Một tòa nhà bị hư hại sau trận động đất sáng 25-6 ở La Guaira, Venezuela - Ảnh: AFP
Theo Hãng tin AP, trước nguy cơ và sức tàn phá ngày càng lớn của động đất, nhiều quốc gia đang đẩy mạnh đầu tư vào các hệ thống cảnh báo động đất sớm (EEW), cho phép gửi thông báo đến người dân chỉ vài giây trước khi rung chấn xảy ra.
Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) cho biết các hệ thống này hiện đã được triển khai tại nhiều nơi như Mỹ, Mexico, Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ, Romania, Trung Quốc và Ý.
Dù chưa xây dựng hệ thống cảnh báo động đất cấp quốc gia, một số người dân Venezuela vẫn nhận được cảnh báo trước vài giây đến vài phút thông qua một ứng dụng đặc biệt.
Đó là Android Earthquake Alerts - nền tảng cảnh báo động đất do Google phát triển.
Cảnh báo hoạt động như thế nào?
Động đất tạo ra nhiều loại sóng khác nhau: sóng P truyền nhanh nhất và thường gây rung lắc nhẹ, sóng S xuất hiện sau nhưng nguy hiểm hơn, sóng L đến cuối cùng và thường gây ra mức độ tàn phá lớn nhất.
Khác với phần lớn hệ thống cảnh báo truyền thống sử dụng mạng lưới máy đo địa chấn và cảm biến chuyên dụng, hệ thống của Google tận dụng gia tốc kế trên điện thoại Android - cảm biến vốn dùng để tự xoay màn hình.
Khi một điện thoại đang đặt cố định phát hiện tín hiệu bất thường của sóng P, dữ liệu sẽ được gửi về trung tâm xử lý để đối chiếu thông tin từ các thiết bị khác trong khu vực, qua đó xác định nguy cơ và phát cảnh báo.
Theo Hãng tin AFP, Google cung cấp hai chế độ cảnh báo, một là "BeAware" - cảnh báo rung chấn nhẹ. Đối với động đất mạnh, chế độ “TakeAction” sẽ bật cảnh báo toàn màn hình và phát âm thanh lớn ngay cả khi điện thoại đang ở chế độ im lặng.
Do tín hiệu điện tử truyền gần như tức thời và nhanh hơn nhiều so với sóng địa chấn lan trong lòng đất, những người ở xa tâm chấn thường có thêm vài giây, thậm chí vài phút quý giá để tìm nơi trú ẩn.
Ngược lại, những người ở gần khu vực động đất có thể chỉ nhận được cảnh báo khi rung lắc mạnh đã bắt đầu.
Lực lượng cứu hộ tìm kiếm nạn nhân trong một tòa nhà bị sập sau động đất ở Caracas ngày 25-6 - Ảnh: AFP
Có người kịp sơ tán nhờ cảnh báo sớm
Ông Richard Allen, Giám đốc Phòng thí nghiệm địa chấn học Berkeley, cho biết kể từ khi vận hành năm 2020, số người có thể tiếp cận hệ thống đã tăng từ 250 triệu lên hơn 2,5 tỉ người.
Trung bình mỗi tháng, nền tảng này phát cảnh báo cho khoảng 60 trận động đất và gửi thông báo tới khoảng 18 triệu điện thoại trên toàn cầu.
Anh Pericles Sánchez (39 tuổi, một nhà văn sống tại Caracas) kể điện thoại Android của anh đã phát cảnh báo vài phút trước rung chấn.
"Chỉ đến khi cả nhà đã ra ngoài, chúng tôi mới bắt đầu cảm nhận được mặt đất rung chuyển", anh Sánchez nói.
Trong khi đó anh Diogenes López (36 tuổi, một người Venezuela đang sinh sống tại Bogota, Colombia) cho biết ứng dụng trên điện thoại của anh đã cảnh báo về trận động đất xảy ra tại quê nhà.
Theo anh, người dân Venezuela chưa quen với việc ứng phó động đất như ở Chile hay Nhật Bản. Anh cũng cho rằng hiện nhiều công trình xuống cấp ở nước này đã không còn khả năng chống chịu trước các rung chấn lớn.
Tại Mỹ, hiện USGS cũng đang vận hành hệ thống ShakeAlert cho ba bang California, Oregon và Washington.
"Nhiều kênh cảnh báo luôn tốt hơn chỉ một kênh - giống như mang theo lốp dự phòng hoặc giữ sẵn một ít tiền mặt phòng khi ATM gặp sự cố", nhà khoa học Robert de Groot nhận định.
