Hơn 15 năm trước, David Minetti, cựu lính đặc nhiệm Pháp, khi đến VN đã chọn cách rất khác để đưa mọi người đến gần rừng hơn. Chuyến đi ấy không khách sạn, không sóng điện thoại, không dịch vụ tiện nghi, mỗi người chỉ một chiếc võng, tấm bạt, 1,5 lít nước và 24 giờ sống trong rừng Nam Cát Tiên (thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên, địa phận TP.Đồng Nai).
Đưa khách vào rừng
David Minetti từng phục vụ trong lực lượng biệt kích Pháp tại rừng mưa Guyana (lãnh thổ hải ngoại của Pháp) thuộc hệ sinh thái Amazon, có một tình yêu đặc biệt với thiên nhiên hoang dã. Những năm 2000, sau nhiều chuyến lang thang qua các khu rừng VN, David nhận ra nghịch lý: "Người ta nói nhiều về bảo tồn, nhưng ít người thực sự được bước vào rừng để hiểu điều mình đang cố giữ".
Đi rừng, mục đích của David là giúp người tham gia hiểu và yêu rừng hơn
Từ suy nghĩ ấy, anh xây dựng hành trình trải nghiệm Nam Cát Tiên. Người tham gia không đến nghỉ dưỡng hay ngắm cảnh đơn thuần. Họ phải sống với rừng 24 giờ, học cách đi rừng, tìm nước, lấy lửa, thích nghi môi trường chỉ với 1,5 lít nước. Ai muốn thử thách hơn có thể chọn hành trình 48 giờ hoặc 72 giờ sống trong rừng, không thức ăn nước uống, không phương tiện hỗ trợ. David lý giải: "Con người sợ rừng vì không hiểu rừng. Khi hiểu rồi, bạn sẽ nhận ra đây là một trong những nơi tuyệt vời nhất để tồn tại".
David dẫn đoàn lữ khách khám phá vẻ đẹp rừng Nam Cát Tiên
Gần đây, tôi tham gia với David một chuyến đi rừng cùng 10 người đến từ nhiều quốc gia, thêm hai nhân viên kiểm lâm làm nhiệm vụ giám sát. Từ bìa rừng, mỗi người được phát 1,5 lít nước. Giữa cái nóng oi bức, vài cây số đầu tiên, nhiều người đưa chai nước lên miệng. David nhắc nhở: "Đừng uống thỏa mãn cơn khát. Nên chia từng ngụm nhỏ nếu muốn đủ nước cho cả hành trình".
Càng đi sâu, nóng hầm kiểu rừng mưa ẩm nhiệt đới đất thấp bắt đầu bào mòn sức lực. Cơn khát và cái đói xuất hiện nhanh hơn những gì tưởng tượng.
Bài học giữa đại ngàn
Với David, hệ sinh thái Nam Cát Tiên là trường học vĩ đại. Mỗi khi bước đến vùng sinh cảnh mới, anh lại chỉ cho mọi người từ loại dây leo giúp xác định phương hướng, đến đọt mây có thể ăn được khi thiếu thực phẩm, hoặc dấu chân thú rừng vừa đi qua…
Bài học mắc võng chuẩn bị cho một đêm ngủ nơi lõi rừng
Khi đoàn băng qua con suối nhỏ, David yêu cầu mọi người giữ nguyên quần áo ngâm mình xuống nước. Khoảng nghỉ giữa hành trình với cách hạ nhiệt này đến từ kinh nghiệm quân ngũ, David bảo: "Làm mát để hạn chế mất nước. Bùn đất bám quần áo khử mùi cơ thể, giúp con người dễ hòa vào tự nhiên, cũng là cách giảm thiểu đánh động đến vùng sinh sống của muông thú".
“Mượn” rắn lục lửa từ rừng, David chỉ dẫn cách cầm, gỡ khỏi vết cắn khi gặp phải
Đầm mình vào dòng nước chỉ nhô lên hai lỗ mũi thở, tai nghe rõ tiếng nước lùa, cơn oi bức xua tan, cảm giác khoan khoái len qua từng lỗ chân lông. Ngửi được mùi gỗ mục, mùi đất, mùi bùn, mùi của hơi nước dưới tán lá…, chen trong đó là tiếng rừng với những khồm khộp liên hồi của chim gõ kiến. Xa xa vọng lại là náo nhiệt hoan ca của bầy chích chòe lửa trộn lẫn xào xạc gió đùa trên rặng tre ven suối. Xavier, võ sĩ MMA của Pháp, biệt danh FX, nói về trải nghiệm: "Nằm dưới suối, cơ bắp thả lỏng hoàn toàn, đầu óc trống rỗng, những giây phút hiếm hoi ấy không dễ tìm được ở nhịp sống thành phố".
David hướng dẫn kỹ năng đi ngược dòng nước xiết ở ghềnh đá bến Cự
ẢNH: LAM PHONG
Sau gần 20 km đường rừng, bóng xế tà, bước chân dần trĩu nặng, David ra hiệu dừng hành trình, nhẹ nhàng quan sát rồi nhoằng cái lôi từ tán cây con rắn lục to cỡ ngón tay cái, giải thích: "Đây là rắn lục lửa, đặc điểm đuôi màu đỏ, giống này độc, ban ngày khá chậm, sinh sống nơi nền rừng ẩm, cây lá thấp. Lục lửa thường bám cây ở độ cao ngang thân người. Mọi người đi rừng khi mệt hay cắm mặt, nhìn bước chân, di chuyển đúng tầm sẽ bị rắn mổ ngay".
Những kiến thức tưởng chỉ xuất hiện trong các chương trình sinh tồn, được truyền thụ ngay giữa rừng Nam Cát Tiên. Biết bao cái "đầu tiên" trong đời của khách tham gia hành trình được ghi dấu. Gert, du khách Đan Mạch, nói: "Lần đầu trong đời tôi nhịn ăn 24 tiếng, lần đầu ngủ võng". Rish, du khách Anh, thêm vào: "Lần đầu tôi thấy được rắn lục và rờ tay vào nó".
Đánh thức tài nguyên
Tài nguyên rừng không chỉ là những giá trị thấy được như cây cổ thụ, rừng già, muông thú, chim chóc, động vật quý hiếm, mà còn những giá trị vô hình có khả năng dung dưỡng tinh thần. Những khắc nghiệt, khác biệt của việc luồn rừng, đến những cơn gió lùa, tiếng chim gọi bầy, tiếng nai minh về đêm… cũng đủ mang lại nhiều giá trị, và nguồn tài nguyên ấy cần được phát lộ và lan tỏa.
Phút thư giãn cuối ngày bên suối trong rừng già Nam Cát Tiên
Đi rừng với David có lẽ là chuyến đi ít tiện nghi nhất trong những chuyến đi rừng tôi từng trải nghiệm. Không xe đưa đón, không bữa ăn thịnh soạn, không cảnh đẹp tráng lệ... Hỏi về thành phần tham gia các chuyến đi anh từng tổ chức, David tiết lộ: "Có đến hơn 99% là người nước ngoài", rồi thêm: "Nhiều người quen nghĩ đi du lịch là tận hưởng, là được phục vụ, được trải nghiệm của ngon vật lạ, hoặc để khoe của, khoe chốn sang trọng. Tôi muốn tạo suy nghĩ khác, người đi rừng cùng cung đường, trang thiết bị như nhau, nhưng cảm nhận khác nhau. Bạn phải có sức khỏe tốt mới thấy vẻ đẹp từ những thứ đơn giản. Kế đến là biết chấp nhận. Bỏ tiền đi rừng ai cũng muốn xem được thú, nhưng tùy duyên, không phải chuyến đi nào cũng may mắn gặp được. Trong hành trình, tôi cung cấp kiến thức về rừng để người tham gia tự tin hơn khi đối diện thiên nhiên, và thêm tôn trọng rừng".
Phút giây thư giãn của võ sĩ FX nơi thiên nhiên Nam Cát Tiên
ẢNH: LAM PHONG
David tâm sự: "Ở rừng, mỗi thân cây, con suối, dấu chân thú… đều chứa đựng câu chuyện thú vị để học hiểu về nó. Vào rừng không phải để phiêu lưu, mà là tiếp cận, cảm nhận vẻ mong manh của hệ sinh thái. Những chi tiết nhỏ ấy là tài nguyên giúp ích cho con người, nếu khai thác hiệu quả, du khách sẵn sàng chấp nhận chi nhiều tiền tìm đến. Phải làm cho người ta yêu rừng, có yêu thì mới biết bảo vệ".
Các mô hình trải nghiệm rừng tại Nam Cát Tiên đến nay ngày càng phát triển theo hướng chuyên nghiệp hơn. Những hành trình đi bộ xuyên rừng, ngủ lại giữa thiên nhiên, đồng hành cùng kiểm lâm tuần rừng… đang mở ra một loại hình du lịch mới. Người giữ rừng nay không chỉ là kiểm lâm ngày đêm tuần tra dưới tán cây mà còn là những người dân sống ven rừng, những hướng dẫn viên bản địa. Du khách đến với rừng không đơn thuần là chuyến du lịch, mà là hành trình góp sức giữ rừng cho hôm nay và mai sau. (còn tiếp)
