Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) dỡ bỏ lệnh cấm đối với Nga, mở đường cho phép các đội thể thao nước này tái xuất ở Thế vận hội Los Angeles 2028 dù các quyết định về quốc kỳ và quốc ca Nga vẫn chưa rõ ràng.
Nga bị cấm thi đấu tại Olympic dưới tư cách một quốc gia độc lập từ năm 2016 do bê bối bảo trợ doping từ chính phủ, và sau đó là do cuộc xung đột tại Ukraine. Tuy nhiên, ngày 7/7 Ban điều hành IOC đã quyết định khôi phục tư cách thành viên của Ủy ban Olympic Nga (ROC), sau khi ghi nhận tổ chức này không còn kiểm soát các cơ quan thể thao trên các vùng lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát.
Cổng trụ sở Ủy ban Olympic Nga ở Moscow, Nga ngày 13/10/2023. Ảnh: Reuters
Chủ tịch IOC là bà Kirsty Coventry cũng chỉ ra lý do thứ hai cho quyết định này. Tuần trước, IOC đã sửa đổi quy định nhằm nhấn mạnh rằng các VĐV không đáng bị trừng phạt vì hành vi từ chính phủ nước họ gây ra. "Chúng tôi muốn đảm bảo mọi VĐV đều có cơ hội tranh tài tại Thế vận hội và không phải chịu trách nhiệm về các hành động của chính phủ", bà Coventry nói trong cuộc họp báo ngày 7/7. "Quyết định này cho phép các VĐV Nga tham gia trở lại ở các giải thể thao, song chúng tôi cũng muốn gửi đi thông điệp rõ ràng rằng IOC không ủng hộ bạo lực, xung đột trên thế giới".
Ở Olympic mùa hè Paris 2024 và Olympic mùa đông Milano-Cortina 2026, chỉ 27 VĐV Nga tham gia tranh tài, sau khi trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt để đảm bảo họ không công khai ủng hộ cuộc xung đột ở Ukraine. Quy định này đã được bãi bỏ, các VĐV Nga giờ đây chỉ cần tuân thủ Hiến chương Olympic. Điều này đồng nghĩa với việc hàng trăm VĐV Nga có thể sẽ góp mặt tại Olympic Los Angeles sau đây hai năm.
Tuy nhiên, ở hiện tại, quyết định của IOC vẫn đi kèm với các điều kiện ràng buộc nhằm đảm bảo Nga phải tuân theo luật. IOC cho biết chưa quyết định liệu Nga có được phép sử dụng quốc kỳ, màu áo truyền thống hay cử quốc ca tại Los Angeles 2028 hay không.
VĐV người Nga Nikita Filippov từng giành HC bạc ở nội dung trượt tuyết leo núi – nước rút nam tại Olympic mùa đông Milano Cortina 2026 với tư cách VĐV trung lập. Ảnh: Reuters
Đồng thời, IOC sẽ không tổ chức bất kỳ sự kiện nào tại Nga, cũng như không mời các quan chức chính phủ Nga dự các sự kiện của mình. Các VĐV Nga sẽ phải trải qua nhiều đợt kiểm tra doping do Cơ quan Kiểm tra Quốc tế (ITA) tiến hành, trước khi được phép trở lại thi đấu do những lo ngại về vấn đề chất cấm vẫn hiện hữu. Hệ lụy này một phần đến từ việc Cơ quan Chống Doping Nga (RUSADA) vẫn đang bị đình chỉ sau các báo cáo cho thấy Giám đốc của tổ chức này liên quan đến việc che giấu kết quả xét nghiệm tại Olympic mùa đông Sochi 2014.
IOC cũng nêu thêm rằng các liên đoàn thể thao và các giải đấu đơn lẻ có toàn quyền tự quyết đối với trường hợp của Nga. Theo báo Anh Guardian, nhiều bộ môn dự kiến sẽ cho phép các đội thể thao và quốc ca Nga trở lại trước khi Los Angeles 2028 khởi tranh.
Nhưng trước mắt, LĐBĐ Thế giới (FIFA) và LĐBĐ châu Âu (UEFA) cho biết chưa có kế hoạch ngay lập tức để cho phép các CLB và ĐTQG Nga trở lại các giải đấu quốc tế. Tuần trước, Liên đoàn Điền kinh Thế giới (World Athletics) cũng giữ nguyên quyết định cấm các VĐV Nga và Belarus tham gia mọi giải đấu quốc tế.
Quyết định của IOC nhận được sự hoan nghênh từ Bộ trưởng Thể thao Nga Mikhail Degtyarev. Ông tin rằng động thái này sẽ giúp một loạt bộ môn thể thao khôi phục tư cách thi đấu cho các đội thể thao Nga trong tương lai gần, và mở đường cho Nga đăng cai các sự kiện thể thao lớn.
Cửa trụ sở Ủy ban Olympic Nga ở Moscow, Nga ngày 13/10/2023. Ảnh: Reuters
"Đây là một lộ trình rõ ràng để đảm bảo tất cả các Liên đoàn thể thao khôi phục tư cách cho các ĐTQG Nga và đưa họ trở lại đấu trường quốc tế", ông Degtyarev nói. "Chúng tôi đã làm công tác ngoại giao không ngừng nghỉ để đưa các VĐV của mình trở lại. Việc IOC cho phép các Liên đoàn quốc gia tự quyết định tổ chức các giải VĐTG và giải đấu quốc tế cũng là một chi tiết quan trọng. Chúng tôi chắc chắn sẽ tận dụng lợi thế này".
Bộ trưởng Văn hóa Anh Lisa Nandy lại có quan điểm hoàn toàn trái ngược. "Tôi hoàn toàn bất bình với quyết định của IOC", bà tuyên bố. "Chính phủ Anh luôn nhất quán lập trường rằng nhà nước Nga không nên có đại diện tại các sân chơi thể thao quốc tế, chừng nào cuộc xung độ trên lãnh thổ Ukraine vẫn tiếp diễn. Chúng tôi tiếp tục đoàn kết với Ukraine".
Bà Nandy cũng lo ngại rằng quá khứ dính líu đến doping của Nga có thể khiến các VĐV thuộc các nền thể thao khác mất niềm tin về tính bình đẳng của những sự kiện được tổ chức trong tương lai. Quan điểm này nhận được sự đồng tình từ hai tổ chức bảo vệ quyền lợi VĐV và thúc đẩy thể thao sạch là Global Athlete và FairSport.
"Bằng cách chào đón Nga trở lại phong trào Olympic bất chấp lịch sử bảo trợ doping của quốc gia này và cuộc chiến đang diễn ra tại Ukraine, IOC đã chọn cách viết lại và hạ thấp các tiêu chuẩn trách nhiệm giải trình của chính mình", Tổng giám đốc Global Athlete là Rob Koehler nhận xét. "Không có bằng chứng nào cho thấy Nga đã thay đổi. Hiến chương Olympic được ra đời là để bảo vệ tính liêm chính trong thể thao, chứ không phải để thỏa hiệp với những bên đã liên tục vi phạm nó".
Hoàng Thông tổng hợp
