Tại hội thảo về công tác dân số 2026 diễn ra tại Phú Thọ sáng 22.7, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Bộ Y tế và Bộ Xây dựng đã thống nhất hướng dẫn thực hiện quy định: sinh từ 2 con được mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Nội dung này được điều chỉnh trong dự thảo luật Nhà ở, dự kiến trình cấp thẩm quyền vào tháng 8 này.
Bộ Y tế và Bộ Xây dựng thống nhất hướng dẫn về ưu tiên mua, thuê mua nhà ở xã hội với người có từ 2 con đẻ trở lên
ẢNH: NHẬT THỊNH
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, công tác dân số vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức về quy mô, cơ cấu, chất lượng và phân bố dân số, tác động đến sự phát triển bền vững của đất nước.
Trên phạm vi toàn quốc, mức sinh xuống thấp dưới mức sinh thay thế, giảm từ 2,11 con/phụ nữ (2021) xuống 2,01 con/phụ nữ (2022), 1,96 con/phụ nữ (2023).
Mức sinh này giảm thấp ở mức 1,91 con/phụ nữ (2024), đã tăng nhẹ 1,93 con/phụ nữ (2025) nhưng vẫn thấp hơn so với mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ). Hệ lụy của mức sinh thấp kéo dài sẽ dẫn đến thiếu hụt lực lượng lao động, suy giảm quy mô dân số.
Dân số già sớm hơn dự báo
Về tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá, đã từng bước được khống chế trên toàn quốc. Tỷ số giới tính khi sinh đạt 109 bé trai/100 bé gái (theo kết quả điều tra sơ bộ của Cục Thống kê thời điểm 1.4.2025), tiệm cận mục tiêu định hướng đến năm 2030, song kết quả này mới phản ánh xu hướng tích cực bước đầu và chưa thực sự vững chắc.
Việt Nam thực hiện các chính sách chăm sóc người cao tuổi thích ứng cơ cấu dân số già trong tương lai
ẢNH: NGỌC THẮNG
Bộ Y tế đã quy định các bệnh được thông báo về giới tính, phục vụ cho điều trị. Với các trường hợp thông báo giới tính thai nhi sai quy định sẽ bị xử lý.
Theo ông Tuyên, trong 2 thập kỷ gần đây, Việt Nam luôn là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới. Năm 2024, dân số cao tuổi (từ đủ 60 tuổi trở lên) ở Việt Nam là 14,2 triệu người, chiếm 13,9% tổng dân số. Dự báo đến năm 2030 số người từ 60 tuổi trở lên sẽ chiếm 17% tổng dân số, xấp xỉ 18 triệu người.
Điều này đòi hỏi tầm nhìn chiến lược và các chính sách can thiệp kịp thời để chủ động thích ứng với cấu trúc dân số mới, nhằm đảm bảo an sinh bền vững cho người cao tuổi trong tương lai.
Đại diện Cục Dân số cho biết thêm, dự báo mới nhất, Việt Nam có cơ cấu dân số già vào 2034 (sớm hơn 2 năm so với dự báo trước đó), khi số người từ 60 tuổi trở lên chiếm từ 20% trở lên.
Quy định xử phạt hành chính các hành vi phạm các quy định về chẩn đoán, xác định giới tính thai nhi; hành vi loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính:
Phạt tiền từ 5 - 7 triệu đồng: dùng bói toán để xác định giới tính thai nhi.
Phạt tiền từ 7 - 15 triệu đồng: bắt mạch, siêu âm, xét nghiệm hoặc cố tình tiết lộ giới tính thai nhi.
Phạt tiền từ 20 - 25 triệu đồng: cung cấp thuốc hoặc dụng cụ để lựa chọn giới tính thai nhi
Phạt tiền từ 20 - 25 triệu đồng đối với một trong các hành vi: chỉ định hoặc hướng dẫn sử dụng hóa chất, thuốc hoặc các biện pháp khác để loại bỏ thai nhi mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính.
Cung cấp hóa chất, thuốc để loại bỏ thai nhi mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính.
Phạt tiền từ 25 - 30 triệu đồng đối với hành vi phá thai mà biết rõ người đang mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính.
Ngoài ra, còn có các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động, giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề trong thời hạn từ 3 tháng đến 6 tháng, tuỳ thuộc tính chất, mức độ hành vi.
(Theo Nghị định số 90 năm 2026 Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế)
