Quán cà phê có thể trả phí bản quyền âm nhạc qua tổ chức trung gian

Những ngày qua, Tuổi Trẻ đã phản ánh tình trạng nhiều chủ cơ sở kinh doanh lúng túng với quy định phải đóng phi bản quyền khi mở nhạc để phục vụ khách hàng. 

Nhiều bạn đọc đã phản hồi, thắc mắc xung quanh quy định này. Chuyên gia Nguyễn Thị Lâm Nghi, Trường đại học Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM) giải đáp để bạn đọc rõ hơn.

Phát một bản nhạc, phải thương lượng trả phí bản quyền 

Quy định các chủ quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, quán bar… phải trả phí bản quyền khi mở nhạc đã có trong Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (có hiệu lực ngày 1-7-2006) và các luật sửa đổi bổ sung.

Theo đó, các cá nhân, tổ chức sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã được công bố hợp pháp vào hoạt động kinh doanh, thương mại thì không phải xin phép nhưng phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền tác giả của các tác phẩm.

Ngoài bản quyền cho chủ sở hữu tác phẩm, các tổ chức, cá nhân còn phải trả tiền bản quyền cho những người liên quan như người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình, tổ chức phát sóng.

Số tiền bản quyền phải trả có thể do các chủ quán cà phê, quán bar, nhà hàng… thỏa thuận với từng chủ sở hữu hoặc người liên quan. 

Nếu không thỏa thuận được thì các bên có thể thu, trả phí theo nghị định Nghị định 17 năm 2023 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.

Thời gian trả tiền bản quyền tính từ khi các tổ chức, cá nhân phát nhạc vào mục đích kinh doanh, thương mại.

Ngoài ra, các bên có thể khởi kiện ra tòa án để giải quyết tranh chấp.

Cần lưu ý rằng, việc trả phí bản quyền đối với các bản ghi âm nhạc bao gồm sử dụng trực tiếp bản ghi (ví dụ mở một đĩa CD) hay mở nhạc trên các nền tảng trung gian trực tuyến như Youtube, các ứng dụng âm nhạc như Spotify hay thậm chí mở nhạc qua radio hay tivi.

Ví dụ, quán cà phê mở một video ca nhạc mà trong đó ca sĩ A trình diễn ca khúc của nhạc sĩ B, do công ty C sản xuất thì chủ quán phải trả tiền bản quyền cho ca sĩ (chủ sở hữu biểu diễn), nhạc sĩ B (chủ sở hữu bài hát), và công ty C (chủ sở hữu bản ghi).

Mức phí tác quyền trả qua các tổ chức trung gian

Cái khó cho những người chủ quán bar, cà phê, nhà hàng (các tổ chức, cá nhân sử dụng bản ghi cho hoạt động kinh doanh, thương mại) là cần liên hệ với ai để trả phí.

Mỗi ngày, một quán cà phê hay nhà hàng có thể phát vài chục bài hát trở lên, mỗi tháng phát vài chục video ca nhạc. Nếu phải liên hệ hết các tác giả và những người có liên quan để trả phí bản quyền sẽ tạo nên chi phí tuân thủ cực kỳ tốn kém.

Trên thực tế, có một phương thức khác mà chủ cơ sở kinh doanh cần biết để tiết kiệm thời gian, công sức mà vẫn đảm bảo được nghĩa vụ bản quyền đó là thông qua các tổ chức quản lý tập thể quyền.

Hiện nay, nhiều chủ sở hữu đã ủy quyền cho các tổ chức này thay mặt họ thu tiền bản quyền của người sử dụng. 

Như Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đại diện cho chủ thể quyền đối với tác phẩm âm nhạc, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) là đại diện cũng như bảo vệ quyền liên quan của các nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình tại Việt Nam.

Hai tổ chức này đều công bố mức chi trả tiền bản quyền trên website chính thức.

Mức cụ thể áp dụng cho quán cà phê, giải khát của RIAV (*):

Biểu mức 2018 áp dụng cho nhà hàng, quán cà phê của VCPMC (**):

Theo điều 34.5 của Nghị định 17, nếu người sử dụng không trả phí trong 90 ngày kể từ khi sử dụng thì phải dừng sử dụng. Người sử dụng vẫn thanh toán tiền bản quyền cho thời gian thực tế đã sử dụng và chịu phạt (nếu có).

(*): (Nguồn:https://riav.org.vn/bieu-gia)

(**): (Nguồn:https://ww.vcpmc.org/bieu-muc-2018-lc9.html)