Chủ nhật, 12/7/2026, 08:54 (GMT+7)
Trong một thế giới bóng đá tôn thờ các ngôi sao, tiền vệ Mikel Merino luôn biết cách tạo dấu ấn với những bàn quyết định phút cuối sau khi vào sân từ ghế dự bị ở đội tuyển Tây Ban Nha.
Phút 86 trận tứ kết World Cup 2026 giữa Tây Ban Nha và Bỉ, một cầu thủ cao lớn khởi động xong, đứng chờ bên đường biên và quan sát trên sân với sự chăm chú của một con thú săn mồi.
Đúng 1 phút 57 giây sau khi vào sân, anh đá bồi tung lưới Bỉ, ấn định chiến thắng 2-1 để đưa Tây Ban Nha vào bán kết gặp Pháp. Bốn ngày trước đó, chính anh, cũng từ ghế dự bị vào sân, ghi bàn duy nhất ở phút 90+1 để loại Bồ Đào Nha, bàn thắng khép lại sự nghiệp World Cup của Cristiano Ronaldo. Người chuyên đóng vai chính bị hạ màn bởi một người cả đời đóng vai phụ.
Mikel Merino (6) ghi bàn ở phút 88 trong trận Tây Ban Nha gặp Bỉ ở tứ kết World Cup 2026, trên sân Los Angeles, Mỹ ngày 10/7/2026. Ảnh: AP
Để hiểu tại sao Merino luôn xuất hiện đúng lúc lịch sử cần một bàn thắng, phải quay về một ngôi nhà ở Pamplona, nơi có một luật lệ kỳ lạ: cấm bóng đá.
Merino sinh ngày 22/6/1996 tại Pamplona, thủ phủ xứ Navarra, trong một gia đình mà tất cả các thành viên đều là dân thể thao chuyên nghiệp. Bố anh, Miguel Angel Merino, là tiền vệ từng khoác áo Osasuna, Celta Vigo, Las Palmas và Leganés, chơi nhiều mùa ở La Liga rồi làm huấn luyện viên từ 2008 đến 2014. Mẹ anh, Maite Zazón, là vận động viên bóng rổ chuyên nghiệp của Club Baloncesto Navarra trong thập niên 90, nơi dì của Merino cũng thi đấu, chung phòng thay đồ với những tên tuổi quốc tế như tuyển thủ Belarus Galina Savitskaya.
Với gia thế ấy, người ta hình dung cậu bé con nhà nòi Mikel kiểu gì cũng theo nghiệp thể thao. Sự thật ngược lại. "Mẹ tôi kiên quyết cấm không có quả bóng nào trong nhà, cho đến khi chính tôi quyết định", Merino kể với tờ La Vanguardia. "Mẹ không muốn tôi chơi bóng chỉ vì bố là cầu thủ".
Bà Maite muốn con trai chọn bóng đá vì tình yêu, không phải vì nối nghiệp. Nhưng rốt cục cậu bé ấy vẫn chọn quả bóng.
Hai người em thì rẽ sang lối khác. Jon, kém Mikel hai tuổi, chơi bóng rổ rồi trở thành nhà thiết kế mô hình 3D. Em út Unai, kém bảy tuổi, khởi nghiệp làm thủ môn, chuyên bắt bóng cho ông anh sút trong những năm tháng hồn nhiên, rồi đến 18 tuổi cũng chuyển sang bóng rổ. Trong ngôi nhà ấy, bóng rổ của mẹ thắng 2-1 trước bóng đá của bố. Mikel giữ nghiệp cha, nhưng mang theo di sản của mẹ: chiều cao 1,88 mét, sức bật và khả năng chọn vị trí trên không. Không ngẫu nhiên mà những bàn thắng lớn nhất đời anh phần nhiều đến từ những cú đánh đầu.
Bàn thắng của Merino vào lưới Bỉ.
Sự nghiệp của Merino không phải đường thẳng của một thần đồng. Trưởng thành từ lò Osasuna, đội bóng của bố, anh sang Borussia Dortmund lúc 20 tuổi và lập tức lạc lõng: giữa hàng tiền vệ ngôi sao, HLV Thomas Tuchel thậm chí thử xếp đá trung vệ trước khi anh biến mất khỏi đội hình. Sang Newcastle năm 2017, anh chỉ ghi đúng một bàn, nhưng hãy đoán xem bàn ấy thế nào: cú đánh đầu ở những phút cuối, ấn định chiến thắng 1-0 trước Crystal Palace. Một mô-típ đã thành hình từ thuở ấy.
Phải đến Real Sociedad năm 2018, Merino mới tìm thấy chính mình, trở thành trụ cột trong sáu năm và đoạt Cup nhà Vua. Rồi mùa hè 2024, Arsenal chi 42 triệu USD đưa anh về London và... anh gãy xương vai ngay buổi tập đầu tiên, khởi đầu tệ nhất có thể cho một tân binh 28 tuổi. Nhưng chính từ vận rủi, vai diễn để đời xuất hiện: khi Arsenal sạch bóng tiền đạo giữa mùa 2024-2025, HLV Mikel Arteta gọi anh lên phòng vào buổi sáng ngày đấu Leicester và bảo: "Hôm nay cậu đá số 9 nhé". Vào sân từ ghế dự bị, Merino ghi hai bàn trong sáu phút, 81 và 87.
Mùa sau, anh cùng Arsenal vô địch Ngoại hạng Anh 2025-2026, dù gãy xương bàn chân nghỉ bốn tháng cuối mùa.
Nhưng khoảnh khắc định nghĩa Merino nằm ở Euro 2024. Năm 1991, bố anh ghi bàn cho Osasuna trong trận thắng ngược VfB Stuttgart 3-2 ở UEFA Cup, ngay tại Stuttgart. Hôm ấy bà nội đang ốm, ông đã hứa ghi bàn tặng bà. Và khi bàn thắng đến, quá xúc động, ông chạy về thứ đầu tiên đập vào mắt: cột cờ góc, rồi chạy vòng quanh nó, hoàn toàn không biết vì sao mình làm vậy.
Ba mươi ba năm sau, ngày 5/7/2024, tứ kết Euro, Tây Ban Nha gặp chủ nhà Đức, tại đúng sân vận động ấy. Merino vào sân từ ghế dự bị. Phút 119, khi chỉ còn hơn một phút là trận đấu phải bước vào loạt luân lưu, anh bật cao đánh đầu từ quả tạt của Dani Olmo. 2-1 cho Tây Ban Nha. Và Merino chạy thẳng ra cột cờ góc, chạy vòng quanh nó, y hệt bố, người đang ngồi trên khán đài. "Vì tôi ngưỡng mộ bố quá nên tôi 'ăn cắp' luôn kiểu ăn mừng của ông. Đó là cách tôi tôn vinh bố", anh nói. Tây Ban Nha sau đó vô địch. Merino gọi đó là khoảnh khắc đẹp nhất sự nghiệp.
Merino ghi bàn và ăn mừng trong trận đấu với Đức ở Euro 2024.
Ngoài sân cỏ, Merino là mẫu người khiến đồng đội vừa quý vừa... dè chừng. Anh mê board game, mê đọc sách, mê điện ảnh, và có một thú vui quái đản mà chính anh thú nhận: đi xem phim đúng ngày công chiếu, rồi về spoil nội dung cho bạn bè. Một tiền vệ chuyên phá vỡ kịch bản trên sân, hóa ra ngoài đời cũng chuyên phá kịch bản của người khác.
Đời tư của anh kín đáo như lối chơi: năm 2024, anh cưới Lola Liberal, mối tình nhiều năm, trong một hôn lễ ấm cúng tại nhà thờ San Nicolás ở Pamplona. Tháng 5 năm 2026, chỉ vài tuần trước World Cup, con trai đầu lòng Marco chào đời. Vì tập trung cùng tuyển Tây Ban Nha, Merino gần như chưa được ở bên con. Sau bàn thắng loại Bồ Đào Nha, anh nói trên kênh DAZN: "Tôi dùng điều đó làm sức mạnh để cống hiến những gì tốt nhất của mình". Anh đón sinh nhật tuổi 30 ngay giữa giải đấu, làm bố, làm người hùng, trong cùng một mùa hè. Như ông bà ta vẫn nói: tam thập nhi lập.
Merino (6) ăn mừng sau khi Tây Ban Nha hạ Bỉ ở tứ kết World Cup 2026, trên sân Los Angeles, Mỹ ngày 10/7/2026. Ảnh: AP
Bóng đá hiện đại tôn thờ những vai chính: người dẫn dắt, người gánh đội, người xuất hiện trên mọi poster. Merino chưa bao giờ là người đó. Ở tuyển Tây Ban Nha, ánh đèn thuộc về Pedri, Lamine Yamal. Ở Arsenal là Saka, Odegaard. Nhưng có một nghịch lý: khi trận đấu bước vào những phút định đoạt, khi các vai chính đã mỏi, đạo diễn nào cũng tìm đến anh. Từ cú đánh đầu ở Newcastle năm 2017, đến phút 119 ở Stuttgart, phút 81 và 87 ở Leicester, phút 90+1 trước Bồ Đào Nha, phút 88 trước Bỉ, Merino không đóng cảnh mở màn, anh chuyên đóng cảnh kết.
Thứ Ba tuần tới, Tây Ban Nha gặp Pháp ở bán kết tại Dallas. Nếu đến phút 85 tỷ số vẫn chưa ngã ngũ, hãy nhìn về phía đường biên. Ở đó sẽ có một người đàn ông cao 1,88 m đang khởi động, con trai của một người ghi bàn vì lời hứa với bà nội, cháu của một gia đình cấm bóng đá trong nhà, ông bố trẻ chưa kịp bế con. Và ở đâu đó trong khu vực cấm địa, một kịch bản đang chờ người kết thúc nó.
Hoài Thương
