Làn sóng giàu có từ AI tràn vào San Francisco khiến những lao động trẻ trong ngành công nghệ theo đuổi giấc mơ Thung lũng Silicon cảm thấy tương lai với mức sống hợp túi tiền trở nên ngoài tầm với.
Katrine Razniak, 27 tuổi, chuyển đến San Francisco năm 2022 để làm chuyên viên tuyển dụng tại LinkedIn với mức lương 70.000 USD một năm. Thu nhập của cô tăng lên 180.000 USD một năm khi gia nhập công ty phần mềm Rippling, phụ trách một nhóm quản lý khách hàng. Bạn đời của cô, Adam Woodbury, 39 tuổi, chuyển đến thành phố này từ năm 2021 và hiện nhận mức lương 185.000 USD một năm với công việc kỹ sư phần mềm.
Nhưng hiện tại, ngay cả những người có thu nhập hơn 100.000 USD mỗi năm cũng không còn dễ dàng trang trải cuộc sống tại San Francisco.
Bảng quảng cáo cho thuê căn hộ của quỹ nhà Presidio Trust ở San Francisco. Ảnh: S.F. Chronicle
Đầu năm nay, Razniak và Woodbury muốn thuê căn hộ một phòng ngủ với giá dưới 5.000 USD một tháng nhưng không tìm được lựa chọn phù hợp. Trong ba tháng, hai người đã xem khoảng 30 căn hộ, nhưng hoặc giá quá cao hoặc đều bị khách khác chốt thuê trước. Tại một căn hộ có giá thuê 5.200 USD một tháng, chỉ một giờ sau khi mở cửa đón khách xem nhà, đã có 30 người đăng ký.
Họ quyết định dừng tìm kiếm. Một nỗi băn khoăn hiện ra: Liệu có đáng để định cư tại một thành phố mà ngay cả tiền đi chợ hay bữa tối với bạn bè cũng trở thành gánh nặng tài chính?
"Tôi không hoàn toàn tuyệt vọng, nhưng cũng không nghĩ mình có thể tiếp tục ở lại San Francisco", Razniak nói.
"Đến một thời điểm nào đó, cả hai chúng tôi dần nhận ra rằng việc tiếp tục sống ở đây thực sự không còn hợp lý", Woodbury nói.
Đó là bởi các công ty AI như OpenAI và Anthropic - đều đặt trụ sở tại San Francisco và được định giá gần 1.000 tỷ USD - đang chuẩn bị niêm yết trên thị trường chứng khoán, kéo theo sự xuất hiện của một tầng lớp siêu giàu mới trong ngành AI với khả năng chi tiêu vượt xa phần còn lại của giới công nghệ. Theo phân tích của Sacra, một công ty nghiên cứu thị trường tư nhân, riêng OpenAI, Anthropic cùng SpaceX của Elon Musk có thể tạo ra hơn 20 tỷ phú mới trong số các nhân viên hiện tại và cựu nhân viên.
"Tôi có cảm giác mình không còn đủ điều kiện để sống ở đây chỉ vì không làm việc cho một công ty AI", Woodbury nói, dù mức lương của anh vẫn thuộc nhóm khoảng 20% hộ gia đình có thu nhập cao nhất nước Mỹ theo số liệu của Cục Điều tra Dân số Mỹ.
Gần đây, Woodbury đã chuyển đến Carnelian Bay bên hồ Tahoe, bang California, nơi có chi phí sinh hoạt thấp hơn. Trong khi đó, Razniak vẫn ở lại San Francisco, sống trong một căn hộ tại khu Haight-Ashbury cùng hai người ở ghép và trả 1.650 USD tiền thuê mỗi tháng. Hai người hiện duy trì mối quan hệ yêu xa.
San Francisco từ lâu đã phải vật lộn với bài toán chi phí sinh hoạt, nhưng vấn đề càng trở nên nghiêm trọng khi OpenAI, Anthropic và hàng loạt công ty khởi nghiệp khác thu hút làn sóng lao động AI đổ về thành phố. Theo số liệu mới nhất của Chỉ số Chi phí sinh hoạt do Hội đồng Nghiên cứu Cộng đồng và Kinh tế công bố, chi phí sinh hoạt tại San Francisco hiện cao hơn mức trung bình của nước Mỹ tới 65,6%.
Nhà ở là yếu tố khiến chi phí sinh hoạt tăng mạnh nhất. Theo báo cáo của Redfin, giá nhà trung vị tại San Francisco đã vượt 1,7 triệu USD vào tháng 4, cao hơn rất nhiều so với mức trung vị khoảng 450.000 USD trên toàn nước Mỹ. Trong vài tháng gần đây, giá thuê căn hộ trung bình tại thành phố này cũng đã vượt New York để trở thành cao nhất cả nước, ở mức 3.827 USD/tháng, theo công ty dữ liệu bất động sản CoStar.
Theo dữ liệu của CoStar, tỷ lệ căn hộ trống tại một số khu vực của thành phố như Marina District, Pacific Heights và South of Market hiện chỉ còn khoảng 3%, giảm mạnh so với mức khoảng 13% vào năm 2020. Trong khi đó, hoạt động xây dựng các dự án nhà ở mới gần như chững lại.
Không chỉ giá nhà leo thang, nhiều khoản chi khác cũng đắt đỏ hơn đáng kể. Theo Chỉ số Chi phí sinh hoạt, chi phí điện, nước và các dịch vụ tiện ích tại San Francisco cao hơn khoảng 41% so với mức trung bình toàn quốc, chi phí đi lại cao hơn khoảng 43%, còn giá thực phẩm cao hơn khoảng 19%.
Ted Egan, Kinh tế trưởng của thành phố San Francisco, cho biết những người có thu nhập cao từ lâu vẫn phải cân nhắc giữa việc chấp nhận những đánh đổi sống tại thành phố hoặc chuyển đến nơi có sân vườn và gara ôtô.
Theo ông, điều khác biệt hiện nay nằm ở quy mô của làn sóng giàu có mới. "Khi Uber niêm yết cổ phiếu vào năm 2019, doanh nghiệp này được định giá khoảng 82 tỷ USD. Trong khi đó, OpenAI và Anthropic hiện được ước tính có giá trị cao gấp hơn 10 lần con số đó", Egan nói.
Trong một tuyên bố, Thị trưởng Daniel Lurie cho biết chính quyền thành phố đang nỗ lực giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân thông qua việc mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em, triển khai quy hoạch phân khu mới nhằm tăng nguồn cung nhà ở cho các gia đình và cải thiện hệ thống giao thông công cộng. Tuy nhiên, ông không đề cập trực tiếp đến những lo ngại của nhóm lao động có thu nhập trên 100.000 USD mỗi năm.
Đối với Razniak, chỉ riêng chi phí để duy trì cuộc sống tại San Francisco cũng đã trở thành một áp lực không nhỏ. Ngân sách chi tiêu hàng tháng của cô hiện cao hơn khoảng 1.000 USD so với vài năm trước, dù cuộc sống gần như không có gì thay đổi.
Dù thu nhập đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi chuyển đến thành phố này, cô Razniak cho biết mình không cảm thấy giàu có, nhưng cũng không phải sống phụ thuộc từng kỳ lương. Thay vào đó, cô luôn phải cân nhắc kỹ lưỡng mọi khoản chi tiêu, điều cô chưa từng nghĩ tới.
"Tôi từng nghĩ rằng khi kiếm được 200.000 USD mỗi năm thì gần như sẽ không còn phải lo lắng về tiền bạc nữa", cô nói.
Cô cho biết thêm, từ năm ngoái, cô và bạn bè đã ngừng đi ăn nhà hàng, thay vào đó là những bữa ăn chung tại nhà và cùng xem các chương trình truyền hình thực tế.
Nhu cầu tìm nhà ở có giá phải chăng trong giới lao động có chuyên môn đang tăng mạnh. Tháng này, Varsha Madapoosi, 25 tuổi, sống tại khu Lower Pacific Heights và làm việc trong lĩnh vực công nghệ tài chính, đăng thông tin cho thuê hai phòng trống trong căn nhà 4 phòng ngủ, một phòng tắm mà cô đang thuê, với giá lần lượt khoảng 1.200 USD và 1.500 USD một tháng.
Cô đăng thông tin trong một nhóm Facebook riêng tư, kèm theo biểu mẫu Google để người quan tâm đăng ký và chỉ mở trong vòng 24 giờ.
Ngay lập tức, cô nhận được 88 đơn đăng ký.
Trong khi đó, vào tháng 7 năm ngoái, một phòng cho thuê với giá khoảng 1.400 USD chỉ nhận được 28 tin nhắn trong suốt 4 ngày.
"Tôi chưa bao giờ chứng kiến mức độ quan tâm như vậy", Madapoosi nói.
Quang cảnh San Francisco. Ảnh: City and County of San Francisco
Jolie Gan, 23 tuổi, chuyển đến San Francisco vào tháng 1 sau khi hoàn thành chương trình học bổng Fulbright tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Hiện cô làm hai công việc: một tại quỹ đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz và một là cộng tác viên của tạp chí công nghệ và khoa học Core Memory, với tổng thu nhập khoảng 250.000 USD mỗi năm.
Chỉ trong hai tháng, cô và bạn cùng phòng đã phải chuyển nhà ba lần. Có lần họ rời đi vì căn hộ được quảng cáo là có hai phòng ngủ nhưng thực tế không đúng như vậy; một lần khác là do tòa nhà xuất hiện nấm mốc và chuột.
Với mức thu nhập 250.000 USD một năm và không phải gánh nợ vay sinh viên, cô Gan cho biết mình vẫn có thể trang trải cuộc sống, thậm chí còn tiết kiệm cho quỹ hưu trí.
Tuy nhiên, cô nhận thấy nhiều bạn bè có thu nhập dưới 200.000 USD một năm đang chịu áp lực rất lớn, khi tiền thuê nhà, hóa đơn điện nước và chi phí thực phẩm gần như tiêu hết toàn bộ thu nhập hàng tháng.
Dù vậy, cô Gan cho biết vẫn quyết tâm gắn bó với San Francisco trong vài năm tới vì những cơ hội nghề nghiệp, nhịp sống sôi động của thành phố và các mối quan hệ cô đã gây dựng được.
Trong khi đó, Razniak và Woodbury đã bắt đầu nghĩ đến việc chuyển đến Seattle.
Theo Razniak, tổng thu nhập của hai người là niềm mơ ước ở nhiều nơi tại Mỹ. Nhưng ở San Francisco, nó vẫn không đủ để họ hiện thực hóa cuộc sống mong muốn.
"Chúng tôi muốn có một ngôi nhà, muốn có gara, muốn có phòng chứa đồ. Ở đây, những điều đó đơn giản là ngoài tầm với", cô nói.
Hoàng Lan (Theo NYTimes, AFP, Reuters)
