Các rào chắn nổi được lắp đặt trên ranh giới biển giữa vùng lãnh thổ Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi và Morocco, sau làn sóng hàng chục ngàn người di cư bất ngờ tràn vào Ceuta. Ảnh chụp từ khu vực ngoại ô thị trấn Fnideq, miền bắc Morocco ngày 1-8-2026 - Ảnh: AFP
Những hành trình nguy hiểm
Theo Hãng tin AFP, ngày 1-8, giới chức Tây Ban Nha cập nhật phần lớn trong số hàng chục ngàn người di cư từ Morocco tràn vào thành phố Ceuta của Tây Ban Nha ở Bắc Phi trong những ngày gần đây đã rời đi.
Tuy nhiên các chính trị gia cánh hữu coi vụ việc này như bằng chứng cho thấy sự yếu kém trong công tác quản lý biên giới của Liên minh châu Âu (EU), đồng thời làm dấy lên câu hỏi về lý do Morocco để một lượng lớn người di cư tiến đến khu vực biên giới với Ceuta.
Ceuta có dân số chỉ khoảng 84.000 người, nhưng theo người đứng đầu chính quyền vùng lãnh thổ này, ông Juan Jesus Vivas, ước tính 60.000 người di cư đã tràn vào Ceuta từ ngày 29 đến 31-7. Trong khi đó, Bộ Nội vụ Tây Ban Nha đưa ra con số thấp hơn, khoảng 50.000 người.
Thời gian qua không chỉ các vùng lãnh thổ như Ceuta của Tây Ban Nha, mà một số điểm khác ở phía bắc châu Phi cũng là nơi mà người di cư dồn đến để tìm cuộc sống mới ở châu Âu.
Người di cư châu Phi tìm đường sang châu Âu chủ yếu qua ba tuyến đường chính: tuyến Trung Địa Trung Hải (từ Libya/Tunisia đến Ý/Malta), tuyến Tây Địa Trung Hải (từ Morocco/Algeria đến Tây Ban Nha) và tuyến Tây Phi hay còn gọi tuyến Đại Tây Dương (từ Tây Phi đến quần đảo Canary của Tây Ban Nha).
Theo Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), năm 2025, có 25.556 người di cư đến từ khu vực Tây và Trung Phi tới châu Âu, chiếm 17% tổng số người di cư đến lục địa này.
Trong giai đoạn từ tháng 1 đến 12-2025, 3.845 người di cư đã chết hoặc mất tích và được cho là đã thiệt mạng khi tìm cách vượt Tây Địa Trung Hải, Trung Địa Trung Hải, Đại Tây Dương và sa mạc Sahara để đến châu Âu.
Các tuyến đường chính mà người di cư từ châu Phi sử dụng để sang châu Âu - Nguồn: DW - Đồ họa: BÌNH AN xử lý
3 tuyến đường chính
Thứ nhất là tuyến Trung Địa Trung Hải. Với tuyến này, người di cư xuất phát từ Libya và Tunisia, băng qua Địa Trung Hải để đến Ý và Malta. Phần lớn người di cư đến từ khu vực châu Phi hạ Sahara và Ai Cập.
Thứ hai là tuyến Tây Địa Trung Hải. Người di cư đi qua Morocco và Algeria để đến Tây Ban Nha. Tuyến này bao gồm các hành trình vượt biển nguy hiểm qua eo biển Gibraltar, cũng như các vụ vượt biên bằng đường bộ vào hai vùng lãnh thổ Ceuta và Melilla của Tây Ban Nha ở Bắc Phi.
Theo EU, năm 2018, tuyến Tây Địa Trung Hải trở thành tuyến di cư vào châu Âu được sử dụng nhiều nhất.
Sau khi đạt đỉnh vào năm 2018, số người di cư theo tuyến này giảm dần từ năm 2019 do nhiều nguyên nhân, trong đó đáng chú ý nhất là: Morocco tăng cường các biện pháp ngăn chặn di cư trái phép; sự phối hợp chặt chẽ giữa Morocco, Tây Ban Nha và EU; đại dịch COVID-19.
Thứ ba là tuyến Tây Phi (hay tuyến Đại Tây Dương). Người di cư xuất phát từ các quốc gia như Mauritania, Senegal và Morocco để hướng đến quần đảo Canary của Tây Ban Nha. Số lượng người đi theo tuyến này biến động mạnh qua từng giai đoạn, phụ thuộc vào tình hình an ninh tại khu vực Tây Phi.
Hiện chưa rõ chính xác vì sao sự việc tại Ceuta (tức trên tuyến Tây Địa Trung Hải) lại xảy ra vào thời điểm này.
Một lý do có thể là phán quyết của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha vào ngày 8-7, theo đó những người di cư đến bằng đường biển sẽ không còn bị đưa trở lại nhanh chóng như các nhóm người di cư khác.
Một số nhà quan sát cũng cho rằng chính sách tương đối cởi mở của Chính phủ Tây Ban Nha đối với người di cư có thể là một trong những yếu tố góp phần dẫn đến tình trạng trên.
Một số nhà phân tích còn cho rằng Morocco đang sử dụng vấn đề người di cư như một công cụ gây sức ép ngoại giao.
Kể từ khi giành độc lập vào năm 1956, Morocco luôn tuyên bố chủ quyền đối với Ceuta và Melilla. Tuy nhiên Tây Ban Nha kiên quyết bác bỏ mọi cuộc đàm phán nhằm thay đổi hiện trạng của hai vùng lãnh thổ này.
