Lãi suất tiền gửi được dự báo duy trì trên 7% cho kỳ hạn 6-12 tháng, còn trái phiếu dao động 8-9%, kéo theo mức lãi cho vay khó giảm trong nửa cuối năm.
Trong tuần đầu tháng 7, một số ngân hàng áp dụng lãi suất tiền gửi trực tuyến 7-7,8% cho kỳ hạn 6-12 tháng. Với những kỳ hạn dài 24-36 tháng, mức lãi có nơi vượt 9%. Bên cạnh biểu niêm yết công khai, cuộc đua lãi suất thỏa thuận cũng nóng lên khi nhiều nhà băng, nhất là nhóm quy mô vừa và nhỏ, tung chương trình ưu đãi cộng thêm điều kiện số tiền gửi tối thiểu.
Ở kênh trái phiếu, lãi suất bình quân thiết lập mặt bằng mới khi lên 8,7% cho kỳ tính lãi đầu tiên (12 tháng). Không ngân hàng nào, kể cả quốc doanh lẫn tư nhân, phát hành trái phiếu có lãi suất dưới 8%. Đối với những lô trái phiếu tính lãi thả nổi, biên độ cộng thêm được điều chỉnh từ 2-2,5% lên 3,8%.
Mặt bằng lãi suất liên ngân hàng cũng biến động mạnh, theo thống kê của Công ty Chứng khoán MB. Lãi suất qua đêm có thời điểm tăng lên 17,25% trong quý đầu năm và 10,45% ở quý tiếp theo, cho thấy thanh khoản hệ thống chịu áp lực bởi huy động từ thị trường 1 (nơi diễn ra giao dịch giữa các định chế tài chính với doanh nghiệp, người dân) chưa cải thiện tương xứng với tăng trưởng tín dụng.
Hiện nay, các ngân hàng chủ yếu huy động vốn qua kênh tiền gửi dân cư, trái phiếu, vay mượn lẫn nhau (liên ngân hàng) và vay hợp vốn tổ chức nước ngoài.
Nói với VnExpress, ông Trần Văn Tánh, Trưởng phòng phân tích Khách hàng tổ chức của Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng các ngân hàng có thể huy động qua ba kênh đầu tiên để đáp ứng nhu cầu vốn, nhưng lãi suất biến động mạnh, đặc biệt kênh liên ngân hàng. Còn vay hợp vốn nước ngoài giúp họ đảm bảo nguồn vốn trung dài hạn ổn định, nhưng cần thời gian đàm phán và đòi hỏi đáp ứng nhiều tiêu chí.
Theo ông Tánh, nhiều lô trái phiếu ngân hàng kỳ hạn 2-3 năm đang trả lãi 8-9% một năm, nên lãi suất tiền gửi tiết kiệm cũng phải duy trì ở mức cao thì mới có thể thu hút được người gửi. Do đó, ông dự báo mặt bằng lãi suất huy động sẽ khó giảm trong những tháng cuối năm.
Đồng quan điểm, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán MB cho rằng lãi suất huy động sẽ neo cao bởi áp lực thanh khoản trong nửa cuối năm. Tính đến giữa tháng 6, tăng trưởng tín dụng đạt khoảng 6,38%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 4,3%, tức chênh lệch trên hai điểm phần trăm.
"Điều này khiến các chỉ tiêu an toàn thanh khoản của hệ thống ngân hàng chịu áp lực rất lớn", ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước), nói trong họp báo đầu tháng 7.
Đại diện Ngân hàng Nhà nước cho hay tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) toàn hệ thống đang dao động khoảng 112-113%, mức khá cao. Điều đó có nghĩa cứ 100 đồng vốn huy động thì hệ thống cho vay khoảng 112-113 đồng, phần thiếu phải được bù đắp bằng các nguồn vốn khác.
Chênh lệch lớn giữa huy động và tín dụng là nguyên nhân chính đẩy lãi suất tiền gửi đi lên, rõ nét nhất từ cuối tháng 11/2025 trở lại đây. Theo ông Cao Việt Hùng, Giám đốc phân tích ngành tài chính ngân hàng của Công ty Chứng khoán ACB, lãi suất huy động trên thị trường 1 đã tăng hai điểm phần trăm so với cuối quý III/2025.
Ông dự báo lãi suất huy động sẽ duy trì ở mức tương đối cao và chỉ có thể giảm nhẹ 0,2-0,5% trong nửa cuối năm nay nếu nguồn vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp nước ngoài diễn biến tích cực. Tuy nhiên, chuyên gia này nhấn mạnh kịch bản đó phụ thuộc rất lớn vào diễn biến căng thẳng Trung Đông và giá dầu thế giới.
Khách hàng giao dịch tại quầy ngân hàng VIB. Ảnh: Giang Huy
Trong bối cảnh các kênh huy động chủ lực đều chịu áp lực và chi phí vốn đầu vào bị đẩy lên, việc giảm lãi suất cho vay trong nửa cuối năm trở thành nhiệm vụ thách thức với các ngân hàng. Tuy nhiên, khả năng tăng thêm cũng không cao bởi yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.
Số liệu hàng tháng của Ngân hàng Nhà nước cho thấy lãi suất cho vay bình quân nhích dần lên với biên độ tương đối hẹp, từ mức 7-9,3% trong tháng 1 lên 8-10,1% hồi tháng 5. Đối với các lĩnh vực ưu tiên, lãi suất cho vay ngắn hạn ổn định quanh 3,8-3,9%, thấp hơn mức tối đa 4% theo quy định.
"Ngân hàng Nhà nước chủ trương hạ nhiệt lãi suất cho vay để hỗ trợ nền kinh tế, nhưng chi phí huy động neo ở mức cao, nên các ngân hàng thương mại không có nhiều dư địa để giảm lãi", ông Tánh nhận định.
Hiện nay, chênh lệch lãi suất cho vay và huy động của nhiều ngân hàng dao động quanh 2,5-3 điểm phần trăm.
Các ngân hàng đều đối mặt bài toán lớn là bảo vệ biên lãi ròng (NIM). Chỉ tiêu này của toàn ngành đang trên đà giảm, nhưng có sự phân hóa mạnh theo quy mô và đặc thù mỗi ngân hàng. Những nhà băng lớn và có lợi thế tiền gửi không kỳ hạn được dự báo ít bị bào mòn biên lợi nhuận hơn mặt bằng chung. Trong khi đó, nhóm quy mô nhỏ, tăng trưởng tín dụng cao bởi cho vay bán lẻ hoặc liên quan đến kinh doanh bất động sản sẽ đối mặt áp lực giảm NIM lớn hơn.
Đầu tháng này, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thực hiện một loạt giải pháp tăng trưởng tín dụng an toàn, trong đó có rà soát, tiết giảm chi phí và tạo dư địa giảm mặt bằng lãi suất cho vay.
Trước đó, cơ quan quản lý có thêm cơ chế linh hoạt điều chỉnh tỷ trọng tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính vào LDR, thay vì cố định ở mức 20%. Theo nhóm phân tích S&I Ratings, điều này có thể giúp giảm áp lực huy động vốn và hạ nhiệt cạnh tranh lãi suất giữa các ngân hàng trong thời gian tới.
Phương Đông
