Bạn tôi khuyên tập tạ ngay từ buổi đầu, nâng tạ mạnh cải thiện cơ bắp và sinh lý, không nên chạy bộ hay cardio, điều này có đúng? (Hoa, 28 tuổi, Hà Nội)
Trả lời:
Nhiều người có xu hướng tập luyện với cường độ cao ngay từ đầu hoặc tăng mức tạ quá nhanh để giảm cân, tăng cơ, cải thiện sinh lý trong khi hệ cơ xương khớp chưa kịp thích nghi với tải trọng mới. Việc bỏ qua các nguyên tắc sinh cơ học, tập luyện sai tư thế hoặc ép bản thân quá sức đang biến phòng tập thành "lò sản xuất chấn thương".
Thực tế lâm sàng cho thấy, việc nâng tạ quá sức chịu đựng của cột sống không giúp tăng testosterone như nhiều nam giới lầm tưởng, mà trái lại, nó gây ra tình trạng "phản vệ nội tiết". Khi cơ thể bị đặt vào trạng thái stress cực độ do quá tải (overtraining), nồng độ cortisol, hormone căng thẳng sẽ tăng vọt. Cortisol cao tỷ lệ nghịch với Testosterone; kết quả là sau những buổi tập "hành xác", khả năng tình dục không những không cải thiện mà còn suy giảm, gây rối loạn cương dương và mất ham muốn ở cả hai giới.
Nếu tập luyện sai kỹ thuật hoặc quá tải kéo dài, hậu quả không chỉ là các chấn thương cấp tính như rách cơ, đứt dây chằng mà còn dẫn đến các bệnh lý cơ xương khớp mạn tính. Đáng sợ nhất là tình trạng thoát vị đĩa đệm cấp tính do áp lực nội đĩa đệm tăng đột ngột khi thực hiện các bài tập như Squat hay Deadlift sai tư thế.
Ảnh: NM/Gemini
Những tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng vận động mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống. Trong những trường hợp nặng, một cú "rướn" sai lầm có thể dẫn đến hẹp ống sống, chèn ép rễ thần kinh nghiêm trọng gây liệt tại chỗ, mất kiểm soát bàng quang và đại tràng. Đây là những tổn thương không hồi phục, biến một người đang khỏe mạnh thành tàn phế chỉ trong một giây sơ sẩy. Lúc này, giấc mơ tăng cường sinh lý trở thành một bi kịch đau đớn.
Một nguyên nhân lớn khác dẫn đến tình trạng này là xu hướng tập luyện chỉ dựa trên video hướng dẫn chung trên mạng xã hội mà không có sự chỉnh sửa kỹ thuật trực tiếp. Các thuật toán video ngắn ưu tiên những động tác trông đẹp mắt, giật gân nhưng thường bỏ qua các bước căn bản về kiểm soát hơi thở và gồng core (nhóm cơ lõi).
Mỗi cơ thể là một thực thể sinh cơ học riêng biệt với chiều dài xương đùi, độ linh hoạt khớp vai và cấu trúc cột sống khác nhau. Việc sao chép máy móc một góc độ hạ người của một huấn luyện viên trên mạng có thể khiến tải trọng cơ học dồn không đúng lên cấu trúc khớp của bạn. Thay vì lực đi vào nhóm cơ đích, nó lại "xé" vào gân và dây chằng, vốn là những mô có tốc độ phục hồi chậm hơn cơ bắp gấp nhiều lần.
Mọi người cần hiểu tập luyện để "chăm sóc sức khỏe chủ động" khác hoàn toàn với "tập luyện theo phong trào". Chăm sóc sức khỏe là một quá trình tích lũy bền bỉ, tính bằng năm thay vì bằng tuần. Trước khi bắt đầu, bạn cần phải nắm rõ cơ địa bản thân: mình có bị vẹo cột sống bẩm sinh không? Cổ chân có bị lật trong không? Có chấn thương cũ nào chưa lành hẳn không?
Một lộ trình khoa học phải được cá nhân hóa vì "không trường hợp nào giống nhau". Một bài tập có thể là thuốc bổ với người này, nhưng lại là thuốc độc với người kia nếu cấu trúc xương khớp không tương thích.
Trong trường hợp muốn cải thiện đời sống tình dục, chìa khóa không nằm ở những mức tạ khổng lồ. Bạn nên tập thể dục thường xuyên ở mức độ vừa phải (như chạy bộ, bơi lội, yoga), hạn chế tuyệt đối rượu bia, thuốc lá và duy trì chế độ ăn giàu kẽm, magnesium thay vì chạy theo các phương pháp phản khoa học.
Ảnh minh họa: Health
Bác sĩ Bùi Đức Ngọt
Khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Bưu Điện
