Quy tập hài cốt liệt sĩ tại Khánh Hòa - Ảnh: Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa cung cấp
Tỉnh Khánh Hòa được Trung ương giao thực hiện 3 nhiệm vụ trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Đó là: tìm kiếm và quy tập khoảng 150 hài cốt liệt sĩ; xác minh và kết luận 168 khu vực tìm kiếm với 946 thông tin về mộ liệt sĩ; tổ chức lấy mẫu 2.234 hài cốt liệt sĩ phục vụ cho xác định ADN.
Thực hiện thí điểm lấy mẫu ADN liệt sĩ
Ông Nguyễn Long Biên, Phó chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết tỉnh có 8 nghĩa trang liệt sĩ với hơn 7.000 phần mộ, trong đó có 2.234 phần mộ chưa xác định được danh tính. Những phần việc được Trung ương giao được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng.
Việc tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” nên địa phương quyết tâm khắc phục khó khăn và thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ.
Triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa đã phối hợp với các địa phương rà soát, khảo sát, xác minh các khu vực có thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ.
Các địa phương cũng chủ động huy động lực lượng tham gia công tác khảo sát, thu thập thông tin và tuyên truyền vận động nhân dân cung cấp thông tin liên quan. Nhiều địa phương triển khai sớm, đúng tiến độ như Ninh Hải, Vạn Hưng, Diên Khánh, Cam Linh, Cam An, Ninh Chử, Thuận Nam và Vĩnh Hải.
Lấy mẫu ADN liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Khánh Vĩnh, Khánh Hòa - Ảnh: Bộ CHQS tỉnh Khánh Hòa
Tỉnh Khánh Hòa thành lập 1 tổ chuyên trách lấy mẫu hài cốt liệt sĩ gồm 20 người; tổ chức 4 kíp lấy mẫu. Sở Y tế cử 4 cán bộ y tế tham gia phối hợp bảo đảm chuyên môn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Bước đầu, địa phương đã tổ chức thực hiện thí điểm lấy mẫu ADN tại Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh. Qua khai quật 39 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, có 6 mộ đủ điều kiện lấy mẫu giám định ADN, đạt tỉ lệ 15,3%; 33 mộ không đủ điều kiện lấy mẫu, trong đó có 3 mộ trống.
Theo Đại tá Trương Thành Việt, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, việc tổ chức làm trước lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Khánh Vĩnh đánh giá sát thực tiễn, kịp thời rút kinh nghiệm về tổ chức lực lượng, quy trình kỹ thuật, số hóa thông tin và công tác bảo đảm phục vụ triển khai thực hiện nhiệm vụ trên diện rộng.
Những khó khăn gặp phải
Thực tiễn cho thấy, nhiều phần mộ được xây dựng kiên cố bằng bê tông, ốp đá; vị trí chôn cất sâu nên quá trình khai quật, hoàn trả và xây dựng lại phần mộ phát sinh nhiều khó khăn và chi phí. Hài cốt liệt sĩ sau nhiều năm an táng bị phân hủy mạnh; tỉ lệ lấy được mẫu phục vụ giám định ADN còn thấp. Một số tính năng của phần mềm số hóa, quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ chưa ổn định…
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các địa phương của tỉnh Khánh Hòa còn nhận thấy một số bất cập như: kinh phí triển khai thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế; một số định mức hỗ trợ chưa phù hợp với yêu cầu thực tiễn triển khai nhiệm vụ (hiện nay chưa có phân bổ kinh phí cho thực hiện công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở cấp xã; chi phí cho công tác lấy mẫu theo định mức Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP ngày 06/5/2026 còn thấp).
Cán bộ số hóa thông tin phải sử dụng điện thoại cá nhân và dữ liệu di động phục vụ nhiệm vụ nhưng chưa có quy định hỗ trợ phù hợp.
Đối với công tác tìm kiếm, quy tập mộ liệt sĩ hiện nay thông tin rất ít; nhiều trường hợp thiếu hồ sơ hoặc không còn nhân chứng. Cùng với đó sự thay đổi về địa hình do thời tiết khắc nghiệt và quá trình đô thị hóa cũng ảnh hưởng không nhỏ đến việc tìm kiếm mộ liệt sĩ.
