Tình báo Israel tin rằng Iran đã chuyển hàng nghìn máy ly tâm vào cơ sở ngầm dưới Núi Pickaxe, được ví như "pháo đài bất khả xuyên phá".
Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ và Israel giấu tên hôm 20/7 cho biết quá trình chuyển hàng nghìn máy ly tâm vào mạng lưới hầm ngầm dưới Núi Pickaxe dường như được Iran tiến hành từ mùa thu năm ngoái, sau khi kết thúc xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025.
Máy ly tâm là thiết bị thường được dùng để tách đồng vị uranium-235 khỏi uranium-238, còn gọi là làm giàu uranium, để phục vụ các ứng dụng dân sự và quân sự.
Khu phức hợp tại núi Pickaxe trong ảnh vệ tinh chụp ngày 30/6. Ảnh: Reuters
Chưa rõ số máy ly tâm nói trên được rút từ cơ sở nào. Động thái chuyển máy ly tâm tới Núi Pickaxe không đồng nghĩa với Iran đã mở cơ sở làm giàu uranium tại đây, mà có thể chỉ là biện pháp nhằm giảm nguy cơ chúng bị phá hủy trong các xung đột tiếp theo.
Tình báo Israel đã chuyển thông tin trên cho giới chức Mỹ, theo các quan chức giấu tên.
Giới chức Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) không bình luận về thông tin.
Nhà Trắng dẫn lại cuộc phỏng vấn với Tổng thống Donald Trump ngày 13/7, trong đó lãnh đạo Mỹ tuyên bố Núi Pickaxe là "mục tiêu tiềm năng cho một cuộc tấn công quy mô lớn".
Núi Pickaxe, còn gọi là Kuh-e Kolang Gaz La, nằm ở dãy Zagros và cách cơ sở hạt nhân Natanz khoảng 1,5 km. Iran đã xây dựng hai hệ thống hầm ngầm độc lập dưới ngọn núi, công trình đầu tiên khởi công năm 2007 và khu còn lại bắt đầu thành hình từ năm 2020.
Khu phức hợp Pickaxe được cho là địa điểm thay thế một cơ sở lắp ráp máy ly tâm của Iran, vốn bị hư hại nặng sau vụ nổ nghi do phá hoại vào năm 2020. Mỹ và Israel đã giám sát Núi Pickaxe trong nhiều năm, song chỉ thu được lượng thông tin ít ỏi về hoạt động tại địa điểm này.
Các phương tiện tại cửa hầm phía tây ở cơ sở Núi Pickaxe trong ảnh vệ tinh chụp ngày 21/6. Ảnh: AP
Giới chuyên gia phương Tây thừa nhận mọi cuộc không kích nhằm vào đây đều sẽ đối mặt nhiều thách thức. Theo Hill, cơ sở tại Núi Pickaxe nằm ở độ sâu khoảng 600 m dưới lớp đá granite kiên cố, khiến nó trở thành "pháo đài hạt nhân bất khả xuyên phá" với mọi loại bom trong biên chế quân đội Mỹ hiện nay.
Iran không cho phép IAEA tiếp cận khu phức hợp Pickaxe và không cung cấp thông tin nào về hoạt động nào ở đó. Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi hồi tháng 3 nói rằng Iran đã thông báo ý định tiến hành hoạt động hạt nhân ở đây vào năm 2021.
Viện nghiên cứu Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS) nhận định trong 15 tháng qua, khu vực Núi Pickaxe đã diễn ra nhiều hoạt động với các phương tiện liên tục ra vào, đường hầm được gia cố và một vành đai an ninh được thiết lập xung quanh cơ sở.
Nguyễn Tiến (Theo AP, Times of Israel, Wall Street Journal)
