Tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Rafael Peralta của Hải quân Mỹ thực thi lệnh phong tỏa đối với một tàu treo cờ Iran đang tìm cách tiến về một cảng của Iran ngày 26-4 - Ảnh: US NAVY
Xuất hiện thêm điều kiện mới
Những điều khoản mới xuất hiện trong dự thảo thỏa thuận giữa Iran và Oman về cơ chế quản lý eo biển Hormuz gồm: cấm các tàu của Mỹ và Israel đi qua eo biển Hormuz, đồng thời yêu cầu các quốc gia bị Tehran coi là thù địch phải bồi thường trước khi tàu của họ được phép qua lại.
Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran cho biết văn bản thỏa thuận đang được Quốc hội Iran xem xét.
Ngoài hạn chế đối với tàu Mỹ và Israel, dự thảo còn đề xuất cấm hàng hóa liên quan đến Israel, cũng như thiết lập cơ chế thu phí đối với một số dịch vụ như bảo hiểm và chi phí môi trường.
Hiện chưa rõ Iran sẽ áp dụng lệnh cấm tàu Mỹ và Israel ở phạm vi nào. Trên thực tế, số tàu thương mại treo cờ hai nước này không nhiều.
Tuy nhiên, do cơ cấu sở hữu và quản lý tàu biển quốc tế khá phức tạp, các hãng vận tải có chủ sở hữu hoặc nhà đầu tư Mỹ và Israel cũng có thể bị Tehran xem là có liên hệ với hai nước.
Một nguồn thạo tin tại Bộ Ngoại giao Iran được Fars dẫn lời cho biết dự thảo với Oman còn đề xuất để Tehran quản lý hoạt động tàu thuyền đi vào eo biển Hormuz, trong khi tàu đi ra sẽ do Iran và Oman cùng giám sát.
Mỹ vẫn yêu cầu tự do hàng hải
Những điều khoản trên có thể trở thành trở ngại mới đối với nỗ lực đạt thỏa thuận về Hormuz, khi Washington vẫn yêu cầu khôi phục quyền tự do hàng hải như trước xung đột, theo Hãng tin Bloomberg.
Một quan chức Mỹ ngày 6-8 nhấn mạnh bất kỳ tuyến hàng hải tạm thời nào qua eo biển cũng không được đặt dưới cơ chế phê duyệt, cấp phép hay thu phí.
Chuyên gia Thomas Warrick, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ, nhận định những yêu cầu mới của Tehran khó được Washington chấp nhận, trong bối cảnh hai bên dường như đang gia tăng yêu sách thay vì cùng nhượng bộ.
Dù vậy, khi được hỏi về tiến trình đàm phán tại Nhà Trắng tối 6-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết mọi việc đang "tiến triển tốt".
Trước đó cùng ngày, ông xác nhận Mỹ có tham gia các cuộc đàm phán liên quan đến eo biển nhưng không nói liệu một thỏa thuận đã đạt được hay chưa.
Trong khi đó, Tehran khẳng định việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz phải đi kèm với việc Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hàng hải.
Các tín hiệu trái chiều cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn đáng kể, dù Mỹ và Iran những ngày gần đây đều phát tín hiệu một thỏa thuận về eo biển Hormuz đang đến gần.
Giá dầu tiếp tục tăng sau khi xuất hiện thông tin về các điều kiện mới của Iran. Ngày 7-8, dầu Brent vượt 83 USD/thùng sau khi tăng gần 4% trong phiên trước, còn dầu WTI dao động quanh mức 78 USD/thùng.
