Lãi suất vay neo cao

Lãi suất ưu đãi cho các khoản vay tiêu dùng phổ biến 9-11% một năm trong khi lãi vay sản xuất kinh doanh cũng tăng mạnh, được dự báo khó hạ trước quý IV.

Đầu tháng 8, chị Nguyễn Hường, sống tại khu vực phường Gò Vấp (TP HCM) quyết định tất toán khoản vay khi sắp hết hạn thời gian hưởng ưu đãi lãi suất 6% một năm.

Nhân viên tín dụng của nhà băng quốc doanh, nơi chị vay, cho biết lãi suất thả nổi áp dụng từ tháng này khoảng 10%, cao hơn mức 8% vào đầu năm.

Với khoản vay 2 tỷ đồng, chênh lệch lãi suất 2 điểm phần trăm tương đương hơn 3 triệu đồng tiền lãi mỗi tháng. Còn nếu so với mức ưu đãi 6% đang hưởng, khoản tiền lãi thực tế chị phải trả tăng 6 triệu đồng mỗi tháng.

Cũng đang vay tại một ngân hàng quốc doanh nhưng với mục đích kinh doanh, chị Hồng Ngọc, sống tại khu vực Vinh (Nghệ An), cho biết lãi suất khoản vay ngắn hạn hiện khoảng 8,5-9% một năm. Nửa năm trước, mức lãi suất chỉ khoảng 5,5-6%.

"May mắn xoay xở thêm được tiền từ người thân nên tôi không phụ thuộc quá nhiều vào ngân hàng. Nếu phải vay nhiều như trước, áp lực trả lãi rất lớn", chị Ngọc nói.

Với các khoản vay mới, nếu như các nhà băng trước đây thường chạy chương trình lãi suất thấp cố định trong thời gian đầu để khuyến khích người vay thì mức này hiện không còn hấp dẫn.

Khảo sát của VnExpress tại nhiều ngân hàng cho thấy lãi suất ưu đãi cố định trong thời gian đầu cho mục tiêu vay mua nhà và vay tiêu dùng hiện phổ biến từ 9% đến 10% một năm, có nơi trên 11%. Khoảng cách giữa khối ngân hàng quốc doanh và tư nhân hiện cũng không còn vênh nhiều như trước.

Với khoản vay ngắn hạn phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, lãi suất phổ biến tại các nhà băng hiện nay cũng xoay quanh 7,5-9% trong 3-9 tháng đầu hoặc 8,5% trong 6 tháng đầu...

"Lãi suất cao nên tình hình cho vay mua nhà đất, vay mới sản xuất kinh doanh mới kém. Giờ muốn vay, khách cũng phải mua bảo hiểm. Cán bộ tín dụng hiện chịu nhiều áp lực", nhân viên tại một nhà băng tư nhân tầm trung nói.

Trong bối cảnh lãi suất lên cao, lãnh đạo một nhà băng chuyên về bán lẻ cho biết điều này ảnh hưởng rõ rệt đến tâm lý người vay. Khách hàng cá nhân vay mua nhà, tiêu dùng cân nhắc rất kỹ so với giai đoạn lãi suất thấp trước đây. Nhà băng này cũng chuyển hướng tập trung vào khối doanh nghiệp lớn thay vì tập trung mạnh vào bán lẻ như trước.

Giao dịch tại một ngân hàng tư nhân. Ảnh: Giang Huy

Dữ liệu do các ngân hàng công bố cũng cho thấy lãi suất bình quân đối với khoản giải ngân mới tăng dần qua các tháng gần đây.

Tại BIDV, lãi suất cho vay bình quân với các khoản vay mới tăng từ khoảng 5,6% cuối năm ngoái lên 7,06% vào tháng 6. Shinhan Bank cũng ghi nhận mức tăng từ khoảng 5% lên 6,33% trong cùng giai đoạn. HDBank cho biết lãi suất bình quân của khoản vay ngắn hạn từ đầu tháng 7 ở mức 8,5%, còn trung và dài hạn khoảng 10,4%...

Lãi suất cho vay tăng trong bối cảnh lãi suất huy động liên tục đi lên từ cuối năm ngoái. Mặt bằng huy động kỳ hạn 12 tháng hiện phổ biến 7-8% một năm, còn lãi suất thỏa thuận đối với một số khoản tiền gửi tại một số ngân hàng có thể lên khoảng 9%.

Trong một hội nghị gần đây, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết nhu cầu vốn của nền kinh tế rất lớn trong khi khả năng huy động còn hạn chế, khiến việc điều hành mặt bằng lãi suất thời gian qua "tương đối vất vả".

"Chúng ta tập trung vào tăng trưởng kinh tế, tập trung vào tín dụng, vì vậy khi thiếu hụt vốn thì đương nhiên lãi suất nâng cao. Lãi suất huy động đầu vào tăng, lãi suất đầu ra cũng tăng, tác động trực tiếp đến doanh nghiệp", ông chia sẻ.

Nói với VnExpress, ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối thị trường tài chính Ngân hàng Á Châu (ACB), nhìn nhận thanh khoản hệ thống từ 2022 đến nay không còn dồi dào khi ngành ngân hàng "gánh" nhiệm vụ cung ứng vốn cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.

Tình trạng tín dụng tăng nhanh hơn huy động kéo dài tạo áp lực cân đối nguồn vốn của các ngân hàng. Đồng thời, nhu cầu vốn hiện là đặc biệt lớn tại các dự án hạ tầng trọng điểm.

"Một số ngân hàng quốc doanh và tư nhân tham gia thu xếp và cam kết giải ngân cho các dự án này phải neo lãi suất cao để huy động. Điều này cũng tạo hiệu ứng dây chuyền khiến các đơn vị khác phải giữ lãi suất hấp dẫn để giữ chân khách hàng", ông nói thêm.

Lãi suất tiết kiệm lên cao song ông Sang cho rằng các ngân hàng thực tế không chuyển toàn bộ phần chi phí vốn tăng thêm sang người vay. Biên lợi nhuận (NIM) của nhiều ngân hàng giảm rõ rệt gần đây khi chi phí cho vay tăng thấp hơn chi phí huy động.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Hoàn Niên, chuyên gia phân tích tại Chứng khoán Shinhan, nhấn mạnh sự lệch pha giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động vốn. Đồng thời, theo ông, bối cảnh kinh tế toàn cầu không còn duy trì được nền tảng chi phí thấp như giai đoạn trước khiến mặt bằng lãi suất quốc tế khó giảm sâu. Điều này buộc các ngân hàng trong nước phải điều chỉnh theo để giữ chân dòng vốn.

Dự báo về mặt bằng lãi suất, ông Niên cho rằng chưa có dấu hiệu cho thấy lãi suất tiết kiệm và huy động có thể sớm hạ nhiệt.

Ông Sang dự đoán mặt bằng lãi suất cho vay sẽ tiếp tục neo ở mức hiện tại ít nhất đến quý IV, và thực tế còn tùy thuộc vào nhiều yếu tố trong đó có tiến độ giải ngân các dự án lớn và bối cảnh quốc tế.

Chiến sự kéo dài và giá dầu lên cao gia tăng áp lực lạm phát trong nước, qua đó hạn chế dư địa nới lỏng chính sách. Theo ông Sang, chỉ khi xung đột hạ nhiệt, giá dầu trở về mức trước chiến sự và lo ngại lạm phát giảm bớt, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính mới thêm dư địa tăng nguồn cung tiền, tạo điều kiện để lãi suất giảm dần.

Quỳnh Trang