Đầu tháng 6 vừa qua, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can: Phạm Tuyết Lê, Vũ Thị Chuyền và Kiều Thị Thúy Hường liên quan đến việc "rút ruột" hàng tỉ đồng công đức tại đền Kỳ Cùng.
Tiếp đó, ngày 4.6, cơ quan cảnh sát điều tra tiếp tục khởi tố vụ án, khởi tố 7 bị can để điều tra liên quan đến vụ việc xảy ra tại khu di tích danh thắng Tam Thanh.
Quá trình điều tra cho thấy, từ đầu năm 2026, những người được giao nhiệm vụ quản lý, bán vé và thu phí tại Khu di tích Tam Thanh đã bàn bạc, thống nhất sử dụng nhiều thủ đoạn để chiếm đoạt hơn 173 triệu đồng. Đến đầu tháng 7, một vụ án có quy mô lớn hơn xảy ra tại đền Công Đồng Bắc Lệ, xã Tân Thành.
Đáng chú ý, trong các bị can có ông Phùng Văn Quang, Phó chủ tịch UBND xã Tân Thành, Trưởng ban Quản lý đền Bắc Lệ; ông Trương Xuân Hữu, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Tân Thành, nguyên Phó chủ tịch UBND xã, nguyên Trưởng ban quản lý đền.
Quản lý tiền công đức không thể chỉ trông chờ vào sự tự giác
Trao đổi về vấn đề này, PGS-TS Lê Quý Đức, nguyên Phó viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, cho rằng tình trạng trục lợi tiền công đức tại các cơ sở tín ngưỡng không phải vấn đề mới. Theo ông Đức, nguyên nhân cốt lõi nằm ở cơ chế quản lý và giám sát nguồn thu.
Cơ quan chức năng làm rõ vụ việc trục lợi tại đền Kỳ Cùng
ẢNH: CÔNG AN LẠNG SƠN
"Nếu để các cơ sở thờ tự tự thu, tự chi, tự quản lý mà không báo cáo thì cơ quan chức năng rất khó kiểm tra, giám sát. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, cơ sở tín ngưỡng, Mặt trận Tổ quốc và các cơ quan quản lý tôn giáo", ông Đức nói.
Theo chuyên gia này, mỗi đình, đền, chùa, miếu cần có ban quản lý hoặc ban quản trị hoạt động thực chất. Toàn bộ quy trình mở hòm công đức, kiểm đếm, lập biên bản, gửi tiền vào tài khoản và sử dụng nguồn tiền phải được giám sát, công khai.
"Tinh thần tự giác rất quan trọng nhưng không thể chỉ trông chờ vào sự tự giác. Muốn ngăn ngừa trục lợi phải có cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả", ông Đức nhận định.
Ông cũng lưu ý, quản lý chặt chẽ tiền công đức không đồng nghĩa với can thiệp vào hoạt động tín ngưỡng. Các biện pháp kiểm tra, giám sát để ngăn ngừa trục lợi tiền công đức vẫn phải bảo đảm tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân.
Ông Đoàn Thanh Sơn, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, đánh giá những sai phạm liên quan đến tiền công đức, tiền tài trợ và nguồn thu phí tham quan tại một số cơ sở tín ngưỡng, di tích là vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân và hình ảnh các điểm văn hóa, tâm linh trên địa bàn.
Công an khởi tố vụ án liên quan đến việc trục lợi tiền công đức tại đền Bắc Lệ
ẢNH: CÔNG AN LẠNG SƠN
Theo ông Sơn, quan điểm của tỉnh là phải siết chặt quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch trong toàn bộ quá trình tiếp nhận, kiểm đếm và sử dụng các nguồn tiền. Trách nhiệm của chính quyền địa phương, ban quản lý di tích, người đại diện cơ sở tín ngưỡng và từng cá nhân liên quan phải được phân định rõ ràng.
Tỉnh không để tái diễn tình trạng tự thu, tự chi, quản lý thiếu sổ sách hoặc hoạt động ngoài sự kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn nhấn mạnh, tiền công đức là nguồn tiền do người dân tự nguyện đóng góp, thể hiện niềm tin và tấm lòng dành cho các cơ sở tín ngưỡng, di tích. Vì vậy, nguồn tiền này phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng đúng mục đích, đúng quy định.
