Chỉ từ dấu hiệu đau đầu kéo dài, thường xuyên mệt mỏi, chị Hồng, TP HCM phát hiện căn bệnh suy thận giai đoạn cuối khi mới 32 tuổi.
Chị Hồng nhớ như in một lần tự đo huyết áp tại nhà với kết quả lên tới 180 mmHg, quá cao so với người trẻ ở độ tuổi ngoài 30. Đi khám, bác sĩ chẩn đoán suy thận mạn giai đoạn 2. Mặc dù tuân thủ điều trị, song bệnh vẫn tiến triển dẫn sang giai đoạn 3, 4 rồi đến giai đoạn cuối.
Thời điểm ấy, bác sĩ tư vấn chạy thận nhân tạo định kỳ hoặc ghép thận. Sau đó, chị Hồng được ghép thận nhờ quả thận hiến từ cha. Đến nay đã 10 năm, cuộc sống của chị gắn liền với thuốc ức chế miễn dịch để ngăn cơ thể tấn công nhằm đào thải quả thận được ghép từ cha. Cũng vì vậy, hệ miễn dịch của chị suy yếu, rất dễ bị lây bệnh truyền nhiễm do các tác nhân từ bên ngoài.
"Tôi hiểu rõ mình phải uống thuốc chống thải ghép cả đời, vì vậy luôn chú ý đến chăm sóc sức khỏe kỹ càng như ăn uống kiêng cữ, tập yoga, giữ tinh thần vui vẻ", chị Hồng nói.
Thiền, yoga là một trong những cách giúp người sau ghép tạng, bao gồm ghép thận giữ tinh thần và sức khỏe tốt hơn. Ảnh: Vecteezy
Sau 10 năm, chị Hồng nay đã 44 tuổi, vẫn trẻ trung, đầy sức sống. Chị lựa chọn công việc nhân viên văn phòng phù hợp với thể trạng. Bên cạnh đó, lo lắng sức khỏe không đảm bảo nên chị chưa lập gia đình, sống cùng cha mẹ già đã hơn 70 tuổi.
Sau khi tham khảo ý kiến của bác sĩ, buổi sáng cuối tuần, chị Hồng có mặt tại Trung tâm tiêm chủng VNVC Nhà Bè để tiêm vaccine phòng zona thần kinh. Trước đó, chị đã tiêm ngừa cúm, phế cầu, viêm gan B...
Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết người ghép thận và ghép tạng nói chung đều phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời để chống nguy cơ bị đào thải cơ quan ghép. Việc này khiến hệ miễn dịch của họ rất yếu, không có khả năng chống mầm bệnh, dễ mắc các bệnh truyền nhiễm và gặp biến chứng.
Nghiên cứu dựa trên hơn 99.000 người tại Đài Loan cho thấy, người ghép thận có nguy cơ mắc zona thần kinh cao gấp khoảng 8,5 lần, nguy cơ biến chứng cao gấp hơn 15 lần so với người không mắc bệnh thận. Tiếp đó là ở bệnh nhân suy thận mạn phải lọc màng bụng, chạy thận nhân tạo.
Bác sĩ Tấn khuyên người ghép tạng không nên đợi đến khi có dịch hoặc có người thân mắc bệnh mới nghĩ đến việc phòng ngừa. Chủ động tiêm vaccine là một trong những biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nặng, nhập viện và góp phần bảo vệ chức năng của cơ quan ghép. Dù vậy, việc tiêm ngừa cần có sự tư vấn chuyên môn và chỉ định của bác sĩ, dựa trên tình trạng sức khỏe hiện tại, thời gian sau ghép, tình hình sử dụng thuốc...
Người dân tiêm vaccine tại VNVC để phòng bệnh chủ động. Ảnh: Mộc Thảo
Hiện nay, tại Việt Nam, vaccine phòng zona thần kinh được chỉ định cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi trở lên có bệnh lý mạn tính, bị suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch, có nguy cơ cao mắc bệnh. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau 1-2 tháng tùy độ tuổi và nguy cơ lây nhiễm.
Ngoài tiêm chủng đầy đủ, người ghép thận cần duy trì uống thuốc chống thải ghép đúng giờ, tái khám định kỳ, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp. Giữ thói quen rửa tay thường xuyên, ăn chín uống sôi, hạn chế thực phẩm sống và đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu như sốt, tiêu chảy, ho kéo dài hoặc nghi ngờ nhiễm trùng.
Hoàng Dương
