Sen Bách Diệp hồ Tây mất mùa, trà gạo sen 30-50 triệu đồng 1kg không có bán

Đến làng Quảng Bá ở hồ Tây những ngày này, giữa mùa sen mà mấy ao, đầm còn trồng sen Bách Diệp như ao Chùa, ao Thủy Sứ (dưới), Đầu Đồng (đầm Đông) chỉ lác đác cánh hồng lấp ló giữa bạt ngàn màu xanh kém tươi của lá sen năm mất mùa.

Khi sen quá "nhạy cảm" 

Nghệ nhân trà sen Trần Thu Thủy cho biết để có sen làm trà sen, nghệ nhân phải tỉ mẩn từ khâu chăm sóc sen, phải ngày đêm gắn bó với đầm sen, phát hiện bệnh kịp thời xử lý để có bông sen đẹp, thơm, lành mà không dùng tới hóa chất.

Nhưng mấy năm gần đây diện tích ao, đầm khu vực hồ Tây có thể trồng sen Bách Diệp (loại sen trăm cánh thơm ngát của hồ Tây dùng ướp trà sen) bị thu hẹp, hồ không còn được lưu thông nên bị ô nhiễm hơn.

Khói bụi của thành phố cũng làm giống sen quá “nhạy cảm” này không sinh trưởng tốt, lượng bông sen giảm.

Đặc biệt tới năm nay thì số lượng sen Bách Diệp hồ Tây giảm rất nhiều. Gia đình chị Thủy trồng ở hai ao là ao Thủy Sứ dưới (ao Thủy Sứ trên người khác trồng sen “cảnh”) và ao Chùa. Ao Chùa gần như không có hoa, ao Thủy Sứ mỗi ngày cho chừng 100 bông.

Trước đây, sen Bách Diệp hồ Tây cánh đều, tròn trịa, hai lớp, mở ra như đài sen trên tượng Phật, hạt gạo mẩy, trắng, bám chặt đài sen. Nhưng năm nay bông sen hồ Tây sản lượng ít mà chất lượng cũng không còn được toàn vẹn như vậy.

Những năm trước được mùa sen, chị Thủy còn mở hội trà sen hằng năm, đón mọi người đến chụp ảnh miễn phí với ao sen và con đường ven ao Chùa ngập những tiểu cảnh hoa sen, cũng như trải nghiệm làm trà sen.

Năm nay, chị Thủy chỉ có thể mở cửa đón người yêu trà đến trải nghiệm làm trà sen chứ không có ngày hội của hoa sen như trước.

Chị Vân Anh (40 tuổi, phường Phú Thượng, Hà Nội) - chủ một thương hiệu trà sen hồ Tây - cho biết năm nay không chỉ riêng cơ sở của chị mà cả làng Quảng Bá đều mất mùa sen. Nhiều đầm còn trồng sen thì cây cũng bị bệnh, lá đen, phát triển kém. 

Chỉ chọn sen loại một, bông to, đẹp để ướp trà nên mỗi ngày chị Vân Anh chỉ thu mua được khoảng 200 bông sen Bách Diệp hồ Tây làm trà.

Cơ sở của chị Vân Anh chỉ làm trà từ sen hồ Tây, cả vụ năm nay chỉ làm được 5.000 - 6.000 bông, bằng một nửa năm ngoái.

Duy trì nghề làm trà sen

Lượng hoa sen Bách Diệp hồ Tây thu hái được ít nên chị Thủy dùng tất cả để làm trà bông sen (trà ướp với gạo sen rồi tiếp tục ướp trong bông sen Bách Diệp).

Còn loại trà ướp với gạo sen hồ Tây giá cao 30 - 50 triệu đồng/kg năm nay không làm được do mất mùa hoa.

Chị Thủy chỉ có thể làm trà gạo sen bằng những bông sen giống Bách Diệp hồ Tây trồng ở Từ Sơn (Bắc Ninh). Mỗi ngày đầm ở đây cho khoảng 2.000 bông sen.

Nữ nghệ nhân trà sen cho biết những năm gần đây các nhà làm trà lớn ở Tây Hồ mang giống sen Bách Diệp tới các vùng lân cận thuộc Hà Nội như Thượng Cát, Thụy Phương, Đan Phượng, Sóc Sơn, và các tỉnh ngoài Hà Nội như Bắc Ninh, Hà Nam… trồng để duy trì nghề làm trà sen.

Họ phải tìm những ao hồ sâu, rộng mênh mông, ít bị tác động của hóa chất, ít ô nhiễm môi trường, chăm sóc đúng hướng dẫn của người trồng sen hồ Tây, thì sẽ được những bông sen hương thơm gần giống với sen hồ Tây.

Chị C.N., một chủ đầm sen Bách Diệp ở hồ Tây, cho biết nếu đúng giống Bách Diệp, dù trồng ở nơi khác thì vẫn làm được trà. Nhưng mỗi vùng đất lại cho những bông sen hương thơm khác nhau, khiến hương trà sen cũng khác. 

Người uống bình thường có thể khó nhận ra, nhưng những thực khách tinh ý, mê trà, người làm nghề trà sen lâu năm sẽ phân biệt được ngay trà sen làm từ sen hồ Tây và từ sen nơi khác.

Việc đưa giống sen Bách Diệp hồ Tây đến các địa phương khác để trồng có thể bảo tồn được giống sen quý này và tiếp tục giữ nghề làm trà sen Tây Hồ.

Nhưng những bông sen Bách Diệp trồng trên hồ Tây vẫn cứ là món quà quý giá trời đất ban tặng cho mảnh đất này và những nghệ nhân làm trà, không thể thay thế.

Nhiều người trồng sen hồ Tây mong muốn có một không gian ở hồ này dành riêng cho việc bảo tồn giống sen Bách Diệp quý.