Máy bay E-3 Sentry phát tín hiệu khẩn nguy trên vùng trời Arab Saudi, giữa lúc Mỹ tiến hành chiến dịch tập kích Iran, chưa rõ nguyên nhân.
Dữ liệu trên trang theo dõi hàng không dân sự FlightRadar24 cho thấy máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry của Mỹ, mang số đôi 79-0002, cất cánh từ khu vực phía đông nam thủ đô Riydah rạng sáng 22/7, vài giờ sau khi quân đội Mỹ phát động chiến dịch tập kích Iran trong đêm thứ 12 liên tiếp.
Phi cơ bay hình vòng khép kín ở độ cao khoảng 8.500 m dọc bờ biển phía đông Arab Saudi. Đây là quỹ đạo thường thấy của máy bay cảnh báo sớm đang làm nhiệm vụ giám sát không phận và hỗ trợ các lực lượng đồng minh.
Đường bay của chiếc E-3 Sentry mang số đuôi 79-0002 ngày 22/7. Đồ họa: FlightRadar24
Khoảng 8 tiếng sau khi cất cánh, máy bay Mỹ bắt đầu hạ độ cao. Trong quá trình này, phi cơ bật mã phát đáp "7700" rồi duy trì độ cao 6.000 m trong 23 phút.
Mã "7700" được dùng khi xuất hiện tình huống khẩn nguy trên không, như sự cố động cơ, mất áp suất hay có người cần trợ giúp y tế. Sau khi bật mã này, phi công phải thông báo với đài kiểm soát không lưu trong khu vực rằng họ đang gặp vấn đề gì.
Phi cơ Mỹ tiếp tục giảm độ cao và tắt tín hiệu định vị ở độ cao 1.200 m, khoảng 48 phút sau khi phát tín hiệu khẩn nguy.
FlightRadar24 cho biết chiếc E-3 Sentry được theo dõi bằng hệ thống định vị đa điểm (MLAT), sử dụng từ 3 bộ thu tín hiệu trở lên để xác định vị trí và tốc độ máy bay.
"Lỗi phát sinh khi theo dõi máy bay bằng MLAT là điều bình thường trong khu vực", nền tảng này cho hay, dường như đề cập tốc độ của máy bay dao động trong khoảng 75-1.835 km/h, vượt quá tham số hoạt động bình thường của dòng E-3 Sentry.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa bình luận về thông tin.
Ian Petchenik, cơ trưởng điều khiển máy bay Boeing 767, lưu ý bật mã phát đáp "7700" không đồng nghĩa với phi cơ đang đối mặt nguy hiểm cận kề, mà có thể là tổ lái tỏ ra thận trọng và muốn thông báo đang gặp tình huống bất thường.
Máy bay E-3B mang số đuôi 79-0002 gần căn cứ không quân Ramstein, Đức ngày 20/6. Ảnh: Jet Photos
E-3 Sentry được ví như "máy bay mắt thần" nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Đây là mẫu máy bay phát triển từ khung thân phi cơ chở khách Boeing 707, nổi bật với đĩa radar lớn trên lưng.
Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng chỉ còn 16 chiếc trong biên chế trước khi xung đột bùng phát và không phải phi cơ nào cũng có thể cất cánh vào thời điểm bất kỳ. Tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh khi có lệnh.
Hình ảnh nguồn mở và dữ liệu theo dõi hàng không cho thấy Mỹ đã triển khai 6 chiếc E-3, tương đương 37,5% phi đội Sentry trong biên chế không quân, đến Arab Saudi trước khi xung đột bùng phát. Ít nhất một chiếc E-3G đã bị phá hủy hoàn toàn và một chiếc bị hư hại chưa rõ mức độ trong đòn tập kích của Iran hồi tháng 3.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Reuters)
