Nhu cầu điện 17 tỉnh phía Bắc tăng nhanh nhất hệ thống EVN, buộc khu vực này mỗi năm phải bổ sung 1.800-2.000 MW công suất phủ đỉnh để đáp ứng tăng trưởng kinh tế và làn sóng đầu tư.
Thông tin được ông Đỗ Văn Năm, thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), chia sẻ tại hội thảo "An ninh năng lượng đến năm 2030: Khơi thông nguồn lực phát triển hạ tầng năng lượng" do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) tổ chức ngày 17/7 tại TP HCM.
Đơn vị hiện cung cấp điện cho 17 tỉnh, thành phía Bắc (trừ Hà Nội), phục vụ khoảng 11,6 triệu khách hàng và có tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm, công suất phụ tải lớn nhất trong 5 tổng công ty phân phối điện của EVN.
Năm 2025, điện thương phẩm đạt khoảng 106 tỷ kWh, tăng 7,31%. Dự kiến đến năm 2030, sản lượng sẽ vượt 160 tỷ kWh, công suất phụ tải cực đại khoảng 32.800 MW. Riêng cuối tháng 5 và đầu tháng 6 năm nay, phụ tải khu vực đã lên 20.400 MW, có thời điểm chạm 21.500 MW. Vì vậy, mỗi năm miền Bắc cần bổ sung khoảng 1.800-2.000 MW công suất phủ đỉnh để đáp ứng nhu cầu vào giờ cao điểm.
Ông Đỗ Văn Năm, thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) chia sẻ tại hội thảo sáng 17/7 ở TP HCM. Ảnh: Một Thế Giới
Theo ông Năm, động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ sự mở rộng nhanh của các khu công nghiệp và dòng vốn FDI vào các trung tâm công nghiệp phía Bắc. Sự hiện diện của các tập đoàn sản xuất lớn như Samsung, Toyota, Honda cùng hệ thống doanh nghiệp vệ tinh đang kéo nhu cầu điện công nghiệp tăng nhanh. Hiện nhóm công nghiệp và xây dựng chiếm khoảng 60-65% điện thương phẩm của khu vực, trong khi điện sinh hoạt chiếm khoảng 30-31%.
Áp lực không chỉ đến từ sản lượng điện mà còn từ thời gian xuất hiện phụ tải cao điểm. Trong các đợt nắng nóng, nhu cầu thường tăng mạnh từ khoảng 17h30 đến 22h, tạo sức ép lên cả hệ thống truyền tải và phân phối.
Để đáp ứng tốc độ tăng trưởng này, EVNNPC đã triển khai 537 dự án lưới điện 110 kV, bổ sung khoảng 21.000 MVA công suất trạm biến áp và xây dựng gần 6.800 km đường dây.
Bên cạnh mở rộng lưới điện, đơn vị đang tăng cường các giải pháp giảm áp lực vào giờ cao điểm. Chương trình điều chỉnh phụ tải (Demand Response - DR) được triển khai với các khách hàng lớn trong lĩnh vực xi măng, thép, điện tử nhằm dịch chuyển sản xuất sang thời điểm phù hợp hơn. Trong các đợt nắng nóng gần đây, giải pháp này giúp giảm 800-1.200 MW phụ tải cho hệ thống.
EVNNPC cũng đang lắp đặt hơn 500 MW hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) tại các trạm biến áp 110 kV, dự kiến vận hành vào cuối tháng 10, đồng thời khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại các khu công nghiệp.
Theo ông Trần Quốc Tâm, Phó chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP HCM, BESS là một trong những giải pháp quan trọng giúp tích trữ điện khi dư thừa, bổ sung công suất vào giờ cao điểm và tăng tính linh hoạt cho hệ thống khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo ngày càng tăng.
Tuy nhiên, theo ông Năm, đầu tư hạ tầng sẽ khó đáp ứng kịp nhu cầu nếu các điểm nghẽn về cơ chế chưa được tháo gỡ. Một số dự án điện khí LNG, nhiệt điện và lưới truyền tải vẫn mất nhiều thời gian chuẩn bị do liên quan đồng thời đến nhiều quy định pháp luật.
Ông kiến nghị sớm hoàn thiện khung pháp lý để rút ngắn thời gian triển khai dự án, đồng thời tiếp tục cải cách thị trường điện theo hướng phân định rõ vai trò giữa phát điện, truyền tải và phân phối. Nhà nước tập trung đầu tư hạ tầng truyền tải, trong khi khuyến khích khu vực tư nhân tham gia phát triển nguồn điện và bán lẻ điện.
Ở góc độ vĩ mô, PGS TS Võ Xuân Vinh cho rằng Việt Nam đang đối mặt với "thách thức kép" khi vừa phải bảo đảm năng lượng cho tăng trưởng kinh tế, vừa thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, trong bối cảnh hơn một nửa sản lượng điện hiện vẫn đến từ nhiên liệu hóa thạch.
Theo ông Vinh, sức ép lên hệ thống năng lượng sẽ tiếp tục gia tăng bởi chuyển dịch năng lượng, biến động địa chính trị và sự phát triển nhanh của AI, trung tâm dữ liệu. Đến năm 2030, nhu cầu điện Việt Nam có thể tiến gần 1.000 tỷ kWh, trong khi một trung tâm dữ liệu quy mô lớn có thể tiêu thụ lượng điện tương đương một tỉnh.
Ông cho rằng bài toán an ninh năng lượng không chỉ nằm ở việc phát triển thêm nguồn điện mà còn cần đầu tư đồng bộ vào lưới truyền tải, hệ thống lưu trữ, cải cách thị trường điện và huy động hiệu quả nguồn lực xã hội.
Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng nhanh từ công nghiệp, FDI, AI và các trung tâm dữ liệu, bảo đảm nguồn cung sẽ không còn là nhiệm vụ riêng của ngành điện mà đòi hỏi sự phối hợp từ cơ chế chính sách, đầu tư hạ tầng đến đổi mới công nghệ.
Thi Hà
