Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson mâu thuẫn với phe cứng rắn trong đảng Cộng hòa về cách thúc đẩy dự luật SAVE America, khiến ông phải cho Hạ viện nghỉ dịp quốc khánh sớm.
Quyết định đóng cửa sớm Hạ viện được đưa ra sau khi một cuộc nổi loạn trong phe Cộng hòa liên quan đến dự luật cải cách bầu cử SAVE America đã làm tê liệt các hoạt động tại nghị trường, bao gồm cả việc xem xét dự luật chính sách quốc phòng bắt buộc hàng năm.
SAVE America đặt mục tiêu thắt chặt quy chế bầu cử liên bang, bắt buộc người dân phải xuất trình các giấy tờ gốc chứng minh tư cách công dân hợp pháp như hộ chiếu Mỹ, giấy khai sinh hoặc giấy chứng nhận nhập tịch. Đồng thời, dự luật yêu cầu cử tri phải trình căn cước công dân có ảnh tại điểm bỏ phiếu, hạn chế nghiêm ngặt hình thức bỏ phiếu qua thư và buộc chính quyền các bang phải thanh lọc, loại bỏ hoàn toàn những người không phải công dân khỏi danh sách bầu cử dưới chế tài xử phạt hình sự.
Trong khi phe Cộng hòa khẳng định đây là chiếc "khóa an toàn" để ngăn chặn gian lận và bảo vệ tính toàn vẹn của cuộc bầu cử, phe Dân chủ lại chỉ trích đây là rào cản hành chính cố tình làm khó, có nguy cơ tước đi quyền bỏ phiếu của hàng triệu cử tri nghèo hoặc cử tri da màu, do họ không có điều kiện tiếp cận các giấy tờ gốc nêu trên.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson rời khỏi cuộc họp báo tại quốc hội Mỹ hôm 30/6. Ảnh: AP
Dự luật này rất khó được thông qua tại Thượng viện nếu đứng độc lập. Do đó, chiến thuật ban đầu của ông Johnson là dùng chiêu thức "bia kèm lạc": Hợp nhất SAVE America với dự luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) ngay sau khi dự luật này được Hạ viện thông qua, từ đó gửi chung cả hai văn bản này như một gói không thể tách rời lên Thượng viện. NDAA là một trong những văn bản pháp lý quan trọng nhất được quốc hội Mỹ xem xét và thông qua hàng năm nhằm quyết định toàn bộ ngân sách, chính sách và mức chi tiêu cho Bộ Quốc phòng cùng các chương trình an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, cuộc bỏ phiếu về chiến thuật nói trên đã thất bại tại Hạ viện với tỷ lệ 224 phiếu chống và 198 phiếu thuận, do có 13 nghị sĩ Cộng hòa bắt tay với phe Dân chủ để bác bỏ. Nhóm nghị sĩ Cộng hòa có quan điểm cứng rắn này, dẫn đầu là Hạ nghị sĩ Anna Paulina Luna của bang Florida, lập luận rằng việc buộc chung hai dự luật ở ngoài bìa sẽ khiến Thượng viện rất dễ dàng "cắt phăng" và loại bỏ các điều khoản của dự luật SAVE America.
Bà Luna tuyên bố sẽ chỉ bỏ phiếu thuận nếu ban lãnh đạo Hạ viện cho phép bà thêm một điều khoản sửa đổi trực tiếp vào "ruột" của dự luật quốc phòng NDAA. Bà muốn các quy định về xác thực căn cước và bằng chứng quốc tịch của cử tri phải được đưa vào bên trong dự luật NDAA.
Trước cuộc nổi loạn này, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã thể hiện sự tức giận. Ông tuyên bố cho Hạ viện nghỉ lễ Quốc khánh 4/7 sớm vì chưa thể tìm được cách thỏa hiệp với phe cứng rắn. Các nghị sĩ sẽ làm việc trở lại vào giữa tháng 7.
"Một số nghị sĩ Cộng hòa đã quyết định ngăn chặn quy tắc nghị trình tuần này", ông Johnson ngày 30/6 nói với các phóng viên. "Hành động của họ đã làm cản trở và đình trệ tiến độ làm việc của cả tuần. Điều này hoàn toàn không có ích gì cả. Chúng ta đang thúc đẩy những luật cực kỳ quan trọng cho người dân và không có thời gian để lãng phí."
Các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện đang xem xét "kế hoạch B" để thông qua dự luật SAVE America là sử dụng Quy trình Điều hòa Ngân sách. Kế hoạch này sẽ thiết lập một chương trình tài trợ tiền để khuyến khích các bang tự áp dụng các quy tắc bầu cử nghiêm ngặt hơn được nêu trong Dự luật SAVE America.
Do quy trình điều hòa ngân sách chỉ cần tỷ lệ quá bán ở cả hai viện là có thể thông qua, phe Cộng hòa hy vọng có thể đi đường vòng này để loại bỏ sự can thiệp của phe Dân chủ. Tuy nhiên, hiện chưa rõ liệu ông Trump có đồng ý với phương án quản lý bầu cử gián tiếp thông qua một chương trình tài trợ tiền như vậy hay không.
Hoàng Lan (Theo WP, CNN, AFP, Reuters)
