biết ê kíp mất khoảng 1,5 tháng để phục dựng vở cải lương Tiếng trống Mê Linh.

"Chúng tôi tô màu nhưng vẫn còn lỗi. Trong thời gian tới chúng tôi sẽ thực hiện lại Tiếng trống Mê Linh để cải thiện chất lượng, phục vụ khán giả tốt hơn. Dự kiến dự án phục dựng tiếp theo là vở kịch nói Lá sầu riêng”, bà Cẩm Linh chia sẻ.

Nhiều vở cải lương kinh điển hiện chỉ còn lưu trong kho tư liệu của HTV, chất lượng ngày càng xuống cấp theo thời gian. Sau vụ cháy đài truyền hình trước đây, không ít tác phẩm đã bị mất hoàn toàn, những tư liệu còn lại càng trở nên quý.

"Khi bắt tay phục dựng Tiếng trống Mê Linh, chúng tôi mới thấy phục dựng không hề đơn giản như tưởng tượng.

Để khôi phục màu sắc chân thực, ê kíp phải tìm gặp các nghệ sĩ, những người từng tham gia vở diễn hoặc các chuyên gia để xác minh từng chi tiết như phục trang, màu sắc, đạo cụ… Ngay cả khi đã có dữ liệu tham khảo, quá trình xử lý kỹ thuật vẫn gặp nhiều trở ngại.

Có những cảnh nhân vật di chuyển, màu sắc lại thay đổi không như mong muốn. Kỹ thuật phải làm đi làm lại rất nhiều lần", bà Cẩm Linh nói.

Khán giả trẻ gửi tư liệu để phục dựng

Theo bà Cẩm Linh, điều khiến bà và ê kíp bất ngờ nhất là nhận được phản ứng tích cực từ khán giả. Trước khi phát sóng, ê kíp khá lo lắng không biết khán giả có chấp nhận những thay đổi do AI mang lại hay không.

Tuy nhiên, ngay từ khi trailer được giới thiệu, nhiều khán giả bày tỏ sự mong chờ. Đến khi phát sóng, vở cải lương dài gần ba giờ vẫn giữ được lượng người xem ổn định.

Không chỉ người lớn tuổi xem để tìm lại ký ức, nhiều khán giả trẻ cũng quan tâm đến Tiếng trống Mê Linh sau khi được phục dựng.

Có khán giả chủ động liên hệ với HTV, gửi những bản ghi mà họ lưu giữ nhiều năm để ê kíp lựa có thêm nguồn tư liệu chất lượng tham khảo.

"Sau khi nhận được file, chúng tôi xem lại và lấy những đoạn hình ảnh tốt hơn để tiếp tục phục chế. Việc phát sóng không phải là điểm kết thúc. Khi có công nghệ mới hoặc tư liệu tốt hơn, chúng tôi sẵn sàng làm lại từ đầu. Bởi nguyên tắc quan trọng nhất là giữ được tính nguyên bản của tác phẩm.

Màu sắc có thể đẹp hơn nhưng không được làm nhân vật giả trân. Âm thanh mono nguyên bản vẫn được giữ lại. Thần thái của các nghệ sĩ Thanh Nga, Thanh Sang... phải được bảo tồn, không thể biến họ thành một con người khác chỉ vì công nghệ”, bà Cẩm Linh bày tỏ.

AI không thể thay thế tư liệu đã mất

Ông Lê Phước Hiếu Trung cho biết HTV hiện lưu trữ khối lượng lớn tư liệu cải lương được ghi hình trên băng từ và phim nhựa.

Theo thời gian, các tư liệu này dần xuống cấp do nhiều lý do. Mỗi lần mang băng gốc ra phát sóng, chất lượng tín hiệu lại tiếp tục suy giảm.

Việc số hóa giúp bảo tồn tư liệu lâu dài, đồng thời thuận tiện cho việc chỉnh sửa và khai thác mà không làm ảnh hưởng đến bản gốc.

Theo ông Trung, thay vì sử dụng hoàn toàn các ứng dụng AI thương mại, HTV-TMS lựa chọn giải pháp mã nguồn mở để kỹ thuật viên có thể chủ động điều chỉnh màu sắc theo ý muốn.

Quan trọng hơn, toàn bộ quá trình phục hồi màu đều dựa trên ý kiến của chính các nghệ sĩ, diễn viên từng tham gia vở diễn nhằm bảo đảm tính chính xác về lịch sử và cảm xúc.

Ông cho biết thêm hiện phần lớn mô hình AI được huấn luyện trên dữ liệu nước ngoài. Nếu có thêm dữ liệu về gương mặt, trang phục truyền thống hay mỹ thuật Việt Nam, kết quả phục dựng sẽ tự nhiên hơn.

Khi đề cập đến những cảnh quay đã hư hỏng quá nặng, ông nói: “AI không thể biến dữ liệu không còn tồn tại thành dữ liệu mới”. Ông dẫn chứng vở cải lương Tiếng trống Mê Linh, có nhiều cảnh đã mất gần như toàn bộ chi tiết. Với công nghệ hiện nay, hệ thống chưa thể phục hồi những phần dữ liệu này một cách tự nhiên.

"Nếu giao toàn bộ cho AI xử lý, nhân vật có thể bị thay đổi hoàn toàn khuôn mặt, trở nên xa lạ với khán giả. Điều đó không phù hợp với mục tiêu phục chế di sản", ông nhấn mạnh.

Đối với những đoạn phim mất quá nhiều dữ liệu màu, ê kíp lựa chọn giữ nguyên bản trắng đen, chỉ xử lý tăng độ nét và khắc phục lỗi hình ảnh thay vì tô màu bằng mọi giá. Theo ông Trung, đây là cách cân bằng giữa việc ứng dụng công nghệ và bảo tồn tính nguyên bản của di sản cải lương.