Tàu thuyền tại eo biển Hormuz, trong ảnh chụp nhìn từ Musandam (Oman) ngày 22-6-2026 - Ảnh: REUTERS
Theo Hãng tin Reuters, hôm 23-6, Oman thông báo nước này đã phối hợp với Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thiết lập một hành lang hàng hải tạm thời dành cho những tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz.
Những tàu có nhu cầu sử dụng hành lang tạm thời sẽ cần phối hợp với IMO, dựa trên các tọa độ được tổ chức này và chính quyền Oman công bố.
Biện pháp trên nhằm bảo đảm quyền tự do hàng hải qua tuyến đường thủy chiến lược này, phù hợp với luật pháp quốc tế và Luật Biển - vốn bảo vệ quyền tự do đi lại trên biển mà không áp đặt các khoản phí quá cảnh.
Cùng ngày, Iran và Oman ra tuyên bố chung cho biết hai nước sẽ nghiên cứu cơ chế quản lý tuyến hàng hải này cũng như các khoản phí có thể được áp dụng đối với những dịch vụ liên quan, theo Hãng tin AFP.
Tuy nhiên phát biểu khi bắt đầu chuyến thăm Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và khu vực, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng Washington sẽ phản đối bất kỳ động thái nào như vậy.
"Đây là tuyến đường thủy quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí đối với một tuyến đường thủy quốc tế" - ông Rubio nói, đồng thời cho rằng "tất cả quốc gia trong khu vực đều sẽ đồng ý" với quan điểm này.
Trước đó ông Mohammad Bagher Ghalibaf - Chủ tịch Quốc hội Iran và là Trưởng đoàn đàm phán nước này - tuyên bố eo biển Hormuz "sẽ không bao giờ quay trở lại" trạng thái như trước xung đột, dù các bên đã nhất trí thiết lập đường dây liên lạc nhằm bảo đảm tuyến hàng hải này luôn mở cửa.
Iran đã nhiều lần khẳng định sẽ duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến đường thủy này.
Trong diễn biến liên quan, hôm 23-6, IMO cho biết kế hoạch sơ tán nhằm giúp hàng trăm tàu thuyền cùng khoảng 11.000 thủy thủ đi qua eo biển Hormuz đang được triển khai.
"Chúng tôi đã bắt đầu liên hệ với các tàu để tiến hành sơ tán" - người phát ngôn của IMO nói, nhưng không nêu thời gian cụ thể.
IMO khẳng định tổ chức này đã nhận được các bảo đảm an toàn cần thiết.
"Chiến dịch quy mô lớn này sẽ được triển khai có sự phối hợp chặt chẽ với Iran, Oman, các quốc gia ven biển khác trong khu vực, Mỹ và ngành vận tải biển" - Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez thông tin.
Bộ Quốc phòng Oman cũng cho biết quá trình sơ tán theo kế hoạch của IMO - vốn đã được thảo luận trong nhiều tháng qua - sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn.
