Tiểu ít, phù, mệt mỏi có thể xuất hiện ở cả suy thận cấp lẫn suy thận mạn, song hai bệnh này khác nhau về nguyên nhân, diễn tiến và khả năng hồi phục.
Thận có vai trò lọc bỏ chất thải và lượng dịch dư thừa ra khỏi cơ thể thông qua nước tiểu, đồng thời duy trì cân bằng điện giải và điều hòa huyết áp. Khi chức năng này suy giảm, nhiều chức năng của cơ thể bị ảnh hưởng.
Theo thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Quang Huy, khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, tình trạng suy giảm chức năng thận có thể diễn ra theo hai dạng phổ biến là suy thận cấp và suy thận mạn. Trong đó, suy thận cấp xảy ra đột ngột trong thời gian ngắn và có khả năng hồi phục nếu điều trị kịp thời, còn suy thận mạn tiến triển âm thầm trong nhiều tháng đến nhiều năm và thường khó phục hồi hoàn toàn chức năng thận đã mất.
Nguyên nhân
Suy thận cấp thường xuất hiện sau các tình trạng làm giảm đột ngột lưu lượng máu đến thận hoặc gây tổn thương trực tiếp tại thận. Một số nguyên nhân phổ biến gồm mất nước nặng, nhiễm trùng nặng, tụt huyết áp, sử dụng thuốc ảnh hưởng đến thận hoặc chấn thương. Ngoài ra, tình trạng tắc nghẽn đường tiểu như sỏi niệu quản, phì đại tuyến tiền liệt cũng có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh chóng.
Bác sĩ Huy tư vấn cho người bệnh sau khi đánh giá kết quả kiểm tra. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Suy thận mạn chủ yếu liên quan đến các bệnh lý kéo dài gây tổn thương thận theo thời gian, trong đó tăng huyết áp và đái tháo đường là hai nguyên nhân hàng đầu. Đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương cầu thận, còn huyết áp cao gây xơ cứng và hẹp các mạch máu nuôi thận. Ngoài ra, viêm cầu thận, bệnh thận đa nang, viêm bể thận tái phát hoặc trào ngược nước tiểu kéo dài cũng có thể dẫn đến suy thận mạn.
Triệu chứng
Suy thận cấp thường khởi phát đột ngột và diễn biến nhanh với các biểu hiện như thiểu niệu hoặc vô niệu, buồn nôn, nôn, phù, khó thở. Một số trường hợp nặng có thể rối loạn nhịp tim do rối loạn điện giải, toan chuyển hóa. Tuy nhiên, bệnh đôi khi không có triệu chứng rõ và chỉ được phát hiện qua xét nghiệm.
Suy thận mạn tiến triển thầm lặng trong thời gian dài và thường không có triệu chứng. Các triệu chứng xuất hiện và trở nên rõ rệt khi người bệnh suy thận ở giai đoạn muộn như mệt mỏi kéo dài, ăn kém, buồn nôn, nôn, da khô ngứa hoặc phù chân... Do đó, nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi thận đã tổn thương đáng kể.
Khả năng điều trị và hồi phục
Điểm khác biệt lớn giữa hai bệnh lý nằm ở khả năng hồi phục chức năng thận. Với suy thận cấp, điều trị chủ yếu tập trung xử lý nguyên nhân gây tổn thương thận như bù dịch, kiểm soát nhiễm trùng, điều chỉnh thuốc hoặc giải quyết tình trạng tắc nghẽn đường tiểu. Một số trường hợp cần lọc máu tạm thời để hỗ trợ cơ thể trong giai đoạn cấp tính. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng, phần lớn người bệnh có thể phục hồi chức năng thận hoàn toàn.
Ngược lại, suy thận mạn thường không thể phục hồi hoàn toàn chức năng thận đã mất. Mục tiêu điều trị chủ yếu là kiểm soát bệnh nền, làm chậm tiến triển suy thận và hạn chế biến chứng. Người bệnh cần tái khám định kỳ và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa về chế độ dinh dưỡng, tập luyện và các thuốc điều trị, có thể phải điều trị thay thế thận (ghép thận, lọc máu chu kỳ hoặc lọc màng bụng) khi chức năng thận suy giảm nặng.
Bác sĩ Huy khuyến cáo người có các biểu hiện như tiểu ít, phù, mất nước kéo dài hoặc có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh thận di truyền nên đi khám sức khỏe nói chung và khám chuyên khoa thận định kỳ để phát hiện sớm bất thường, điều trị kịp thời giúp hạn chế nguy cơ suy thận tiến triển và các biến chứng nguy hiểm.
Thu Giang
