TP HCMChị Hải Anh, 33 tuổi, 5 lần can thiệp sửa dị tật tim, định nhờ người mang thai hộ song bất ngờ có thai, được bác sĩ theo dõi sát đến khi sinh an toàn.
"Đây là trường hợp đầu tiên mắc tim bẩm sinh một thất đã mang thai và sinh con khỏe mạnh tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM", BS.CKII Vũ Năng Phúc, Trưởng khoa Tim bẩm sinh, Trung tâm Tim mạch, cho biết.
Hải Anh được chẩn đoán mắc bệnh tim bẩm sinh phức tạp từ 9 tháng tuổi. Các dị tật gồm kênh nhĩ thất toàn phần dạng tâm thất độc nhất, bất tương hợp hai lần (đảo ngược kết nối giữa tâm nhĩ - tâm thất, tâm thất - đại động mạch), không lỗ van động mạch phổi. Chị đã ba lần mổ hở, hai lần thông tim để sửa dị tật.
Năm 2022, khi đang du học tại Anh, chị Hải Anh ho ra máu, được bác sĩ Phúc hỗ trợ điều trị qua Telemedicine (y tế từ xa). Tháng 9/2024, chị về nước đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khám, bác sĩ Phúc phát hiện một số mạch máu bàng hệ phát triển thêm so với trước đây nên can thiệp bít hai mạch máu.
Khi lập gia đình, chị Hải Anh dự định nhờ người mang thai hộ theo tư vấn của bác sĩ Phúc để đảm bảo an toàn, phù hợp với quy định của pháp luật. Tuy nhiên, năm ngoái chị bất ngờ có thai. Theo hướng dẫn của Hội Tim mạch châu Âu về quản lý bệnh tim và thai kỳ 2025, Hải Anh thuộc nhóm nguy cơ cao tử vong hoặc gặp biến chứng nghiêm trọng nếu mang thai.
Theo bác sĩ Phúc, khi người phụ nữ mang thai, hệ tuần hoàn phải làm việc nhiều hơn do thể tích máu và cung lượng tim tăng đáng kể để đáp ứng nhu cầu của mẹ cùng bánh nhau. Với người có cấu trúc tim bình thường, hai tâm thất có thể thích nghi với thay đổi này. Trường hợp chị Hải Anh, tuần hoàn nhân tạo Fontan, tâm thất chức năng duy nhất khiến khả năng thích nghi với tình trạng tăng tải tuần hoàn bị hạn chế, làm tăng nguy cơ suy tim, rối loạn nhịp, huyết khối, biến chứng nặng trong thai kỳ.
Vợ chồng chị vẫn quyết định giữ thai. Ở tuần thứ 9, chị bị tụ dịch dọa sảy, được đặt thuốc dưỡng thai, tình trạng ổn dần sau hai tuần. Đến tuần 16, họ chuyển từ Hà Nội vào TP HCM thuê nhà cách Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khoảng 500 m để thuận tiện theo dõi thai kỳ.
ThS.BS.CKI Trần Lâm Khoa, Trung tâm Sản Phụ khoa, cho biết thai phụ mắc bệnh tim bẩm sinh phức tạp, thai nhi có khả năng bị giới hạn tăng trưởng trong tử cung, sảy thai, sinh non, nguy cơ cao thai chết lưu hoặc trẻ tử vong trong những ngày đầu sau sinh. Chị khám định kỳ tại Trung tâm Tim mạch và Sản Phụ khoa mỗi hai tuần để đánh giá chức năng tim, gan, thận, các yếu tố đông máu của mẹ và tình trạng của thai nhi.
Ở tuần 18, thai nhi có dấu hiệu nhỏ so với tuổi, nhiều khả năng do tim của người mẹ không cung cấp đủ oxy cho thai nhi. Thai phụ được hướng dẫn chế độ ăn uống phù hợp với thể trạng, giúp tăng cường dinh dưỡng cho thai nhi.
Chị Hải Anh được chăm sóc sau sinh tại Trung tâm Sản Phụ khoa. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Tuần thai 28, chị ho ra máu do vỡ các mạch máu bàng hệ bất thường giữa tuần hoàn hệ thống và tuần hoàn phổi. Bác sĩ giải thích những mạch máu này có thể phát triển ở người mắc bệnh tim bẩm sinh tím hoặc sau phẫu thuật Fontan nhằm thích nghi với tình trạng giảm oxy kéo dài. Trong thai kỳ, sự gia tăng thể tích tuần hoàn và áp lực dòng máu khiến nguy cơ chảy máu tăng.
Đây là biến chứng nguy hiểm có thể khiến thai phụ suy hô hấp, mất máu nặng, suy tim cấp, thậm chí đe dọa tính mạng, đồng thời làm tăng nguy cơ suy thai, sinh non hoặc tử vong ở thai nhi, bác sĩ Phúc giải thích. Êkíp Sản - Tim mạch hội chẩn, chỉ định dừng thuốc kháng đông, uống thuốc cầm máu, song bệnh nhân vẫn có nguy cơ hình thành huyết khối và thuyên tắc mạch máu. Bác sĩ Phúc cũng chuẩn bị sẵn sàng phương án can thiệp bít nhánh tuần hoàn bàng hệ cho thai phụ nếu không cầm được máu. May mắn, tình trạng ho ra máu được kiểm soát sau hai ngày.
Thai phụ được tiêm một đợt trưởng thành phổi cho thai nhi nhằm giảm nguy cơ suy hô hấp ở bé sinh non, trong trường hợp phải mổ lấy thai để cứu mẹ. Tuy nhiên, chị Hải Anh đang điều trị ổn định đái tháo đường thai kỳ, tiêm thuốc trưởng thành phổi khiến lượng đường trong máu tăng vọt. Bác sĩ theo dõi sát các chỉ số và truyền insulin để ổn định đường huyết.
Từ tuần 30, tốc độ phát triển của thai nhi giảm, bác sĩ Khoa chẩn đoán thai giới hạn tăng trưởng trong tử cung. Tình trạng này xảy ra khi thai nhi thiếu oxy và dưỡng chất, khiến hệ tuần hoàn thai nhi thay đổi, tái phân bố lại tuần hoàn, cơ thể thai giãn mạch máu não nhằm làm tăng lượng máu lên não. Bác sĩ siêu âm Doppler mỗi tuần, sau đó mỗi ba ngày để đánh giá sức khỏe của thai nhi. Đến tuần 36, Hải Anh đau bụng kèm cơn gò liên tục, ra máu âm đạo, bác sĩ Khoa quyết định mổ chủ động vì thai ngôi mông.
ThS.BS.CKI Trần Lâm Khoa (phải) cùng êkíp mổ khẩn lấy thai cho chị Hải Anh. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Bé trai chào đời nặng 1,8 kg, lừ đừ, tím tái, ngưng thở. Êkíp sơ sinh hồi sức cấp cứu ngay tại phòng mổ, bé tỉnh táo, hồng hào hơn và được chuyển đến Đơn vị Hồi sức Sơ sinh (NICU) để tiếp tục chăm sóc. Hai ngày sau sinh, bé bị viêm phổi, được hỗ trợ thở oxy và điều trị kháng sinh. Một tuần sau, bé tự thở hoàn toàn, bú tốt, tiêm phòng đầy đủ, tình trạng tim mạch của mẹ ổn định, hai mẹ con cùng xuất viện.
Bác sĩ Phúc (phải) cùng êkíp can thiệp cho người bệnh. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Bác sĩ Phúc khuyến cáo bệnh nhân mắc tim bẩm sinh, đặc biệt là trường hợp phức tạp như Hải Anh, cần được theo dõi suốt đời để kiểm soát các biến chứng nguy hiểm. Phụ nữ mắc bệnh tim có kế hoạch sinh con cần được tư vấn tiền sản và tim mạch chuyên sâu trước khi mang thai. Thai phụ nên theo dõi tại bệnh viện có sự kết hợp liên chuyên khoa Sản - Tim mạch - Sơ sinh để kiểm soát chặt chẽ nguy cơ trong thai kỳ và sau sinh.
Ngọc Châu
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp
