Chuẩn bị vào cuộc họp, Minh Anh, 22 tuổi, phát hiện không đem theo USB để trình chiếu báo cáo dù đã cài chế độ nhắc nhở trên điện thoại.
Vài tháng nay, Minh Anh thường xuyên rơi vào trạng thái "nhớ nhớ quên quên", không thể tập trung làm việc, cơ thể rệu rã khiến hiệu suất sa sút. "Có hôm tôi quên gửi tài liệu cho đối tác lớn, lúc thì đứng thẫn thờ trước cửa nhà vì không nhớ đã khóa xe chưa, thậm chí quên cả những gì định phát biểu trong cuộc họp hàng chục người", cô kể.
Ngày làm việc của cô gái bắt đầu từ 7h và thường kéo dài đến 2h sáng hôm sau. Giữa guồng quay deadline dồn dập, Minh Anh liên tục phải kiểm tra tin nhắn từ gần chục nhóm chat công việc. Đêm xuống, dù cơ thể kiệt sức, cô vẫn lướt TikTok như một cách giải tỏa áp lực. Cô ví não bộ của mình như chiếc máy tính bị buộc chạy quá nhiều ứng dụng nặng cùng lúc, đến mức "treo hệ thống".
Rơi vào tình trạng tương tự Minh Anh, nhưng Hoàng Nam, 25 tuổi, chọn cách "sửa chữa" bằng thuốc. Áp lực doanh số kéo dài khiến Nam mất ngủ triền miên. Khi bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu đãng trí như quên lịch hẹn với đối tác quan trọng hay nhầm lẫn giờ làm việc, anh lên mạng tìm mua những loại được quảng cáo là "thần dược" bổ não.
Mỗi tháng, Nam chi hàng triệu đồng cho thực phẩm chức năng, kết hợp cà phê đậm đặc để ép bản thân duy trì tỉnh táo. Tuy nhiên, trí nhớ không cải thiện.
Gần đây, Nam xuất hiện các triệu chứng tim đập nhanh, đau dạ dày, đêm ngủ chập chờn và thường xuyên giật mình. Chứng hay quên ngày càng nặng khi não bộ liên tục bị kích thích quá mức, không có thời gian phục hồi. Sau khi khám, bác sĩ yêu cầu anh ngừng toàn bộ thuốc bổ não và điều chỉnh lại lối sống cũng như cường độ làm việc.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, ghi nhận tình trạng "nhớ nhớ quên quên" hay suy giảm trí nhớ ở người trẻ hiện nay ngày càng phổ biến. Dù Việt Nam chưa thống kê cụ thể, các cơ sở y tế ghi nhận số bệnh nhân đến khám vì vấn đề sức khỏe trí não đang gia tăng. "Bản chất của tình trạng này thường là não bộ bị quá tải, giống như lỗi phần mềm hơn là tổn thương cấu trúc hay bệnh lý nguy hiểm", bác sĩ nói. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài kèm theo thay đổi về ngôn ngữ hoặc hành vi, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sa sút trí tuệ khởi phát sớm.
Theo bác sĩ Nghĩa, suy giảm trí nhớ ở người trẻ chủ yếu liên quan đến lối sống thiếu lành mạnh và áp lực kéo dài. Những thói quen như lạm dụng thiết bị công nghệ, dành quá nhiều thời gian trước màn hình, hút thuốc lá hoặc thường xuyên căng thẳng đều có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng nhận thức.
Nghiên cứu trên Tạp chí Tâm thần học Lão khoa Mỹ, khảo sát 18.000 người từ 18 đến 99 tuổi, cho thấy 14% người trong nhóm 18-39 tuổi thường xuyên gặp vấn đề về trí nhớ ngắn hạn, chủ yếu liên quan đến stress và thói quen sử dụng công nghệ. Phân tích khác trên Plos One cho thấy người hút thuốc có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn 30% và nguy cơ mắc bệnh Alzheimer cao hơn 40%. Mức độ hút thuốc càng nhiều, nguy cơ càng tăng; trung bình hút 20 điếu mỗi ngày có thể làm nguy cơ sa sút trí tuệ tăng khoảng 34%.
Thức khuya và thiếu ngủ kéo dài cũng là yếu tố đáng lo ngại ở người trẻ. Khi não bộ không có đủ thời gian phục hồi, trí nhớ và khả năng tập trung sẽ suy giảm, về lâu dài có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức. Ngoài ra, chế độ ăn uống kém lành mạnh, ít đọc sách hoặc tác dụng phụ của thuốc mê sau phẫu thuật cũng có thể góp phần gây ra tình trạng này.
PGS.TS.BS Đỗ Đức Thuần, Chủ nhiệm Khoa Đột quỵ, Bệnh viện Quân y 103, nói chứng "nhớ nhớ quên quên" có thể gặp ở mọi lứa tuổi, kể cả người trẻ. Các dấu hiệu thường gặp gồm giảm khả năng tập trung, dễ lơ đãng trong học tập và công việc, hay quên, khó ghi nhớ, suy giảm tư duy và khả năng đánh giá sự việc. Một số trường hợp còn xuất hiện rối loạn hành vi như lặp đi lặp lại cùng một câu nói, diễn đạt vòng vo do quên từ, cảm xúc thay đổi thất thường, dễ nóng giận, phiền muộn hoặc trở nên thờ ơ.
Bác sĩ Nghĩa đang khám sức khỏe cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Để phòng ngừa suy giảm trí nhớ, các chuyên gia khuyến cáo người trẻ cần điều chỉnh lối sống, hạn chế căng thẳng và kiểm soát stress kéo dài. Mỗi người nên xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, bảo đảm đủ các nhóm dưỡng chất, đồng thời bổ sung vi chất cần thiết như vitamin B1 và sắt. Bên cạnh đó, cần tránh hút thuốc lá, hạn chế rượu bia và các chất kích thích.
Việc nghỉ ngơi hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe não bộ. Người trẻ nên ngủ đủ 7-9 tiếng mỗi đêm, hạn chế thức khuya, tránh làm việc quá sức và duy trì tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường. Đặc biệt, những người có yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc xuất hiện tình trạng hay quên trước tuổi 40 nên tầm soát sớm.
Các loại thuốc bổ não đắt tiền không phải "chìa khóa vạn năng" để cải thiện trí nhớ. "Khi các yếu tố nguy cơ như áp lực, lối sống không lành mạnh được loại bỏ, hệ thần kinh sẽ tự kích hoạt cơ chế phục hồi, trả lại khả năng tập trung và ghi nhớ tự nhiên cho người trẻ mà không cần đến bất kỳ viên thuốc nào", bác sĩ nói.
Thùy An
