El Nino hình thành nhanh, cường độ rất mạnh
Ngày 14.6, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF), cho biết El Nino 2026 được hình thành tương đối nhanh. Theo số liệu quan trắc, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 đã đạt ngưỡng +0,5 độ C vào tháng 5 và tăng lên khoảng +0,7 độ C vào đầu tháng 6, cho thấy El Nino đã chính thức hình thành và duy trì từ tháng 6. Dự báo từ nay đến cuối năm, El Nino tiếp tục mạnh và có thể kéo dài sang đầu năm 2027.
Dự báo mùa hè năm nay ở miền Bắc, miền Trung, nắng nóng sẽ khốc liệt, kéo dài hơn do tác động của El Nino
ẢNH: TUẤN MINH
Hiện nay, xác suất xuất hiện El Nino cường độ rất mạnh là khoảng 60 - 65%, có diễn biến tương tự El Nino năm 2023 và có cường độ tương đương El Nino 2015 - 2016, có thể nằm trong nhóm mạnh nhất kể từ năm 1950. "Nếu kịch bản này xảy ra, VN có nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm. Số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu 2027 ở Trung bộ, Tây nguyên và Nam bộ", ông Khiêm nói.
Theo dữ liệu từ NCHMF, các đợt El Nino mạnh trong lịch sử thường để lại những tác động rất rõ nét đối với thời tiết, khí hậu và thiên tai ở VN. Gần đây nhất, El Nino 2015 - 2016 là một trong những El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950, gây ra nắng nóng kéo dài và khốc liệt. Năm 2015, các đợt nắng nóng dài nhất theo khu vực là 32 ngày ở Nam Trung bộ, 36 ngày ở Trung Trung bộ và 39 ngày ở Bắc Trung bộ. Trong đó, nhiệt độ cao nhất tại Bắc Trung bộ phổ biến từ 39 - 41 độ C, với nhiệt độ cao nhất năm 2015 được ghi nhận tại trạm Con Cuông (Nghệ An) lên tới 42,7 độ C vào ngày 30.5.
El Nino mạnh năm 2015 - 2026 khiến lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, hạn hán nghiêm trọng kéo dài; xâm nhập mặn tại ĐBSCL xuất hiện sớm, lấn sâu vào nội đồng đã gây nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, đời sống người dân.
Nắng nóng mạnh hơn, mưa bão dị thường
Theo ông Mai Văn Khiêm, nếu nhìn vào diễn biến El Nino năm 2015 - 2016, tác động đáng lo ngại nhất đối với VN là nắng nóng kéo dài, thiếu hụt mưa, hạn hán và xâm nhập mặn, bão ít và lượng mưa bị thiếu hụt.
Dự báo từ nay đến cuối năm 2026, nền nhiệt độ ở các khu vực trên phạm vi toàn quốc cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1,5 độ C; riêng tháng 10 - 12, nhiệt độ có thể cao hơn từ 1 - 2 độ C. Trong tháng còn lại mùa hè năm nay, nắng nóng ở miền Bắc và miền Trung tiếp tục xuất hiện nhiều hơn so với trung bình nhiều năm và có thể xuất hiện nhiệt độ nắng nóng vượt kỷ lục lịch sử.
Ngoài ra, El Nino thường gây thiếu hụt lượng mưa trong hầu hết các vùng của cả nước phổ biến từ 25 - 50%, trong đó tác động rõ rệt nhất là các khu vực duyên hải Nam Trung bộ, cao nguyên Trung bộ và Nam bộ, nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ hoặc diện rộng.
Cũng theo ông Mai Văn Khiêm, trong các năm El Nino, số lượng bão hoạt động trên Biển Đông giảm rõ rệt. Điển hình năm 2015, Biển Đông chỉ có 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới, tương đương khoảng 50% so với trung bình nhiều năm. Trong đó chỉ có 2 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta với cường độ đổ bộ không mạnh, chủ yếu gây gió cấp 7- 8. "Dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến VN thường ít hơn trong các năm El Nino nhưng vẫn có thể xuất hiện các cơn bão rất mạnh, gây thiệt hại lớn nên không thể chủ quan", ông Khiêm nói.
Ngoài ra, ông Mai Văn Khiêm cũng cảnh báo trong điều kiện El Nino, lượng mưa có xu thế giảm nhưng có thể xuất hiện những kỷ lục về lượng mưa lớn nhất trong 24 giờ. Trước đó, tháng 7.2015 xảy ra mưa lớn tại Quảng Ninh và đợt lũ lớn, lũ lịch sử cuối tháng 9 sau bão Ketsana (bão số 9) tại các tỉnh Quảng Nam (cũ) - Quảng Ngãi.
