Hệ thống Rassvet bắt đầu phủ sóng trên lãnh thổ Ukraine, có thể giúp quân đội Nga cải thiện khả năng liên lạc và kiểm soát khí tài tầm xa.
Volodymyr Stepanets, chuyên gia thông tin liên lạc vệ tinh Ukraine, nhận định các vệ tinh thuộc dự án Rassvet của công ty Nga Byuro 1440 đã hoàn tất quá trình triển khai trên quỹ đạo. Tính đến ngày 31/7, tổng cộng 12 vệ tinh đã đạt độ cao hoạt động 550 km, ba chiếc đang nâng độ cao và một đã rơi trở lại Trái Đất, nghi do lỗi sản xuất.
"Chúng ta có thể thấy mạng lưới vệ tinh với khả năng phủ sóng hiệu quả đã hình thành, bảo đảm kết nối không gián đoạn trên toàn lãnh thổ Ukraine ít nhất hai lần mỗi ngày, mỗi lần kéo dài một giờ. Con số thực tế còn cao hơn, khi chuỗi vệ tinh có thể bay qua một số khu vực nhất định với giãn cách khoảng 1 tiếng rưỡi", Stepanets nói.
Quỹ đạo bay của vệ tinh thuộc hệ thống Rassvet. Video: SkyLinker
Dữ liệu từ trang theo dõi N2YO cho thấy các vệ tinh Rassvet bay qua khu vực có tầm nhìn thẳng xuống Ukraine 4 lần mỗi ngày. Tuy nhiên, chỉ 2-3 lần trong số này là đủ độ cao so với đường chân trời để duy trì kết nối ổn định với trạm mặt đất.
Trong mỗi đợt bay qua lãnh thổ Ukraine, kéo dài 1-1,5 tiếng, hệ thống Rassvet có thể tạo ra "cửa sổ kết nối" ổn định, cho phép lực lượng Nga dùng thiết bị đầu cuối để liên lạc, điều khiển xuồng không người lái, máy bay không người lái (UAV) tự sát và trinh sát.
Chuyên trang quân sự Topwar của Nga ngày 2/8 cho rằng còn quá sớm để khẳng định Rassvet có thể thay thế hoàn toàn Starlink trên chiến trường. Số lượng thiết bị còn ít và hoạt động theo chu kỳ cố định có thể giúp Ukraine đối phó bằng cách triển khai tối đa các hệ thống tác chiến điện tử để gây nhiễu khi vệ tinh bay qua, thay vì phải dàn trải nguồn lực suốt ngày đêm.
Ngoài ra, chỉ các đơn vị đã nhận thiết bị đầu cuối mới có thể dùng hệ thống này và nó chưa được triển khai đại trà. Rassvet vẫn trong giai đoạn sơ khai và không phải vệ tinh nào cũng hoạt động bình thường, trong khi công ty Byuro 1440 chưa công bố thông tin đầy đủ về các sự cố.
Mô phỏng đường bay và vùng phủ sóng của vệ tinh thuộc hệ thống Rassvet. Đồ họa: Satcat
"Với cách thức hoạt động hiện tại của Rassvet, quân đội Nga có thể sử dụng mô hình vận hành ngắt quãng. UAV vẫn sẽ tự định vị, chọn lộ trình và nhận diện mục tiêu. Khi vùng kết nối bao phủ Ukraine, người điều khiển sẽ nhận hình ảnh từ UAV và gửi lệnh bổ sung như tránh trận địa phòng không, xác nhận mục tiêu hoặc tấn công", Topwar nhận định.
Nga phóng loạt 16 vệ tinh Rassvet đầu tiên lên quỹ đạo vào tháng 3 và loạt thứ hai vào cuối tháng 7. Nếu tốc độ triển khai diễn ra với tốc độ tương tự, các vệ tinh trong đợt hai dự kiến hoạt động vào tháng 10-11 và cung cấp thêm hai "cửa sổ kết nối" nữa.
Byuro 1440 dự kiến thương mại hóa hệ thống Rassvet vào năm sau. Theo các nguồn tin Nga, công ty dự kiến nâng số lượng vệ tinh lên 250 chiếc vào năm 2027, 730 vệ tinh vào năm 2030 và hơn 900 hệ thống vào năm 2035. Lộ trình này đòi hỏi Nga phóng 16 vệ tinh mỗi tháng, trong khi tần suất hiện tại là 4 tháng một đợt.
Vệ tinh thuộc hệ thống Rassvet. Ảnh: Byuro 1440
Theo giới chuyên gia Ukraine, Nga có thể phóng loạt vệ tinh Rassvet thứ 4 vào tháng 3/2027 và đảm bảo khả năng phủ sóng 24/7 trên toàn bộ lãnh thổ Ukraine vào giữa năm sau. Họ cảnh báo điều này có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho quân đội Ukraine nếu không có biện pháp đối phó hiệu quả.
Rassvet có biệt danh "Starlink của Nga", do hệ thống này được phát triển nhằm thay thế dịch vụ Internet vệ tinh do SpaceX phát triển. Thiết bị đầu cuối trong hệ thống Rassvet sử dụng ăng-ten tương tự Starlink, có thể xác định vị trí vệ tinh và duy trì liên kết mà không cần điều chỉnh thủ công.
Những bộ thiết bị này có khối lượng dưới 15 kg, chiều dài các cạnh khoảng 60 cm, có thể duy trì kết nối với băng thông lên tới 1 Gbit/s, hoạt động trong điều kiện nhiệt độ -40°C đến 40°C. Ăng-ten có công suất cao nhất của Starlink nặng gần 12 kg với chiều dài các cạnh là 51 và 57,5 cm.
Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Militarny, Top War)
