Tôi có thể bẻ ngón tay cái chạm vào mặt trong cẳng tay. Đây là do khớp quá dẻo hay là dấu hiệu lỏng đa khớp? Tình trạng này có nguy hiểm không? (Thành Nam, Cần Thơ)
Trả lời:
Lỏng đa khớp là tình trạng khớp có biên độ vận động lớn hơn mức thường gặp theo tuổi, giới và đặc điểm cơ thể. Người gặp tình trạng này có thể bẻ ngón tay cái chạm vào mặt trong cẳng tay hoặc đặt hai lòng bàn tay xuống sàn khi cúi người mà không cần gập gối. Tuy nhiên, việc bạn thực hiện được một vài động tác như trên chưa đủ để kết luận mắc bệnh lý lỏng đa khớp.
Biên độ vận động của khớp chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như đặc tính mô liên kết, cấu trúc xương, độ căng của dây chằng và bao khớp, trương lực cơ, tuổi, giới tính cũng như quá trình tập luyện. Ở người lỏng đa khớp, dây chằng và bao khớp có thể giãn hơn bình thường, khiến khớp có biên độ vận động lớn hơn. Một số người đồng thời bị giảm khả năng cảm nhận vị trí khớp hoặc kiểm soát vận động, làm khớp kém ổn định khi chịu tải. Điều này có thể làm tăng nguy cơ bong gân, bán trật, trật khớp hoặc tổn thương mô mềm, nhất là khi vận động sai kỹ thuật hay lặp lại.
Độ dẻo là khả năng thực hiện các động tác vượt quá giới hạn thông thường. Tuy nhiên, độ dẻo đạt được nhờ tập luyện chủ yếu liên quan đến sự thích nghi của cơ, gân và hệ thần kinh với động tác. Nếu được tập đúng kỹ thuật, tăng dần cường độ và kết hợp rèn luyện sức mạnh, quá trình này có thể cải thiện khả năng vận động mà vẫn duy trì sự ổn định của khớp. Một người vẫn có thể vừa có tình trạng lỏng đa khớp, vừa cải thiện độ dẻo nhờ tập luyện
Bác sĩ Thư đánh giá tình trạng chức năng khớp người bệnh. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Nhiều người mắc bệnh lỏng đa khớp nhưng hoàn toàn khỏe mạnh và không gặp bất kỳ vấn đề nào trong sinh hoạt. Ngược lại, có những trường hợp đi kèm đau khớp kéo dài, trật khớp tái diễn hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận động. Bạn nên đi khám sớm nếu phát hiện các dấu hiệu cảnh báo như:
Mệt mỏi và đau âm ỉ khi đứng hoặc đi lại lâu vì cơ thể phải huy động nhiều nhóm cơ hơn để giữ ổn định các khớp lỏng lẻo.
Nghe tiếng lục cục lớn và cảm giác khớp sắp trật ra ngoài khi thực hiện một số động tác mạnh hoặc sai tư thế do mất vững khớp và khả năng giữ thăng bằng kém.
Đau cứng khớp ở đầu gối, cổ chân, hông vai hoặc cột sống, sau khi thực hiện các hoạt động thể chất cường độ cao. Cơn đau có thể kéo dài thêm nhiều giờ sau đó.
Trật khớp có thể xảy ra dù người bệnh chỉ bị va chạm hoặc ngã nhẹ, thường gặp ở những khớp có biên độ vận động lớn như vai, xương bánh chè, ngón tay, cổ chân. Khi tình trạng này tái diễn thường xuyên, dây chằng ngày càng giãn và khớp mất ổn định hơn, người bệnh có thể trật khớp ngay cả khi với tay lấy đồ hoặc xoay người đột ngột.
Các vấn đề toàn thân như rối loạn thần kinh tự chủ, chóng mặt, đầy hơi, táo bón, tim đập nhanh, đổ mồ hôi trộm, da mỏng, bàn tay, bàn chân sưng tím... cũng có thể xảy ra ở người lỏng đa khớp do sự ảnh hưởng của collagen.
Lỏng đa khớp đơn thuần không phải là tình trạng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu đi kèm mất vững hoặc chấn thương tái diễn, người bệnh có thể bị đau kéo dài, giảm sức cơ, hạn chế vận động và tổn thương các cấu trúc quanh khớp. Ở những khớp mất vững hoặc nhiều lần bị chấn thương, nguy cơ tổn thương sụn và thoái hóa thứ phát có thể tăng lên.
Điều trị chủ yếu dành cho người có triệu chứng. Vật lý trị liệu và tập luyện cá thể hóa giúp tăng sức mạnh cơ quanh khớp, cải thiện khả năng cảm nhận vị trí khớp, thăng bằng và kiểm soát vận động. Người bệnh cũng cần học cách điều chỉnh hoạt động, tránh thường xuyên khóa khớp ở cuối tầm vận động và tăng cường độ tập từ từ. Việc cố gắng kéo giãn thêm những khớp vốn đã quá linh hoạt có thể làm tăng mất vững.
Nẹp hoặc dụng cụ hỗ trợ chỉ được sử dụng trong những trường hợp nhất định và theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Phẫu thuật ít khi cần thiết, thường chỉ được cân nhắc khi có mất vững nghiêm trọng, trật khớp tái diễn hoặc tổn thương cấu trúc không cải thiện với điều trị bảo tồn.
ThS.BS Phạm Thị Xuân Thư
Khoa Nội Cơ xương khớp
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp
