Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị: Định hướng vốn FDI, nâng chất tăng trưởng

il y a 4 heures 3

Thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) công nghệ cao trong các ngành công nghiệp điện tử, chip bán dẫn, AI, Big data, IoT, công nghệ sinh học, y học tiên tiến, logistics hiện đại và tăng tỉ lệ nội địa hóa chuỗi cung ứng FDI sẽ là định hướng mới của Việt Nam trong những năm tới.

Nhiều "đại bàng" công nghệ đã tới

Bộ Chính trị nhấn mạnh quan điểm phát triển kinh tế có vốn FDI gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả, năng lực tự chủ chiến lược, sức cạnh tranh nền kinh tế, mở rộng mạng lưới thị trường, tham gia sâu vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Và thực tế chủ trương thu hút đầu tư FDI có chọn lọc được Chính phủ thực hiện trong nhiều năm qua, vì thế các dự án đầu tư FDI công nghệ cao xuất hiện ngày càng nhiều.

Đặc biệt trong làm sóng dịch chuyển đầu tư FDI những năm gần đây, hàng loạt "ông lớn" công nghệ về sản xuất điện thoại thông minh, máy tính bảng, linh kiện điện tử, chip bán dẫn... đã đến Việt Nam đầu tư. Trong đó, nhiều nhà đầu tư FDI đã rót hàng tỉ USD để xây dựng những tổ hợp sản xuất điện thoại thông minh, máy tính bảng quy mô lớn.

Nổi bật trong số những "ông lớn" công nghệ này là Tập đoàn Samsung (Hàn Quốc). Khởi đầu từ nhà máy sản xuất tivi tại TP.HCM vào năm 1995, đến nay Samsung Việt Nam đã xây dựng các tổ hợp sản xuất điện thoại thông minh quy mô hàng đầu thế giới tại các tỉnh Bắc Ninh và Thái Nguyên.

Tổng vốn đầu tư của Samsung vào Việt Nam tính đến cuối năm 2025 đạt khoảng 23,2 tỉ USD. Đây cũng là nhà đầu tư FDI lớn nhất ở nước ta hiện nay.

Những năm gần đây, Samsung không ngừng mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Ngoài 6 nhà máy sản xuất, lắp ráp điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử quy mô lớn, năm 2022 Samsung chính thức đưa vào vận hành Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) với quy mô vốn đầu tư khoảng 220 triệu USD tại khu vực tây Hồ Tây (Hà Nội). Điều này cho thấy cam kết gắn bó lâu dài của Samsung với Việt Nam.

Ngoài Samsung, nhiều "đại bàng" công nghệ hàng đầu thế giới khác cũng chọn Việt Nam là nơi "làm tổ". Trong đó có những cái tên đáng chú ý như LG đầu tư vào Hải Phòng, Hưng Yên khoảng 8,4 tỉ USD; Foxconn đầu tư vào Bắc Ninh khoảng 4 tỉ USD; Luxshare - ICT đầu tư vào Bắc Ninh khoảng 1,8 tỉ USD; Pegatron đầu tư vào Hải Phòng hơn 1 tỉ USD. Hầu hết các dự án đầu tư này tập trung vào lĩnh vực điện tử, sản xuất máy tính bảng, điện thoại thông minh và phụ kiện đi kèm.

Bên cạnh đó, năm 2023 Công ty TNHH Hana Micron Vina (Hàn Quốc) cũng đưa vào vận hành nhà máy sản xuất chất bán dẫn Hana Micron Vina 2 tại Bắc Ninh. Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 670 triệu USD.

Các sản phẩm sản xuất tại nhà máy này là bảng vi mạch tích hợp Wire Bond, Flipchip, FPS/Flexible, UMCP, DRAM, NAND và DRAM Module, SSD thông qua công nghệ dán bề mặt - SMT. Đây là dự án sản xuất chất bán dẫn đầu tiên tại miền Bắc.

Tiếp tục nâng chất dòng vốn FDI

Chất lượng dòng vốn FDI vào Việt Nam đã được cải thiện, nhưng để đưa kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế, mới đây Bộ Chính trị đã đưa ra định hướng đổi mới thu hút đầu tư nước ngoài.

Theo đó, Bộ Chính trị xác định 5 nhóm ngành, lĩnh vực cốt lõi cần ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đó là công nghiệp điện tử, chip bán dẫn và thiết bị số; trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật và chuỗi khối; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghiệp xanh; logistics hiện đại, dịch vụ chuỗi cung ứng, dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo và các dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Trao đổi với Tuổi Trẻ về chủ trương thu hút đầu tư FDI vào 5 nhóm ngành, lĩnh vực cốt lõi, ông Võ Xuân Hoài - Phó giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC, Bộ Tài chính) - cho biết thời gian qua chúng ta đã thu hút được một số "ông lớn" công nghệ toàn cầu đến Việt Nam.

Trong đó, NVIDIA đang xây dựng trung tâm R&D về AI tại Việt Nam. Samsung cũng lên kế hoạch đặt một nhà máy đóng gói, kiểm thử chip công nghệ cao với quy mô vốn khoảng 1,5 tỉ USD và phối hợp xây dựng một trung tâm nghiên cứu khoảng 25 triệu USD tại trụ sở NIC ở Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Qualcomm, ASML, Dassault Systèmes cũng đang chuẩn bị đầu tư vào nước ta. Trong đó, ASML (Hà Lan) là nhà cung cấp hệ thống quang khắc hàng đầu thế giới, phục vụ cho phát triển ngành công nghiệp chip bán dẫn. Hiện đại diện ASML đang làm việc với NIC để lựa chọn doanh nghiệp nội địa tham gia vào chuỗi cung ứng của họ.

Tuy nhiên, các "ông lớn" công nghệ cũng đề xuất với Việt Nam nhiều thứ, trong đó đặc biệt là vấn đề tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ. Các tập đoàn công nghệ mong muốn các cơ quan chức năng trong nước phối hợp với họ để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ khi họ đặt trung tâm R&D tại Việt Nam, ông Hoài chia sẻ.

Cũng theo ông Hoài, khi tìm hiểu cơ hội đầu tư vào Việt Nam, các tập đoàn công nghệ toàn cầu cũng muốn được hưởng các cơ chế ưu đãi đột phá, tương tự như khi họ đầu tư vào các nước xung quanh. Ngoài cơ chế ưu đãi về đất đai, hạ tầng và thuế, họ cũng đề nghị cung ứng đủ điện sạch cho các nhà máy công nghệ cao hoạt động.

Một số tập đoàn công nghệ cũng mong muốn được nhận ưu đãi bằng tiền mặt. Đến nay, Chính phủ đã lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo nghị định 182 năm 2024 nên có thể thực hiện hỗ trợ nhà đầu tư bằng tiền mặt, nhưng điều này chưa phổ biến. Trong khi các "ông lớn" công nghệ toàn cầu rất thực tế, họ luôn đòi hỏi hỗ trợ theo phần trăm trên tổng vốn dự án.

Đặc biệt, để thu hút FDI công nghệ cao, Việt Nam cũng cần có nguồn nhân lực chất lượng cao. NVIDIA đang phối hợp với NIC để tìm nguồn nhân lực phục vụ xây dựng một trung tâm R&D về AI (quy mô 1.000 kỹ sư làm việc) tại Việt Nam. Nhưng chúng ta đang thiếu nguồn nhân lực đủ kinh nghiệm để tham gia làm việc tại các trung tâm R&D.

Cùng quan điểm này, một chuyên gia về công nghệ cũng cho rằng để thu hút được các dự án FDI công nghệ cao thì việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao rất quan trọng. Hiện Samsung đang phối hợp với các trường đại học, cơ sở đào tạo để cùng đào tạo nhân lực.

"Tuy nhiên số lượng đào tạo vẫn rất khiêm tốn, vì thế để đạt được mục tiêu thu hút FDI công nghệ cao, chúng ta phải chủ động hơn trong đào tạo nguồn nhân lực chứ không thể chờ doanh nghiệp đến đầu tư mới đào tạo" - chuyên gia này nói.

Muốn tham gia vào chuỗi cung ứng, doanh nghiệp trong nước phải vươn lên

Thời gian qua, khi NIC làm việc với ASML, tập đoàn này bày tỏ rất muốn tìm các nhà cung ứng trong nước tham gia vào chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, khi NIC gửi thông tin tới các địa phương để tìm kiếm nhà cung ứng cho ASML thì số lượng nhà cung ứng có thể đáp ứng yêu cầu rất ít. Ngay ở bước 1 cũng chỉ tìm được khoảng 10 nhà cung ứng đáp ứng yêu cầu.

Vì thế các chuyên gia khuyến nghị cần có chương trình hỗ trợ riêng về thuế thu nhập doanh nghiệp, hỗ trợ về hạ tầng, hỗ trợ đổi mới công nghệ để các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước vươn lên đủ năng lực tham gia vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Từ thực tế đầu tư tại Hải Phòng, ông Huang Jen Chieh, Tổng giám đốc Công ty TNHH Pegatron Việt Nam, hy vọng việc hợp tác giữa Pegatron với doanh nghiệp địa phương sẽ ngày càng phát triển.

Để làm được điều này, các doanh nghiệp trong nước sẽ phải cố gắng nâng cao năng lực sản xuất, đầu tư công nghệ mới, AI để phát triển và cùng bước.

"Trước đây chỉ khoảng 5% doanh nghiệp địa phương hợp tác với Pegatron, nhưng đến nay đã tăng lên 10%, trong 3 năm tới tôi mong muốn sẽ tăng lên 50%.

Pegatron muốn được hợp tác các doanh nghiệp nội địa, đặc biệt trong lĩnh vực đóng gói, cung cấp các thiết bị sản xuất, kỹ thuật. Nếu năng lực của doanh nghiệp địa phương nâng cao hơn nữa, Pegatron sẵn sàng sử dụng 100% các nhà cung ứng địa phương.

Hiện Pegatron Việt Nam đang xây dựng nhà xưởng giai đoạn 4, dự kiến khi xây dựng giai đoạn 5 sẽ đầu tư trung tâm R&D tại Việt Nam. Và để đạt được mục tiêu này, vấn đề đào tạo nhân lực cho trung tâm R&D đã được khởi động.

Pegatron cũng cử cán bộ nguồn sang Việt Nam để đào tạo lao động địa phương, các phòng nghiên cứu đã có một số cán bộ người Việt, nên chắc chắn sẽ có thêm nhiều nhân sự chất lượng cao trong thời gian tới", ông Huang Jen Chieh cho biết thêm.

Vị này cũng mong muốn Chính phủ sẽ có những cải cách pháp lý linh hoạt hơn trong chính sách sử dụng lao động, đặc biệt trong ngành điện tử, thông qua việc đa dạng hóa hình thức sử dụng lao động.

Kiềng 3 chân của nền kinh tế

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Văn Toàn, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, cho biết mục tiêu thu hút từ 40 - 50 tỉ vốn FDI đăng ký/năm khá hợp lý nhưng nhiều tham vọng. Việc có đạt được mục tiêu hay không phụ thuộc vào khâu thực hiện. Trước đây nghị quyết 50 về thu hút vốn FDI cũng đặt ra mục tiêu thu hút khoảng 50 tỉ USD vốn đăng ký/năm.

Tuy nhiên, giải pháp được đưa ra trong nghị quyết 10 lần này cụ thể hơn, khả thi hơn. Để thực hiện nghị quyết này, Chính phủ cần ban hành một chương trình hành động cụ thể.

Nghị quyết 10 tiếp tục khẳng định vai trò của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong nền kinh tế.

"Nếu chúng ta thực hiện đồng bộ nghị quyết 10 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, nghị quyết 57 về phát triển khoa học - công nghệ, nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân thì chúng ta sẽ đạt được nhiều mục tiêu.

Ba nghị quyết này như kiềng 3 chân, nếu thúc đẩy được thì hiệu quả thu hút đầu tư FDI chắc chắn sẽ cải thiện" - ông Toàn nói.

Thứ nhất, dòng vốn đầu tư FDI vào Việt Nam sẽ chất lượng và hiệu quả hơn khi chúng ta tạo lập được một hệ sinh thái đầy đủ về nhân lực, hạ tầng, chính sách.

Thứ hai là tạo được liên kết giữa khu vực doanh nghiệp đầu tư FDI và khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước.

Thứ ba, việc Bộ Chính trị ban hành nghị quyết 10 làm tăng niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài, giúp họ yên tâm hơn khi bỏ vốn đầu tư tại Việt Nam.

Ngoài ra, thu hút vốn FDI thời gian tới cần thúc đẩy mô hình liên doanh, liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước đã được nghị quyết 10 nêu ra.

Cần có giải pháp để doanh nghiệp FDI thấy được khi liên doanh với doanh nghiệp trong nước họ sẽ có lợi hơn. Điều này sẽ thúc đẩy quá trình chuyển giao công nghệ nhanh hơn, tăng lan tỏa công nghệ từ khu vực FDI sang khu vực doanh nghiệp nội địa, tỉ lệ nội địa hóa cũng sẽ tăng lên.

TS TRẦN VĂN (đại biểu Quốc hội khóa XII và XIII, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách)

"Sàng lọc tinh chất" vốn FDI

Dựa trên định hướng của nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn FDI với trọng tâm là xây dựng mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, Việt Nam cần tập trung thu hút vốn vào 5 lĩnh vực cốt lõi.

Thứ nhất là các ngành công nghệ cao mũi nhọn như bán dẫn, vi mạch và trí tuệ nhân tạo (AI). Định hướng là chuyển dịch từ phân khúc hạ nguồn như đóng gói, kiểm thử sang thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào thiết kế vi mạch, chế tạo vật liệu bán dẫn và xây dựng các hệ sinh thái ứng dụng AI, dữ liệu lớn để thu hút các "ông lớn" thiết kế chip và phần mềm toàn cầu lập văn phòng, chuyển giao bản quyền công nghệ cho kỹ sư Việt Nam.

Thứ hai là hạ tầng và năng lượng xanh. Để thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng khắt khe của các tập đoàn đa quốc gia, Việt Nam buộc phải mở cửa mạnh mẽ hơn ở mảng năng lượng.

Thứ ba là kinh tế dịch vụ cao cấp như trung tâm tài chính quốc tế hay fintech. Nghị quyết 10 nhấn mạnh việc phát triển dòng vốn gián tiếp, các quỹ đầu tư và định chế tài chính lớn toàn cầu qua việc thí điểm các cơ chế thông thoáng hơn tại trung tâm tài chính quốc tế, mở rộng cửa cho các quỹ quản lý tài sản, ngân hàng đầu tư quốc tế, dịch vụ thanh toán xuyên biên giới, và quản trị rủi ro số.

Thứ tư là hạ tầng dữ liệu và kinh tế số. Để hiện thực hóa mục tiêu thu hút các tập đoàn công nghệ lớn đặt đại bản doanh hoặc trung tâm điều hành khu vực tại Việt Nam, cần phát triển các cấu phần ở phân khúc thượng nguồn của nền kinh tế số. Trong đó ưu tiên xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn đạt chuẩn quốc tế, trung tâm tính toán hiệu năng cao và hạ tầng số hiện đại.

Thứ năm là y sinh, công nghệ sinh học và y tế chuyên sâu. Đây là lĩnh vực có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng cao và thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài chất lượng vào nghiên cứu, sản xuất thuốc phát minh (biologics), vắc xin thế hệ mới, thiết bị y tế công nghệ cao, cũng như các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ứng dụng công nghệ số.

Với cách tiếp cận tổng thể như vậy, chúng ta sẽ hiện thực hóa được tinh thần cốt lõi của nghị quyết 10, đó là "sàng lọc tinh chất" vốn FDI; chuyển sang chủ động lựa chọn các dòng vốn công nghệ cao, có tính lan tỏa, tạo liên kết chặt chẽ để nâng tầm doanh nghiệp nội địa, hướng tới mục tiêu tự chủ chiến lược và phát triển bền vững.

Đại biểu TẠ VĂN HẠ (Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội)

Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia

- Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng hai con số bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đây không chỉ là định hướng phát triển đối với khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), mà còn là một quyết sách chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế và thúc đẩy quá trình hiện đại hóa đất nước.

Điểm nổi bật và cũng là giá trị cốt lõi của nghị quyết là sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy phát triển FDI. Nếu như trước đây chú trọng thu hút vốn đầu tư, mở rộng quy mô dự án và tạo việc làm, thì nay trọng tâm được chuyển sang lựa chọn có chọn lọc các dòng vốn chất lượng cao, công nghệ cao, quản trị tiên tiến.

Đồng thời có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và đóng góp thực chất cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Để những mục tiêu chiến lược của nghị quyết 10 đi vào cuộc sống, bên cạnh việc hoàn thiện thể chế và tổ chức thực hiện đồng bộ từ trung ương đến địa phương, vai trò của Quốc hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Lire l'article complet